Қасқыр. Ол қарттың алдында міз бақпай тұр. Көзі суық, бірақ ішінде ашу да, аярлық та жоқ. Тек — таңданыс. Қарт тістерімен жарылып кетуге дайын еді. Бірақ қасқыр шабуыл жасамады. Қозғалмады. Тек қарады.
Сосын ақырын қадам жасады. Тағы бір. Жақындай берді. Қарттың жүрегі дүрсілдеп, кеудесінен атып шығатын сияқты. Дыбыс шығаруға шамасы жоқ. Қозғала да алмады. Тек күтіп жатты.
Кенет… қасқыр оның қасына келіп, жай ғана жатты. Үнсіз. Тыныш. Қорқытпай. Жылы денесімен қартты суықтан қорғап жатқандай. Қорғаушысы сияқты.
Қарт көзіне сенген жоқ. Көзінен жас ақты. Қорқыныштан емес — алғыс пен шын таңданыстан. Адам тастап кеткен жерде — түз тағысы мейірім танытты.
Сағаттар өтті. Ай көкке көтерілді. Қасқыр қозғалмады. Тек бір сәтте алыстан ұлу естілді — жауап. Орман ішінен тағы да сұлбалар шықты. Үш, төрт… бесеу. Қартты қоршап тұр. Бірақ ешқайсысы шабуылдамады. Күзетіп тұрды.
Таң атқанда, тұман бүкіл орманды жауып тұрғанда, алғашқы қасқыр қартқа жақындап, ақырын ғана оның қолын жалады. Сосын орманға бет бұрып, тоқтады. Артына қарады. «Кел» дегендей.
Қарт түсінді. Олар оны бір жаққа алып бармақшы.
Соңғы күшін жиып, қарт еңбектей бастады. Қозғалған сайын жан-дүниесі сыздап тұрса да, тоқтамады. Қасқырлар оны күтіп, асықпай жүріп отырды.
Солай біраз жүріп отырып, бір алаңқайға келді. Шағын, шөп басқан алаңның ортасында ескі, шіруге айналған ағаш үй тұр. Көптен бері қараусыз қалғандай.
Қарт жақындағанда, үйдің есігі сықырлап ашылды. Ішінен жас әйел шықты. Ұзын қара шашты, үстінде аң терісі, көзі орманның өзінен де жасыл. Қасқырларға қарады, сосын қартқа. Басын изеді.
— Олар кез келген адамды мұнда әкелмейді, — деді ол жай ғана. — Тек лайықтыларды ғана.
Қасқырлар үндеместен кейін шегінді. Әйел қартқа жақындап, демеп ішке кіргізді. Үй іші жылы әрі тыныш. Бұрышта от жанып жатыр. Әйел оған су, сосын ыстық көже ұсынды. Еш сұрақ қойған жоқ. Тек күтті.
Күндер өтті. Қарт біртіндеп күшіне келе бастады. Әйел оған от жағуды, шөптермен емдеуді, орман тілін үйретті.
— Сен кімсің? — деді бір күні қарт.
— Мен ешкім емеспін. Бұл орманның бір бөлігі ғанамын. Сен сияқты.
— Неге көмектестің?
— Мен көмектескен жоқпын. Олар сені таңдады. Мен тек тыңдаймын.
Қарт түсіне бастады: орманның өз үні бар. Қасқырлар — соның елшісі. Олар тек жыртқыш емес. Кейде — әділеттің өзі.
Бір кеште, от қасында отырып:
— Мен кері қайтсам бола ма? — деді ол.
— Болады, — деді әйел. — Бірақ не үшін?
— Мүмкін… кешіру үшін?
— Егер кетсең, бұдан кейін бұл жер сенікі болмайды. Олар да қайта жол көрсетпейді.
Қарт ұзақ үнсіз қалды. Сосын:
— Жоқ. Менің үйім — осы жер.
Айлар өтті. Қарт қарапайым, бірақ қадірлі өмір сүрді. Ағаш жарып, су тасып, үйді жөндеді. Түн сайын қасқырлар келіп, алаңқай шетінде үнсіз отыратын. Кейде ол түсінде олармен сөйлесетін. Кейде оянғанда — өзі де соларға ұқсап бара жатқанын сезетін.
Ал кемпір — күйеуін орманға тастаған әйел — тыныштық таба алмады. Түн сайын түсінде көздер, ұлыған дауыс, кінәлі үн еститін. Адамдар «Қартты қасқырлар жеп қойыпты» деген. Бірақ жүрегі сенбеді. Еш із жоқ еді. Еш дене табылмады.
Бір күні, бар күшін жинап, орманға қайтып келді. Тастап кеткен жерін іздеді. Атымен шақырды. Кешірім сұрады.
Оған ешкім жауап бермеді.
Бірақ биік жардың етегінде, ағаш көлеңкесінде, бір жұп көз оны үнсіз бақылады. Көкшіл, дана, тыныш көздер.
Ол сол сәтте түсінді:
Ол адам енді оған емес, орманға тиесілі.
