…Қыш құмыра тас-талқан болды, ал «Батыр» домалап жерге түсті. Бірнеше секунд бойы мен қозғала алмай, сілейіп тұрдым. Топырақ пен құмыра сынықтарының арасында мен күтпеген бір нәрсені байқадым.
Құмыраның ішінде сары түсті қалың конверт жасырылған екен. Мұндай тесіктің болғанын білмегенмін. Қолым дірілдеп, оны абайлап алып шықтым. Үстінде ештеңе жазылмаған, жабық, таспамен мықтап жабыстырылған.
Конвертті ақырын аштым. Ішінде жүздеген еуро мен ескі қара-ақ фотосурет бар екен. Жүрегім дүрсілдей жөнелді. Суретте — екі ер адам бір үлкен, еуропалық стильдегі үйдің алдында тұрған. Біреуі — анық Жанайдар.
Суреттің артқы жағында көк қаламмен майда, қисық әріптермен былай деп жазылған: «Ницца, 2015. Менің інім… әрі қарғысым.»
Кеудем шымырлап кетті. Жанайдардың інісі бар екенін ол ешқашан айтпаған. Тіпті, өткен өмірі жайлы әңгіме қозғаудан әрдайым жалтарып жүретін. Мен оны тұйық, көп сөйлемейтін адам деп ойлап келгем, бірақ шын мәнінде ол әлденені жасырып келген болуы мүмкін.
Конверттің ішінде тағы бір ауыр, көне металл кілт болды. Басына «H.D.» деген әріптер ойылып жазылған. Мен еденге отырып, осының бәріне қарап, өзімнің бұрынғы өмірімнің астынан мүлдем басқа шындықтың көрініп тұрғанын сездім.
Бұл қандай кілт? Қайда апарады? Кім еді сол «іні әрі қарғыс»?
Түнде көз іле алмадым. Оған хабарласып, не болғанын айтқым келді, бірақ батылым жетпеді. Таңертең мен шешім қабылдадым. Конвертті, ақшаны, суретті, кілтті шағын қорапқа салып, жолға шықтым. Мақсатым — Жанайдардың туған жері — Триест қаласына бару. Бірде әңгіме арасында сол қалада балалық шағын өткізгенін айтып қалған еді. «H.D.» деген белгі сондағы бір жермен байланысты шығар деп ойладым.
Сапар екі күнге созылды. Жол бойы менің ішімде үрей мен күдік алма-кезек шарпысып тұрды.
Қалаға жеткен соң, шағын қонақүйге орналасып, зерттеуімді бастадым. Бірнеше күн бойы жергілікті тұрғындардан сұрастырып жүріп, ақыры бір қарт әжейден қажетті ақпаратты алдым:
— Мүмкін, сіз «Haus der Dunkelheit» деген ескі үйді айтып тұрған шығарсыз, — деді ол. — Ол қаланың шетінде орналасқан, бұрын бір бай отбасынікі болған. Бірақ олар бір түнде ізім-қайым жоғалып кеткен.
«Қараңғылық үйі» — бұл атау денемді түршіктірді. Қалтамдағы кілтті қатты қысып, сол үйге қарай беттедім.
Үй расымен де үрей тудыратын. Қабырғаларын шырмауық басып кеткен, терезелері сынған, іші тастай суық. Алдыңғы есік құлыптаулы болды, бірақ мендегі кілт оған дәл келді. Есікті ақырын итеріп аштым.
Ішке енгенде, бірден тылсым тыныштық сезілді. Бәрі тозаң басқан, жиһаздар ақ жамылғымен жабылған. Уақыт тоқтап қалғандай. Екінші қабатқа көтеріліп, бір жатын бөлмеге кірдім. Сол бөлмеде жабық тартпа бар екен. Әлгі металл кілт соған да сәйкес келді.
Ашқанымда, онда ондаған хат жатты. Барлығының астына қол қойған — Мәди. Жанайдардың туған інісі.
Хаттарды оқыған сайын жүрегім ауырлай берді. Онда мұрагерлік дауы, сатқындық, қашу мен қорқыныш туралы айтылған. Мәди хаттарында Жанайдардың оны табуға тырысып жүргенін, өміріне қауіп төндіріп жатқанын жазған. Соңғы хат — оның «кездейсоқ» таудан құлап қаза тапқанынан бір ай бұрын жазылған екен. Іс жабылған, дәлелдер болмаған.
Сол сәтте мен көз жасымды тыя алмадым. Жанайдар мен білетін адам емес екен. Мен оның кім екенін енді білмейтін сияқтымын.
Үйге қайтып келдім. Ештеңе айтпадым. Ақша туралы да, кілт туралы да, хаттар туралы да тіс жармадым. Бірақ ішімде бір нәрсе мүлде өзгеріп кетті.
Екі аптадан кейін Жанайдар іссапардан оралды. Әдеттегідей есіктен кіріп, маңдайымнан сүйді. Бірақ мен үшін ол мүлде бейтаныс адамға айналып кеткен еді. Ол бірден терезеге беттеді.
— «Батыр» қайда? — деді.
— Құлап қалды. Құмырасы сынған, — дедім сабырлы үнмен.
Ол бір сәтке үнсіз қалды. Сосын сәл жымиып:
— Өкінішті. Ол қайталанбайтын еді.
Мен жай ғана басымды изедім. Бірақ мен білетінмін: енді арамызда мәңгілікке сынған бір құмыра, көмілген шындық және ешқашан айтылмайтын бір сұрақ бар еді
