Мәдина мен Бекзат баспалдақпен баяу көтеріліп келе жатты. Әр қадам ескі үйдің салқын қабырғасында жаңғырып тұрды. Мәдина раушан гүлдерінің бүйірін кеудесіне қысып, олардың тәтті иісін сезді, жүрегі болса бұрынғыдан да қатты соғып бара жатты. Таныс жасыл есіктің алдында тоқтағанда, іштен күлкі, әңгіме мен ыдыс-аяқтың сыңғыры естілді.
Бекзат қоңырауға басты. Есік лезде ашылып, босағадан Әсел көрінді. Ол қынамадай қып-қызыл кадифе көйлек киген, жүзінде жасына сай қажу бар, бірақ көзқарасы әдеттегідей өткір еді.
— Ә, әйтеуір келдіңдер ғой! — деді ол сын көзбен қарай отырып. — Бәрі жиналды, тек сендер жетпедіңдер.
Мәдина жымиып, дауысындағы дірілді жасыруға тырысты. Гүл шоғын ұсынды.
— Туған күнің құтты болсын, Әсел! Саған денсаулық пен шаттық тілейміз.
Енесі гүлді қолына алды да, рахмет айтпастан, жанынан өтіп бара жатқан жас туысқанына ұстата салды.
— Суды әкел де, мына гүлдерді соған сал, — деді қатаң үнмен.
Сол сәтте көзі Мәдинаның қолындағы пакетке түсті.
— Бұл маған сыйлық па? — деді мысқыл аралас дауыспен.
— Иә, ұзақ уақыт еңбектенген дүнием, — деді Мәдина ақырын ғана, беті дуылдап.
Залда қонақтар әңгіме айтып, тост көтеріп отырды. Радиодан баяу музыка ойнап тұрды. Дастархан түрлі тағамға лық толы еді. Мәдина Бекзаттың қасына отырып, оның қолын қатты қысты. Пакет торттың қасына қойылды.
Кенеттен Әсел қасықпен бокалдың шетін қаққылап, назарын өзіне аудартты.
— Қымбатты достар, туған күнімде жанымда болғандарыңызға алғыс айтамын! Алпыс жыл… аз емес. Қуаныш та, қайғы да болды, бірақ бүгін тек күлкі көргім келеді. Әрі… әрине, сыйлықтарыңыз!
Жиналғандар дуылдап күлді. Бірі сөмке әкелді, бірі қорап, енді бірі шарап ұсынды. Әсел әр сыйлықты асыра мақтап, қымбат әшекейлерді, шәлілерді, хрусталь ыдыстарды дауыстап дәріптеді. Бірақ көзі қайта-қайта Мәдинаның пакетіне түсіп отырды.
— Ал енді, келінімнің сыйлығын көрейік, — деді ол «келінімнің» деген сөзді ерекше шегелей сөйлеп.
Мәдина орнынан тұрып, сыйлықты әкелді. Қолдары сәл дірілдеген күйде енесінің алдына қойды. Залда тыныштық орнады.
Алтын түстес қағаз жыртылып, ағаш жақтауы бар сурет көрінді. Әсел кенеттен суретті көтеріп еді, қонақтардың аузы жабылды. Акварельдегі бояулар жарықта жарқырап, ауыл үйін, жүзімге оранған веранданы, мамырда гүлдеген алма ағаштарын көрсетті. Шаттыққа, жылылыққа толы бейне еді.
Кейбір қонақтар таңдана сыбырласты. Бір жеңеше:
— Қараңыздаршы, қандай әдемі! Дәл сіздің ата-анаңыздың үйіндей ғой, Әсел! — деді.
Бірақ туған күн иесінің жүзі қабақ астына түсті. Ерні жіңішке сызықтай сығылды.
— Сонда… сыйлық дегенің осы ма? — деді ол қырылдаған үнмен. — Бір сурет пе?
Мәдина тамағына түйілгенді жұтып жіберді.
— Иә, өзім салдым. Жеке, жүректен шыққан нәрсе болсын дедім…
— Жеке дейсің бе? — деп дауысын көтерді Әсел. — Алпысқа келгенде маған сурет керек пе? Маған керегі — пайдалы заттар!
Қонақтар арасынан қысылған күлкі шықты. Мәдина жер астына кіріп кеткендей болды. Бекзат иығына қолын қойды, бірақ енесі тоқтамады:
— Қалай ғана осындай мерекеге мұндай сыйлықпен келдің? Мен сендер үшін ас дайындап, уақыт та, қаражат та жұмсадым… ал сен маған акварель әкелдің бе?
Мәдинаның көзіне жас үйірілді, бірақ ол жібермеді. Ішінен «шындықты айтайын, тоңазытқыш жайын қазір ашып берейін» деп ойлады, алайда Бекзат қолын қысып, үнсіз тоқтатты. «Әзірге емес» деген ишара еді.
Кеш одан әрі ауыр өтті. Қонақтар басқа тақырыпқа ауысып, әңгімені жалғастырды. Мәдина еріксіз жымиып отырды, жүрегінде тас түйін қыспақ.
Торт келгенде, шамдар жағылды. Әсел оларды үрлеп, бір сәтке де жылы жүз көрсетпеді. Сурет жайлы ешкім ләм-мим демеді.
Түн ортасы ауғанда қонақтар тарады. Ас бөлмеде Мәдина мен Бекзат қана қалды. Сурет бұрышта, қабырғаға сүйеліп, ұмыт қалғандай тұрды.
Мәдина оған көз тастап, мұң мен шарасыздықпен күрсінді.
— Бәлкім қателестім, — деді сыбырлап. — Әдеттегідей қарапайым бір нәрсе алуымыз керек пе еді…
Бекзат оны қатты құшақтады.
— Жоқ, Мәдина. Сен ең әдемісін жасадың. Анам қазір түсінбейді, бірақ бір күні… бір күні бағалайды.
Дегенмен Мәдина жүрегінің түбінде бір нәрсені анық сезді: енді бәрі өзгерді. Әселмен қарым-қатынас бұрынғыдай болмайды. Ертең тоңазытқыш келгенде шындық ашылады, бірақ бүгінгі түннің дәмін ештеңе жуып-шаймайды.
Олар қол ұстасып баспалдақпен түскенде, Мәдина бойына біртүрлі тыныштық орнағанын байқады. Ол алғаш рет шын сезінді: шынайы сыйлық әрдайым лайықты қабылданбайды. Бірақ олар бәрібір қалады — махаббаттың куәсі ретінде, өзгелердің реакциясынан тәуелсіз.
Сол түні, қараңғы аспанға көз тігіп тұрып, Мәдина өзінше серт берді: ешқашан енді суық сөздер оның жылы жүрек қимылдарын көлеңкелемеуі тиіс. Өйткені сыйлықтың нағыз құндылығы бағада емес, оған салынған жүректе.
