Лукас састырып қалды. Оның заттарының жоғалуы — бір басқа, бірақ Клараны таппай қалу — бұл мүлде басқа сезім еді. Бұған дейін ол әйелінің бәріне төзе береді деп ойлайтын. Бірақ таңертең оянғанда ол жоқ болып шықты. Енді Лукас алғаш рет жалғыздықтың қандай болатынын сезінді. Тым кеш емес пе?
— Мүмкін… жай ғана серуендеуге кеткен шығар… — деді ол өз-өзіне сенбей.
— Ой, олай деме, балам, — деп тістене сөйледі Маргарет. — Ноутбукті, сақинаны, спорт аяқ киімін алып кетіпті. Бұл әйел бізді тонап кетті!
Бірақ Лукас анасының сөздерін естіген де жоқ. Оның есінде Клараны алғаш рет көргені, жұмыссыз кезде қалай демеу болғаны, жылап тұрып та күлімсіреген сәттері айналып жүре берді.
Сол кеште ол Клараға қоңырау шалды. Телефон шырылдады, бірақ ешкім көтермеді. Тағы да он рет қайталады — бәрібір үнсіздік. Ақыры хабарлама жазды:
«Клара, қайдасың? Кел, сөйлесейікші… Өтінем…»
Жауап болмады.
Үш күн өтті. Лукас пәтерден шықпады. Тамақ ішпеді, ұйықтамады. Маргарет мазасыздана бастады. Ол Клара үшін емес, баласы үшін уайымдады — өйткені бұрынғыдай күшті, сенімді Лукас көз алдында әлсіреп бара жатқан.
Төртінші күні пошта арқылы хат келді. Ешқандай хабарлама емес, электронды пошта да емес — кәдімгі конвертте қолмен жазылған хат. Жазуы — Кларанікі.
«Лукас,
Мен кеттім, сені ренжіту үшін емес. Қалсам, өзімді жоғалтар едім.
Біраз уақыт бойы махаббат — шыдау, түсіну, кешіру деп ойладым. Сені сүйсем, бәрі түзеледі дедім.
Бірақ сен өзгермедің. Тіпті өзің емес біреуге айналдың. Анаң — тек сылтау ғана.
Оның ұрғаны физикалық тұрғыдан ауыр болмады. Бірақ бұл — көп жылғы қорлықтың соңы болды.
Өзіммен бірге тек өзіме тиесілі заттарды алдым. Кек алу үшін емес.
Сені жек көрмеймін. Бірақ сүймеймін де.
Өзгер. Өзің үшін.
Қош бол,
Клара»
Лукас хатты бірнеше рет оқыды. Әуелі ашумен. Кейін өкінішпен. Соңында үнсіз отырып.
Келесі күні ол чемоданын жинай бастады. Маргарет аң-таң болды.
— Қайда барасың?! Не істеп жатырсың?!
— Білмеймін, мама. Бірақ бұл жерде енді қала алмаймын.
— Ол кінәлі! Сен емес!
— Мәселе сенің мені өзің сияқты болуға итермелегеніңде… мен соған келістім.
Маргарет алғаш рет үндемей қалды. Баласының көзіне қарап, іштей өз қатесін мойындады.
Бірнеше айдан кейін Клара шағын кафеде, дәптерін ашып отырған. Жаңа жұмыс тапты, кішкентай, бірақ өз пәтері бар. Өзін әлі толық бақытты сезінбеді, бірақ бостандық бар — бұл әлдеқайда маңыздырақ.
Сол сәтте аяқ дыбысы естілді. Клара басын көтерді. Бұл — Лукас еді. Бұрынғысынан әлдеқайда арық, әлсіз, бірақ жанары мүлде басқа.
— Отыра алам ба? — деді ол.
Клара бас изеді.
— Мен сені қайтаруға емес келдім. Тек айтқым келгені: сен дұрыс айттың. Өз-өзіммен жұмыс істеп жүрмін. Сенсіз де. Бірақ сенің сөзің маған серпін берді.
Клара сәл жымиып қойды. Мұңмен емес, мейіріммен.
— Қуаныштымын, Лукас.
Олар біраз үнсіз отырды. Сосын ол орнынан тұрды.
— Тыңдағаныңа рахмет. Және… бәрі үшін.
— Өзіңе қара, — деді Клара.
Ол шыққаннан кейін Клара дәптерін жапты, кофеден бір ұрттады да, терезеге қарады. Өткенге емес. Болашаққа.
