Элизабет тұтқаны түсіргендей болып, бір сәт бойын үзіп, соңғы тартымсыз сөздерді естіп тұрды. Бірақ көз алдына келген балалар суреті, оның ішіндегі жұмсақ мейірімділік және үйдің тыныштығы оны бірден тұншықты. Марианна әр нәрсені өз әдісімен жасамақ болды, ал Элизабет оған қарсы тұра алмады. Қызу шөлдеп тұрғандай, ішіндегі ыстық мұңға тосқауыл қоя алмады. Бірақ көзге тоқтай берді, өзіне сенімді болып қалуға тырысты.
Бірнеше секундтың ішінде ол өзіне «Мен сенімді болуым керек. Мен сол отбасының мүшесімін. Томның үйімін. Мен мұнда заңдымын» деп жалғыз сөйлеп, ішінен қатты үн шығарды. Ауыр дем алды, көзін түйіп, сосын ашып:
— Мария мырза, мүмкін, менің жəне Томның ақыл-кеңесін білгеніңіз дұрыс па еді? — деп, дауысын барынша ұстап, салмақты түрде айтты.
Марианна бір сəт шошып қалды — Элизабеттің дауысында бұрын естілмеген сенімділік бар еді.
— Эм… — деді ол, сәл таңданып. — Бізде өз ережелер бар, сіз де оларды білуіңіз керек.
— Мен білемін. Мен үй ережелерін қадірлеймін. Бірақ жаңа отбасына келін болғанда бір-бірімізді түсініп, сыйлау басты деп ойлаймын, — деп жалғастырды Элизабет. — Мен өзімнің жанұямнан келгенмін, сіздің дәстүріңізді құрметтеймін. Бірақ мен де бір мүшемін. Бір-бірімізге қолдау көрсеткенде біз осы екі аптада да бір-бірімізден жағымды әсер аламыз. Мен сіз үшін үй иесі ретінде сыйлы болғым келеді, ал сіз де мені келін ретінде қабылдасаңыз қуанышты едім.
Сөйтіп айтқаннан кейін, ол үнсіз қалды. Үйге тыныштық қонды — тау басындай тыныш. Хелен да үндемей қарап тұрды. Том болса, бір сәт таңданғандай, сосын демін ішіне сығарып алды. Не жауап берерін білмей аң-таң қалған Марианна қатты үнэбеген жағдайда, өз ойымен:
— Жақсы, — деді ол бір сəт тентектеу болып. — Менен бірінші рет естіп тұрмын… Бірақ сен дұрыс айтасың. Бұл үйде қос қырлы тәртіп бар, рас. Мен оны міндетті түрде үйренісемін. Сіз өзіңізді жарата алсаңыз, мен де қолымнан келгенін жасаймын.
Хелен бұл сөздерге бір лəззаттысын сезіп кетті, сосын анасына қарап:
— Апа, мүмкін, біз мерекелік кешкі асқа әзірлейік? — деді шуылмен. — Бәлкім, Лизге де көмектескіңіз келе ме?
Екі отбасының арасында кішкене нұрлы көз сәулесі жарқ ете түсті. Мария екі-үш қадам артқа серпіп, қолын шетінен сипап:
— Иә, мен де сіздердің екеулеріңізбен бірге көркейген дәмді дастарқанда дем аламын. Дұрыс шығар екен, Лиз?
— Әрине, — деп ол жылы жымиып, сақылдап: — Мен көмектесемін.
— Тамаша! — деді Хелен қуанып. — Онда ант болсын, біз шын пейілмен бірге боламыз.
Екінші күнгі кешкі мезет
Кесте үстінде жиналған дастарқанға ет, салат, тәтті тоқаштар, және әдеттегі шай болыпты. Бірақ бүгін үстел жәй ғана тағамнан тұрмады — ол түсіністік, бір-бірін құрметтеу жалпы отбасы рухына толы.
Том да жымиып қарсы бетіне қарап:
— Мам, сен қаншалықты сезімтал келгеніңді білесің бе? — деді ол, анасын қолымен бір сəт басып. — Сіздің қолдауыңыз, ашық жүрегіңіз, Лиз бен мен үшін жаңалық болды.
— Әке Алекс дəл сондай болды — сенімді, мейірімді, менің отбасымды сыйлады. Сондықтан мен де сіздей болғым келеді, — деді Марианна көзін жұмып. Соңында жатпайтын тағамнан бір бөлшек алды. — Лиз, сен шәй бергеніңдей жақсы талғамдысың. Бұл біздің дастарқанға тамаша тәттілік әкеп тұр.
— Рақмет, — деді Элизабет. — Бұл кішкентай сый ғана еді.
Бірақ бәріне көрініп тұрды: ол тек тағам сыйлап қана қоймай, жылы лебізін, өзі де сыйлауға дайын екенін көрсетті.
Үш күннің өтімі
Келесі күні таңғы шуақ әдеттегіден ерекше бола түсті. Қонақ бөлмесіндегі табиғи жарық үй ішін жылытады, ал даладағы тауасып кеткен ұялы аспанға ұқсайды.
Элизабет жазу үстеліне жақындап, кітаптарын жинай бастады. Хелена да келіп барып:
— Лиз, егер сенге кез келген нәрсенің қалай істелетінін білмесем де, көмектесе алам — мен биыл жоғары сыныпқа көшетінмін. Теориям күшті емес, нақты бір әрекет керек болса — хабарлас, — деді мейірімді қалпымен.
— Рақмет, — деп жылы жымиып. — Біз бірге көп нәрсені үйренеміз.
Күннің аяқ шекарасында Марианна қолына тазалау заттарын алып шықты:
— Лиз, енді бәрі жақсы болады деп ойлайсың? — деді ол сәл күліп.
— Иә, — жауап қайтарды Элизабет. — Егер сіз де көмектессеңіз, мен де өз қолымды босатпаймын.
Солай екеуі бірге ыдыс жуып, терезе тазалап, шаңды сүртіп жүрді. Хелен өз кілемін де қоқысын түк жоқ екенін қарап, бөлмесін әдемілеп дайындап шықты.
Қатты күту ретінде емес, бір-біріне көмек пен құрмет—осы қасиеттер Элизабеттің құндылығын ғана емес, отбасына оның терең қабілетін көрсетті.
Бесінші күн. Жолға дайындық
Апта ортасына жақындады. Бесінші күн таңертең жоққа шығармай — бәрі бұрынғыдан өзгеше ғой. Табиғаттағы түстер де ерекше көрінеді; тыныштыққа деген ықылас, ұрысып-пұрысып емес — тыныш бейбітшілік, өзіне керегін тапқандай.
— Біз осы түнде Том мен Лиз үшін орталық демалыс кешін жасайық па? — деді Хелен сұрай күлкімен. — Музыка, тәтті, жұмсақ сəттер…
— Өте жақсы идея! — деп қуанды Элизабет. — Лиз бізге қандай музыка ұнайтынын айтшы, сосын мен де неше түрліжеңбейтін тәтті тортик жасаймын.
— Маған классика жанрындағы музыка ұнайды — Чайковский,andinganбелополит… Ал сен ше? — Том күлді.
— Маған рок баллады ұнайды — бала кездегі әндер сияқты. Бірақ бүгін сіздермен достық сезімді көрсету үшін, сіздерге жақындатып өз музыкалық тəлғамымды қосқым келеді.
Нәтиже
Ол кешкі демалыс кешінде, отбасылық ортада жай ғана жайлылық емес, бәрін басып өскен мейірім туды. Музыка, тәтті, ойын — бәрі ортақ ортақ мереке болып өтті. Хелен анасына қарай:
— Білесіз бе, онооындай сəттер әдетте тек фольклорларда ғана емес, біздің отбасымызда да болуы мүмкін екен ғой!
Марианна үндемей, тек жымиып:
— Бұл біздің жаңа дәстүріміз болсын, — деді ол.
Сол кеште Элизабет — жай ғана келін ғана емес, толыққанды отбасы мүшесіне айналғандай сезінді. Том оны құшақтап:
— Кел, Лиз, біз бірге тағдырға жол аштық… — деді соңында.
Бұл жалғасы — міне, сол бес күндік трансформацияның нәтижесі. Элизабеттің шыдамдылығы, ашық ойы және шынайы сезімі отбасын қайта біріктіріп, бұрынғы салқын қарым-қатынасты жылы сезімге айналдырды.
