Кешкісін Ерлан тағы да есік алдына келді. Айгүлдің ішкі түйсігі оған дайын болу керек екенін сездіріп тұрған. Бұл жолы ол тек құжаттармен ғана емес, берік сеніммен де қарсы алды.
— Келетініңді білген едім, — деді сабырмен. — Міне, менің құжаттарым: несиелік келісімшарт, төлем кестесі, банк үзінділері, жөндеу жұмыстарына кеткен шығындар және нотариалдық құжаттардың көшірмелері. Барлығы дайын.
Ерлан сәл тосылып қалды. Бұрынғыдай сенімді емес еді.
— Құжат дейсің бе?.. Сен мұның бәрін расымен жинадың ба?
— Иә. Мен енді үндемей қалатын Айгүл емеспін.
— Сонда не болмақ? — деп сұрады ол енжар үнмен. — Не күтесің?
— Сот менің осы үйге тең үлес қосқанымды мойындауы керек. Қызымыз екеуіміз бұл үйден кетпеуіміз керек. Егер сен өз үлесіңді сатқың келсе — сат. Егер мен сенікіне төлейін десең — ол да шешілетін мәселе. Бірақ ешкім мені көшеге қуып шығуға құқылы емес.
Ерлан үндемеді. Көзқарасында алғаш рет бір мойындау елесі көрінді.
— Яғни, бұл дауға айналды дейсің бе?
— Жоқ. Бұл — әділдік.
Соттағы алғашқы күн
Келесі күні аудандық соттың залы толы еді. Адвокаттар, куәгерлер, жақындар. Айгүл сот залына сеніммен кірді. Жанында — адвокаты Бейбіт, құрбысы Мөлдір және қызы Ләззат.
Судья процессті ашты:
— Айыпталушы тарап пен талапкер арасындағы мүлікті бөлісу ісін бастаймыз. Құжаттар дайын ба?
Бейбіт адвокат барлық дәлелдерді ұсынды: несиелік келісімшарт, төлем түбіртектері, жөндеу жұмыстарына қатысты келісімдер, Айгүлдің банк арқылы төлеген жарналары, сондай-ақ көршілердің хаттары.
— Осы құжаттар Айгүлдің үйді толық тең дәрежеде ұстап келгенін дәлелдейді, — деді Бейбіт.
Эмоция мен фактілер айқасы
Келесі сот отырысында сезімдер мен шындық бетпе-бет келді. Мөлдір мен Ләззаттың айтқандары — әсіресе қыздың дауысы залда жаңғырып тұрды:
— Анам бізді жалғыз өзі асырады, жұмыс істеп жүріп үйді ұстады. Бұл — менің жалғыз үйім. Бұл жер мен үшін тек қабырғалар емес, балалық шағым.
Судья үнсіз тыңдады. Бәрі — Айгүлдің жылдар бойы төккен тері, төлемдер мен шығындары нақты көрсетілген. Тіпті жөндеуге кеткен заттардың түбіртегі де ұсынылды.
Шешуші сәт
Сот ақырғы шешімін жариялады:
— Бұл жылжымайтын мүлік некедегі ортақ мүлік деп танылады. Айгүлдің үлесі — 50%. Уақытша шешіммен ол үйден шығарылмайды. Қорытынды шешім келесі процесте.
Айгүлдің көзінен жас шықты. Бірақ бұл жолы — әлсіздіктен емес, жеңістен.
Шын жеңіс
Бірнеше апта өткен соң, Ерлан мәміле ұсынды: ол үлесін сатуға дайын. Айгүл өз үйінде қалуды жөн көрді. Қажет қаражатты жинауға уақыт берілді — жыл ішінде бөліп төлеу арқылы.
Ләззат оқуын жалғастырды. Айгүл өз мектебінде қалып, мұғалім болып жұмыс істей берді. Бірақ енді ол тек мұғалім емес еді — ол әділдік жолында жеңіске жеткен әйел болатын.
Эпилог
Бір жылдан кейін Айгүл Алматыда әйелдерге арналған құқықтық курстар ұйымдастыра бастады. Өз басынан өткенді мысал етіп, әйелдерге көмектесіп жүрді.
Бір күні курстың ашылу салтанатында Ерлан келіп:
— Айгүл, мойындаймын. Сен әділ жолмен жеңдің.
Айгүл жымиды:
— Мен тек отбасымды қорғадым. Сен де соны бір күні түсінесің.
Ол өз орнын тауып, ішкі тыныштығын сақтап қалды.
