— Күтуші ме? — Ләйләнің даусы сыбырлағандай шықты. — Нұрлан қайда?
Сәлима апай есік жақта сәл тұрып қалды. Одан әрі не айту керегін ойланып, бөлмеге кірді. Төсекке жақындап, жай ғана орындыққа отырды.
— Ол біраз уақытқа кетіп қалды. Мені сізге көмекші ретінде қалдырды. Енді мен сіздің жаныңызда боламын, қызым.
“Қызым” деген сөз Ләйләнің жүрегін түртіп өтті. Бұл сөзді анасы да бұрыннан айтпаған еді. Қанша жыл өтсе де, адамның ішкі мұқтаждығы — жай ғана адамдық жылылық, мейірімділік — жоғалмайды екен. Ләйлә жылап жібергісі келді, бірақ көзі де жас шығаруға шаршаған сияқты.
— Сіз кімсіз? Атыңыз кім?
— Сәлима. Сәлима апай десең де болады. Жасы жеткен адаммын. Бірақ әлі де қолымнан көп нәрсе келеді. Ал сіз маған бар болғаны шындықты айтсаңыз болды. Ауырып қалдыңыз ба? Әлде жүрек пе, жан ба?
Ләйлә үндемеді. Тек төбеге қарап жатты. Аяғы тартылып қалған, денесі әлсіз. Жан дүниесі бұдан да әлсіз.
— Мен… енді ештеңеге тұрарлық емеспін, — деп сыбырлады ол. — Бәрі шаршады менен. Нұрлан да…
Сәлима апай ақырын Ләйләнің қолын ұстап, алақанын сипап отырды.
— Шаршау деген сөз кейде алдау. Кейде адам шаршамайды, тек түсінбейді. Қанша жерден ауырсаңыз да, сіз — тірісіз. Сізде жүрек соғып тұр. Демек, сіз — маңыздысыз. Сіз — барсыз.
— Ал мен өзімді көрінбейтін адамдай сезінемін…
— Себебі сізді солай сезіндірген. Бірақ мен сізді көремін. Естимін. Бұл жерге жай ғана күту үшін емес, бірге өмір сүру үшін келдім. Қайғыны бөлісу үшін келдім.
Ләйлә алғашқы рет біреудің сөзінде шын жанашырлық бар екенін сезінді. Қанша уақыт болды, Нұрлан оған бір ауыз жылы сөз айтпағанына? Қанша уақыттан бері ол адам ретінде емес, міндет ретінде ғана қабылданып келеді?
Сәлима апай күн сайын оның жанында болды. Таңғы асын уақтылы берді. Дәрілерін қадағалады. Ең бастысы — көп сөйлемей, тыңдай білді. Кейде тек тыныш отырып, Ләйләнің сырқат жүрегіне сабыр сыйлады.
Бірде Ләйлә оның қолынан ұстап:
— Сіз бұрын мейірбике болғансыз ба?
Сәлима жымиды.
— Жоқ, қызым. Мен түрмеде отырғанмын.
Бұл сөз Ләйләні таңғалдырды. Ол бір сәтке күмәнмен қарады. Бірақ Сәлима көзінен ұялмады. Керісінше — бұрынғыдан да ашық әрі байсалды еді.
— Неге?..
— Күйеу баламды уладым. Қызымды ұрып-соғып, қорлап жүрген адам еді. Сотта: “Тағы да қайталасам, тағы улар едім” — дедім. Сол сөзім үшін ұзақ отырдым. Бірақ еш өкінбеймін. Себебі мен қызымды құтқардым.
Ләйлә үнсіз қалды. Бұрын ол адамдарды сырттай бағалайтын. Ал қазір — жүрекпен тыңдауды үйреніп келеді. Бұл әйелдің ішінде өрттен қалған күл ғана емес, жылу да бар еді.
— Мен сізге сенемін, Сәлима апай, — деді ол.
— Сенім — емнің жартысы, қызым, — деп жауап берді Сәлима.
Уақыт өте келе, Ләйлә кішкене күш жинай бастады. Сәлиманың піскен тамағы, жай сөздері, қолдау мен мейірімі оның жанын жылытып, тәнін де тірілтіп келе жатты. Таңғы шұбат, кешкі сорпа — бәрі ыстық та, дәмді. Ең бастысы — жүрекпен берілген.
Бір күні кешке Сәлима терезе ашып, таза ауа кіргізді. Жаздың соңғы күндері еді.
— Қарашы, аспан қандай ашық! — деді ол.
— Иә… — деді Ләйлә. — Күн шуағын ұмытқан екенмін…
— Ештеңе де кеш емес. Өмір — соңғы сәтке дейін өмір.
Сол күні кешке Нұрлан қайтып келді. Шаршап, сәл жиренішпен кірді. Ауаны иіскеп, босағада тұрып қалды. Үйдің иісі мүлде басқа. Ас үйден шұбаттың иісі келіп тұр. Еден жылтырап тұр. Гүлдерге су құйылған.
— Бұл… менің үйім бе? — деп күбірледі ол.
Бөлмеге кіріп еді, Ләйлә терезе жақта отыр. Жүзінде өмір бар. Аз болса да — нұр бар. Қасында Сәлима кітап оқып отыр.
— Сәлем, — деді Ләйлә.
Нұрлан сасып қалды. Ол мұндай көріністі күтпеген. Оның ойынша, Ләйлә әлдеқашан қайтыс болған болуы керек еді. Ол өз “еркіндігін” жоспарлап қойған. Ал бұл — мүлде басқа шындық.
— Сен… қалай?
— Мен тірімін. Ал енді сен өзіңе есеп бер: сен кімсің, Нұрлан?
Сәлима орнынан тұрды. Нұрланға тік қарады.
— Мен кетем. Қалғанын өздерің шешесіңдер.
Сол күні Нұрлан тұңғиық үнсіздікте қалды. Ол өзінің бос, мәнсіз “бостандығынан” шошынды. Ал Ләйлә… өмір сүріп жатты.
