Бәрі демін ішіне тартып, тыныштықта тұрып қалды. Айнұр көзін бірде Мараттың тізерлеп ұсынып тұрған кәдесый қорапшасына, бірде оның жүзіндегі үмітке толы көзқарасына аударды. Ауаны қалың үнсіздік басып тұрды. Барлығы оның жауабын күтті.
Айнұр терең дем алып, көзіне жас іркілді. Бірақ бұл қуаныштан емес — бұл жылдар бойы іште жиналып қалған реніш пен ауырлықтың жасы еді.
— Марат… — деді ол ақырын, үні дірілдей шықты. — Саған рахмет. Махаббатың үшін. Осынша жыл бойы менің жанымда болғаның үшін. Қолдауың үшін. Барлық қиындықтарға қарамастан менің қасымда қалғаның үшін.
Мараттың жүзіне үмітпен күлкі үйірілді. Бірақ сол күлкі әп-сәтте өшіп кетті. Айнұр қайтадан сақиналы қорапшаға көз жүгіртіп, сосын тура оның көзіне қарады.
— Бірақ… — деді ол әрі қарай, ал бұл жалғыз сөз бөлмедегі ауаны тіліп өткендей болды. — Қазір, сенің алдыңда, достарымыздың алдында тұрып, мен бұрын-соңды мойындамаған бір шындықты түсіндім.
Марат сілейіп қалды. Жүрегі шым ете түсті, кеудесін бір салмақ басып тұрғандай болды.
— Мен әрқашан қабылданғым келді. Сенен, ата-анаңнан, қоғамнан. Өзімнің “лайықты” екенімді дәлелдеу үшін көп жұмыс істедім. Жылап жүріп оқыдым, шаршап жүріп еңбек еттім. Қайта-қайта сүрініп, өзімді қайта жинадым. Иә, мен жетістікке жеттім. Тек пәтер ғана емес — өз күшіммен құрылған бір тұтас өмір.
Қонақтар бір-біріне қарап, сасқалақтай бастады. Біреулер орындарынан тұрып, баяу асүйге қарай беттеді.
— Бірақ мен осынша жыл бойы ата-анаңның көзіне “лайық” болуға тырысып жүріп, бір нәрсені ұмытыппын: егер біздің махаббатымыз басқа біреулердің рұқсатына тәуелді болса — бұл қандай махаббат сонда?
— Бірақ қазір олай емес қой! — деді Марат орнынан атып тұрып, қолындағы қорапшаны ұстаған күйі. — Айнұр, олар қарсы емес енді! Олар бізге батасын берді! Бәрі өзгерді!
— Жоқ, Марат. Ештеңе өзгерген жоқ. Олар тек менің жетістігімді қабылдады. Мені адам ретінде емес, “мүмкіндігі бар келін” ретінде ғана мойындады. Бастапқыда мен олардың көзіне түспедім, ал қазір — жарайды, себебі менде енді үш бөлмелі пәтер бар. Бұл шынайы махаббат емес. Бұл сауда.
Айнұр бір қадам артқа шегінді. Дауысы әлі де жұмсақ еді, бірақ көзіндегі жалын бәрін айтып тұрды.
— Ең ауыр жері — мен осы жылдар бойы махаббаттың өзі жеткілікті деп сендім. Бірақ ол үнемі шарттармен келді. “Қазір емес”, “кейін көреміз”, “дәлелдесін”. Ал енді сол “кейін” келді… мен бұған енді сенімді емеспін.
— Олай деме… — деп сыбырлады Марат, жүзі бозарып кеткен. — Мен сені сүйемін. Біз үшін күрестім… өзімше. Мүмкін, батыл емес шығармын. Мүмкін, ата-анамның көлеңкесінен шыға алмадым. Бірақ мен осындамын. Сақинамен. Жүрегіммен. Тек екеуміз ғана маңызды емес пе?
— Онда неге: “Үйленуге рұқсат берді” — дедің? — деді Айнұр, үнінде өкпе емес, терең күйзеліс бар. — Сол бір ғана сөз менің жүрегімді қанша жерден жаралағанын білесің бе? Рұқсат. Мен саған тыйым салынған зат сияқты болғанмын. Ал енді, жетістікке жеткеннен кейін, маған болатындай болыпты. Бұл мен армандаған махаббат емес.
Бөлмеде тыныштық орнады. Кейбіреулер көзін төмен салды, бір-екеуі есікке беттеді.
Марат тапжылмастан тұрды. Қолындағы сақина қорапшасы салмағы жүз есе ауыр болып кеткендей.
Айнұр оған махаббатпен, бірақ ішкі күйзеліс пен шешімді көзқараспен қарады.
— Марат… Басқа өмірде, басқа жағдайда, мүмкін, біз бақытты болар едік. Бірақ мен енді түсіндім: мені ешқандай шартсыз, ешкімнің рұқсатынсыз, сынақсыз таңдайтын адам керек.
Бүгін жетістікке жеткенім үшін емес, адам ретінде сүйетін жан керек. Ертең жетістігім болмаса ше? Сонда мен махаббатқа лайық болмай қалам ба?
Ол сақина салынған қорапшаны жаймен жауып, Мараттың алақанына салып берді.
— Саған тек жақсылық тілеймін, Марат. Мүмкін, бір күні басқаша сөйлесерміз. Бірақ бүгін… бүгін мен өз еркімді қалаймын.
Сосын ол қонақтарға бұрылып, сабырлы да жылы жымиып:
— Келгендеріңе рахмет, достар. Бүгін біз тек пәтер алған күнді емес… өзіміз болып қалу еркіндігін атап өтіп отырмыз.
Сол сәтте ол жай ғана бұрылып, есікке беттеді. Мараттың көзі оның әр қадамын аңдып тұрды. Есіктен шығып кеткенде, бөлме ішін өшіп қалған шамдар мен ашылмаған шампан бөтелкесі меңірейіп қарсы алды.
Марат ұзақ тұрып қалды. Сосын ақырын қолындағы қорапшаны қалтасына салып, есік жаққа қарады.
Сол сәтте ғана түсінді — ол сүйіктісін дәл енді ұстаймын дегенде… мәңгілікке жоғалтты.
Жанында тұрған досы иығына қолын қойды.
— Жүр, Марат. Таза ауа жұтайық. Саған бұл сәт керек.
Марат үнсіз ғана басын изеді. Тағы бір рет есік жаққа көз тастады… сосын үндемей шығып кетті.
Бөлмеде тек шарлар, гүлдер мен ашылмаған бақыт қалғандай — үнсіз, бос.
