Автобус ары қарай қозғала берді, ал мен орнымда үнсіз қалдым. Басыма неше түрлі ой келді. Іштей кеудем қайнап жатты — реніш пен әлсіздік араласқан сезім мазамды алды. Келесі аялдамадан түсіп, аялдамада сәл кідіріп қалдым. Аяқтарым дірілдегендей, бірақ бір нәрсе істеу керек екенін білдім.
Метроға түсе бере, жүздеген адамның арасында, телефонымды алып шықтым. Телефон соғу емес, жазғым келді. Бар оқиғаны, бала мен ана арасындағы сәтті, менің сабырымның қалай таусылғанын — барлығын сипаттап жаздым. Соңына былай дедім:
⚡ «Құрмет — үнсіздіктен басталмайды, әрекеттен басталады.»
“Жариялау” батырмасын бастым.
Желіде жауаптар көп күттірмеді. Ондаған, кейін жүздеген пікірлер жазыла бастады. Кейбір әйелдер: “Дәл осындай жағдай менде де болды”, — деді. Басқалары үндей алмағандарын мойындады. Бір оқырман жазды:
— «Мен де осындай жағдайға тап болдым. Бірақ үндемей қалдым. Сізге рақмет, менің атымнан айтып бердіңіз.»
Сол сәтте мен жалғыз емес екенімді ұқтым. Шекара қою — бұл жанжал емес. Бұл өзін қорғау.
Кешке үйге оралдым. Жуынған соң, айнаға қарадым. Көздерімде шаршау бар, бірақ ішкі тыныштық пайда болды. Мен ешкімге шабуыл жасаған жоқпын. Тек «мені де адам деп санаса екен» деген ниет болды.
Келесі күні тағы автобусқа отырдым. Бұл жолы өзімді сабырлы әрі сенімді сезіндім. Жол үстінде жас ана мен баласы мінді. Бала шулап кетті. Бірақ бұл жолы анасы еңкейіп:
— «Балам, тыныш отыр. Айналада басқа адамдар бар ғой,» — деді.
Көзіме жас келді. Ештеңе айтпай-ақ, менің сөзім жеткендей сезілді.
Түсте оқиғаны тағы бөлістім. Бұл жолы басқаша тақырыппен:
? «Қорғану — дауыс көтеру емес, шекара қою.»
Мен ата-аналарды кінәлағым келмейді. Бірақ балаларды тәрбиелеу тек үйде емес, қоғамдық ортада да жалғасатынын ұмытпауымыз керек. «Кешіріңіз» деу — әлсіздік емес. Бұл — көрегендік.
Бір жас әке жеке хабарлама жазыпты:
— «Оқиғаңызды оқыдым. Бүгін ұлыма: “Айналадағыларға құрметпен қара,” — деп ескерттім. Бұрын үндемейтін едім.»
Мен түсіндім: бүкіл әлемді өзгертпей-ақ, бір күнді, бір баланың тәрбиесін өзгертуге болады.
Кешке терезе жанында отырып, қаланың жарықтарына көз салдым. Қолымда бір шыны шай. Ойымда бір ғана ой:
? «Құрмет — сөзден басталып, әрекетпен жалғасады.»
Мен жасаған кішкентай қадам — бәлкім, үлкен өзгерістің бастауы шығар.
