Ерлан менің қатаң сөзімнен сәл абдырап қалды, бірақ қарсы болмады. Экранға қайта қарағанымен, иығының сәл тартылып кеткенін байқадым. Адвокатпен кездесетініміз жайлы хабар оған бірдеңе тудырды — бәлкім, қорқыныш, бәлкім, ашу. Маған бәрібір еді.
Сол түні ұйықтау қиын болды. Кітап оқуға, бірдеңемен айналысуға тырыстым, бірақ ойым қайта-қайта Айманның үйіне орала берді. Ол жерде не сақтаулы еді? Неге ол сонша дәл нұсқау қалдырып, адвокатты араластырған?
Таң бозарып атқанда, ауыр бұлттардың арасынан жарық әрең көрінді. Ерлан асүйге костюммен, бірақ көзі көлеңкеленіп түсті. Гүлнәр бірнеше минуттан кейін келді, тәттілеу иісі үйді жайлап кетті. Күн тәртібі жайлы ешкім сөз қозғаған жоқ.
Белгіленген уақытта біз Мақпал Қожахметтің кеңсесіне келдік. Ғимарат ескі, тозған мәрмәр баспалдақтар мен ауыр ағаш есіктер көзге түсті. Хатшы бізді жарық, бірақ салқын мәжіліс залына алып барды. Мақпал үстел басында, алдында қара папкамен отыр екен.
— Келгендеріңізге рақмет, — деді ол сабырмен. — Алда айтатын нәрсе — құпия. Айман Сәрсен толық өсиет қалдырған, бірақ… бір шарты бар.
Ерлан мен Гүлнәр мазасыз көзқарас алмасты. Мен қимылдамадым.
— Өзінің қалауымен алдымен мына үзіндіні оқимын, — деді Мақпал, мөрленген конвертті алып. Оны ақырын ашып, анық дауысымен оқи бастады:
“Екі балама, Ерлан мен Гүлнәрға: менің мұрам сендер ойлағандай емес. Сендер тек өз істеріңмен лайық болғаныңды ғана аласыңдар. Егер соңғы күндерімде қасымда болмаған болсаңдар, өз үлестеріңді алуға құқығыңдар жоқ.”
Ауыр үнсіздік орнады. Ерлан орнынан дүрс етіп тұрды.
— Бұл не қылған қалжың? Анам әрқашан… қиын адам болған. Бізді бұлай сынауы әділетсіз.
Мақпал оны сабырмен тыңдады.
— Бұл — оның соңғы сөзі. Тағы бір құжат бар, бірақ ол Айман Айнұрға қалдырған хатта көрсетілген үйде. Үшеуің бірге болғанда ғана ашылады.
Сол сәтте біз сол жерге қайта баратынымызды түсіндім.
Үйге баратын жолда үнсіздік орнады. Гүлнәр анда-санда ғана сөйлеп қойды, Ерлан терезеге қарап, көзімнен қашты. Үйге жеткенде, аспан бұлтты, жел қураған жапырақтарды ұшырып жүрді. Есікті ашқанымда, баяғы лаванда иісі қайта шықты.
Мақпал соңынан кіріп, есікті жай жапты.
— Өсиет бойынша, біз осы үйден ағаш жәшік табуымыз керек, — деді ол.
Бөлмелерді ақтара бастадық. Ескі тұсқағаздың бетін сипағанда, баяу сықыр естілді. Бір тартпадан ескі қара-ақ суреттер таптым: Айман бала кезінде, кейін жас кезінде, қасында бейтаныс ер адамға жымиып тұр. Артында жазу: Леонард.
Ақыры Гүлнәр жоғарғы қабаттан дауыстады. Шатырдағы еденнің бір бостау тақтасының астынан жәшік шықты. Ол ауыр, жаңғақ ағашынан жасалған, ескі тот басқан құлыппен жабылған екен. Айман берген кілт мінсіз сай келді.
Ішінде бірнеше дәптер, заңды құжаттардың қалың папкасы және ақша салынған қомақты конверт болды. Мақпал бірінші дәптерді ашты.
— Бұлар — оның күнделіктері, — деді ол. — Ал мынау… — бір құжатты көтеріп, — бірнеше жер телімінің және банк шоттарының құжаттары.
Ерланның жүзі жылт етті, бірақ Мақпал қолымен тоқтатты.
— Асықпаңыз. Айман нақты жазған: бұл мүлік тек оның қасында болған адамға тиесілі.
Гүлнәр ащы күлкімен қысқа ғана күліп қойды.
— Демек, Айнұрға. Бізге ештеңе қалмаған.
Бөлме ішін ауыр тыныштық басты. Бұл байлық жайлы ой емес, шешімнің салмағы мені жаншып тұрды. Айман мені келін болғаным үшін емес, қасында болғаным үшін таңдаған еді.
— Соңғы бір хат бар, — деді Мақпал, бүктелген қағазды алып. Баяу оқи бастады:
“Айнұр, жүрегіңнің таза екенін әрдайым білдім. Барлық қалдырғанымды қабылдасаң — сенікі. Оны кек алу үшін емес, ешкім жалғыз қалмайтын орын жасау үшін пайдалан.”
Көзіме жас келді. Ерлан мен Гүлнәр үнсіз отырды. Мақпал жәшікті жауып, кілтті маған ұсынды.
— Таңдау өзіңде, — деді ол.
Келесі күндер түрлі сезімге толы болды. Ерлан тіпті алыстай түсті, ал Гүлнәр мені мүлдем айналып өтті. Айманның күнделіктерін оқуға сағаттарымды арнадым. Беттері өз отбасынан көрген немқұрайлылықтан жараланған, бірақ бейтаныстарға мейірімге толы әйелді көрсетті. Ол бұл үйді жалғыз қалғандар мен туғандары тастап кеткен қарияларға пана еткісі келгенін жазыпты.
Бір кеште соңғы күнделікті жауып, не істеуім керегін анық білдім.
Араға айлар салды. Үй жөнделді, бақ тазартылды, бөлмелер дайындалды. Алғашқы тұрғындар — отбасысыз қалған екі қария — көктемгі бір таңертең келді. Дәліз қабырғасына Айманның күліп тұрған үлкен суретін іліп, астына тақташа қойдым:
“Бұл жерде ешкім жалғыз қалмайды.”
Ерлан тек бір рет келді. Үйді, аулада жүрген адамдарды қарап:
— Мүмкін… сен дұрыс жасадың, — деді.
Мен үндемедім. Кей жаралар тек үнсіздікте жазылады.
Гүлнәр мүлде келген жоқ.
Әр таң сайын осы үйдің терезесінен күн сәулесі түскенде, Айманның сөздерін еске аламын. Шын мұра ақша мен мүлікте емес, жақсыға өзгертуге деген күште екенін түсінемін.
Ал мен — өзгертуге бел будым.
