Жедел жәрдем тым кеш келді. Ерланның көлігі жол шетінде, аударылып, әйнегі қирап, шамдары әлсіз жыпылықтап жатты. Жолдан өткен жүргізушілер кейінірек бәрі бір сәтте болғанын айтты: бір мезет қана көз ілу, зейіннің сәл бөлінуі – тағдырдың үзілген сәті. Темірдің арасынан шығарғанда Ерлан әлдеқашан жансыз еді. Дәрігерлер қолдан келгенін жасады, бірақ бәрі бекер болды.
Айгүл үшемін құшағында ұстап отырған күйі, түн ортасында суық хабарды алды. Алғашында мұны бір жаман әзіл немесе қате деп ойлады. Сосын шындық оны суық толқындай басып қалды. Ол балаларды бесікке жатқызғанын, есікті жапқанын, сосын еденге отырып, Ерлан әрдайым тағып жүретін сағатын қысып ұстап қалғанын бұлдырап қана есіне алды.
Келесі күндері олардың үйі адамға толды: туыстар, достар, көршілер, шеберханадағы әріптестер. Бәрі тамақ, балаларға киім, жылы сөздер әкелді. Бірақ ешбір сөз Ерлан кеткеннен қалған бос орынды толтыра алмады. Айгүл қозғалысы автоматқа айналған адамдай болды: балаларды тамақтандырды, киіндірді, ұйықтатты, сосын орындықта бір нүктеге қарап отыра беретін.
Талғат бұл хабарды ести салысымен жетті. Теңіз арқылы жол ұзақ әрі қиын болды, бірақ оған бәрібір еді. Айгүлдің жүзіне қарап, енді өмірінің осы үймен байланысатынын түсінді. Бұл тек дос алдындағы парыз ғана емес, Ерланның қанынан жаралған кішкентайларға деген шынайы мейірім еді.
Жерлеу күні ұсақ жаңбыр себелеп тұрды, бұлттар төмен түсіп, аспанның өзі жылап тұрғандай еді. Талғат тағы үш ер адаммен бірге табытты көтерді. Әр қадам – әділетсіз тағдырға қарсы күрес секілді. Имам соңғы дұғасын оқығанда, Талғат жастық шақта Ерланмен алмастырған сағатын шешіп, табыттың үстіне, досының суретінің қасына қойды. Бұл – жоғалтқанның бір бөлігін қайтарудың жалғыз жолы еді.
Жерлеуден кейінгі күндер – бір жағынан күнделікті күйбең, бір жағынан бейберекет хаос болды. Айгүл үш сәбиді бірдей бағып-қағуға тырысты, бірақ шаршау мен уайым оны титықтатты. Талғат қалуға бел буды. Теңіздегі қызметін қимаса да, ол флоттағы мансабынан бас тартып, қалада жұмыс іздеді. Ерлан жұмыс істеген сол автослесарь шеберханасына орналасты. Әріптестері оған құрметпен қарады – бәрі оның кім екенін, не үшін мұнда екенін білді.
Айлар өте үйде қайтадан күлкі естіле бастады. Екі қыз – Айсұлу мен Меруерт, және ұл – Арман, бөлмелерді шаттыққа толтырды. Талғат оларға кешкісін ертегі оқып беретін, саябаққа апаратын, ағаштан ойыншықтар жасап беретін. Айгүл кейде оны ұрланып бақылап, оның сабырлығы мен мейірімі балаларға жоғалтқан қауіпсіздік сезімін қайта сыйлап жатқанын көретін.
Қысқы бір кеште, балалар ұйықтаған соң, Айгүл оған ескі ағаш қорап әкелді.
– Бұл Ерландікі еді, – деді ол ақырын. – Осында ол өзіне ең қымбат заттарын сақтайтын. Енді сенде болсын деймін.
Талғат қорапты ашты. Ішінде олардың бала күніндегі суреттер, лентаға байланған орамал, өзіне арналған бітпей қалған хат және… екінші сағат тұр еді. Сағатты алақанына ұстап, кеудесін бір жылы сезім кернеді. Сыртта Ерлан тұрғандай, оған күлімсіреп қарап тұрғандай еді.
Жылдар өтті. Балалар өсіп, Талғат үшін «Әке Талғатқа» айналды. Олардың ешқайсысы Ерланның жүзін анық есінде сақтамады, бірақ әр туған күндерінде Талғат айтатын әңгімелер әкесін жүректерінде тірі ұстады. Айгүл де онда тек тірек қана емес, нағыз адал дос тапты. Екеуінің арасында ешқашан романтикалық сезім жайлы сөз болмады – бұл байланыс тереңірек еді, құрмет пен Ерлан қалдырған аманатқа берік болу антына негізделген.
Жаздың бір күнінде, Айсұлу, Меруерт пен Арман 10 жасқа толғанда, Талғат оларды әкелерінің қабіріне апарды. Ерланмен өткен балалық шақтарын, арман-тілектерін, «ешқашан айырылмау» жөніндегі уәделерін қайта баяндады. Сосын әрқайсына қораптан бір зат берді: қыздарға – сурет пен орамалды, ал Арманға – сағатты.
– Бұл сағат әкеңдікі болған, – деді ол. – Бір уақыт менікі де болды. Жақын ұста, ешқашан жалғыз емессің деп есіңде сақта.
Күн батып бара жатқанда, Талғат баяғыдан сезбеген бір тыныштықты сезінді. Ерланның бұған мақтанатынын білді. Өмір оларды ажыратқанымен, достықтары уақыттан да, өлімнен де, қашықтықтан да мықты болып қалған еді.
Айгүл арт жақта тұрып, төртеуін қарап, ұзақ уақыттан бері бірінші рет болашаққа, қандай болса да, үмітпен қарай алатынын сезді.
Сол кеште үйлеріне оралғанда, балалардың күлкісі аулаға қайта толды – екі жетім бала қауіпсіздік тапқан жер туралы армандаған күндердің жаңғырығындай. Біртүрлі жолмен болса да, сол арман орындалды.
