Мақсат үндемей қалды. Әдетте өзін тым сенімді ұстайтын жүзі бір сәтте бозарып, әлденеге алаңдаулы күйге енді. Құжаттарға бір, маған бір қарап, не дерін білмей қалғаны анық еді.
— Сен мені алдап келдің… — деді сыбырлап. — Бүкіл осы уақыт ішінде…
— Жоқ, Мақсат. Мен сені алдаған жоқпын. Сен өзің тыңдамадың. Сен мені көруге тырысқан да жоқсың. Сен өзіңді үнемі жоғары, ал мені төмен көрдің.
Даусым салқын әрі анық шықты. Ешқандай реніш те, ашу да жоқ. Тек анықтық пен шешім бар еді.
— Мен үндемедім. Себебі менің айтқанымның бәрі сен үшін маңызды емес екенін түсіндім. Сен мені тек өз көзіңмен, өзің салған шеңбермен ғана қабылдадың. Бәрін бақылауда ұстаймын деп ойладың.
— Біз отбасымыз ғой! — деп орнынан атып тұрды ол. — Бізде ортақ өмір, жоспарлар, өткеніміз бар!
— Сенде жоспар болды. Менде үнсіз көну ғана болды. Жағымды болу, ұнау, сабыр ету… Тек сен риза болу үшін. Ал енді менің де жоспарым бар. Онда сен жоқсың.
Мен оған тік қарадым. Ол болса, көзін тайдырып әкетті.
— Сен кетіп қалам дейсің бе? Қалдырғың келіп тұрғаны бүкіл өміріміз бе?
Мен жай ғана жымидым. Бұл күлкі мейірімсіз емес. Бұл — тыныш, жаным жеңілдеген күлкі еді.
— Мақсат, біз өмір құраған жоқпыз. Мен сенімен бірге өмірге ілесуге тырыстым. Ал сен мені тек тежеп келдің. Енді мен өмір сүргім келеді. Өзім үшін.
Мен сөмкемді алып, құжаттар мен бірнеше жеке заттарымды салып қойдым. Үйдің ішінде артық ештеңе алмадым — бәрі артымда қалуы тиіс дүниелер болатын.
Жатын бөлмеге кіріп, аздаған киімдерімді, балалық шағымдағы әжемнің суретін, сүйікті кітабымды және бір қызыл шарфты алдым — Мақсат оны ұнатпайтын, себебі көзге түседі дейтін.
Қайтып шыққанымда, ол креслода үнсіз отыр еді. Әлсіз, есеңгіреген күйде.
— Қайда барасың? — деді жай дауыспен.
— Қайда барғым келсе — сонда. Енді ешкімнен рұқсат сұрамаймын.
Мен есік тұтқасын ұстадым. Бірақ бұрылып, соңғы рет қарадым.
— Әжем кетер алдында маған не айтқанын білесің бе?
Ол үн қатпады. Бірақ тыңдап отырғаны анық еді.
— Ол маған: «Бір күні өзіңнің қаншалықты мықты екеніңді түсінесің. Сол күні сені ешкім тоқтата алмайды» — деген.
— Сонда… бүгін түсіндің бе?
— Жоқ. Бұрыннан білетінмін. Бірақ бүгін — өзіме сенуге шешім қабылдадым.
Мен есікті аштым да, шығып кеттім. Артымнан үнсіз жабылған есік — жай ғана пәтерден емес, өткен өмірімнен кетіп бара жатқанымды білдірді.
Келесі апталар ерекше өтті. Тыныштық алғашында түсініксіз болды. Бірақ сол тыныштықтың ішінде мен өзімді қайта таптым.
Қаланың шетіндегі шағын, жарық пәтерді жалға алдым. Терезеден күн сәулесі төгіліп тұратын. Сол терезе жанында әжеммен бірге ішкен шәйлер есіме түсетін. Енді жалғыз болсам да — өзімді жалғыз сезінбедім.
Қаржы курстарына жазылдым. Кейін инвестиция тақырыбында оқыдым. Әжемнің ескі дәптерлерін қайта ақтардым. Ғылымнан бөлек, өмір туралы жазбалары да бар екен. Ол — ұлы адам болған. Жәй ғана үнсіз, көрсетусіз өмір сүрген.
Енді мен де соны үйреніп жатырмын. Ақша — мақсат емес, құрал. Ал мақсат — өзім болу.
Жаңа адамдармен таныстым. Не кафеде, не мерекеде емес. Семинарда, көрмеде, кітапханада. Олар менен баға немесе киім туралы сұрамады. Олар: «Сенің арманың не?» — деп сұрады.
Мен өмір сүре бастадым. Шынайы. Өзгеге ұнау үшін емес. Өмірдің өзіне лайық болу үшін.
Бір жылға жуық уақыт өткен соң, күзгі бір кеште, телефоныма Мақсаттан хабарлама келді. Бар болғаны екі сөз:
«Өкінесің бе?»
Мен біраз уақыт екранға үнсіз қарап отырдым. Ашусыз. Кексіз. Жай ғана сәл таңғалып, бірақ күлімсіреп.
Жауап жаздым:
«Кеш кеткеніме ғана өкінем.»
Содан соң телефонды сөндіріп, кітапты қолыма алдым. Терезе сыртында жаңбыр сіркіреп тұрды. Үйде — тыныштық. Ішімде — тыныштық.
Мен өз үйімде едім.
Өз өмірімде.
Өз орнымда.
Себебі нағыз аяқталу — кету емес.
Нағыз аяқталу — өзіңе қайта оралу.
Әжем дұрыс айтты.
Бір күні мен өзімнің кім екенімді білдім.
Және сол күннен бастап… ешкім мені тоқтата алмады.
