Сырым Әлібаев біраз уақыт есік аузында үнсіз тұрды. Әдетте адамдардың жүрегін тоңдыратын мұздай көзқарасы бұл жолы басқаша еді. Ол алдымен баланы көрді, сосын өңі қуарған Айгүлге қарады. Көзінде біртүрлі от ойнады — ашу емес, таңданыс емес, жүректің түкпірінен шыққан әлдебір қақтығыс сияқты.
— Бұл бала кім? — деді ол ақырын ғана, бірақ әрбір сөзі ауыр салмақпен түсті.
Айгүлдің денесі қалтырап кетті. Бар қайратын жинап:
— Бұл аш бала, мырза… Қақпаның сыртында тоңып, қарны ашып тұрды. Оны қуып жіберуге дәтім бармады. Кешіріңіз… егер жұмыстан қусақ, қарсы емеспін, — деді дірілдеген үнмен.
Қызметші айқай күткен. Қуылып шығуға да дайын еді. Іштей қоштасып та қойған. Бірақ Сырым мырза асықпай алға қарай адымдады.
Бала асқа ұмтылған күйі қатып қалды. Жүрегі аузына тығылғандай болды. Жерге құлап кеткен қасықты да байқамады.
Сырым үстелге жақындап келіп, балаға ұзақ қарады. Сосын қолындағы алтын сағатын шешіп, үстелдің қасына қойды. Бұл күтпеген қимыл еді.
— Атың кім? — деді ол жұмсақтау үнмен.
— С… Самат… — деді бала қорыққаннан әрең сыбырлап.
— Самат… — деп қайталады Сырым. — Қайдан келдің?
Бала үн қатпады. Қорқыныш пен ұялу оның жанарын тұмшалады. Айгүл іле-шала сөз қосты:
— Қожайын, ол жетім. Көшеден жиі көремін. Үй-күйі жоқ. Тастап кете алмадым…
Сырым баяу орындыққа отырды. Айгүл тұңғыш рет оның көзінен әлдебір шаршауды байқады. Байлық пен беделдің артында жатқан жалғыздықты сезінді.
— Әкем айтатын: «Мейірім — әлсіздік. Адамдар сенің қайырымдылығыңды пайдаланады» деп. Мен де суық болуды үйрендім. Соның арқасында мына сарайды, бар байлығымды жасадым. Бірақ қазір сендерді көріп отырып… бәлкім, ұтылғаным көбірек шығар, — деді ол күрсініп.
Айгүлдің көз жасын ұстап қалуға шамасы жетпеді.
Сол сәтте Самат қалтырай отырып, қолындағы нанды Сырымға созды. Әлденені қайтарғысы келгендей. Сырым оған ұзақ қарап, кенет қолын баланың иығына қойды.
— Өзіңде қалсын. Бүгіннен бастап сен аш жүрмейсің, — деді сабырлы дауыспен.
Айгүл селт етіп, сенер-сенбесін білмеді. Жүрегі дүрсілдеп, кеудесін үміт пен қорқыныш қатар биледі.
Келесі күндер сарай ішіндегі өмірді өзгертті. Біртіндеп, байқатпай. Саматқа таза киім берілді. Жылы бөлме дайындалды. Тіпті оқытушы жалданып, әріп танып, жазуды үйрене бастады.
Қызметкерлер күбір-сыбырмен әңгімелесіп жүрді. «Қожайын өзгеріп кетті», «Айгүл дуалап қойған ба?» деген сөздер тарады. Бірақ шындық басқада еді: Сырым Әлібаев алғаш рет жүрегінің тереңінде жасырын тұрған мейірімді оятты.
Айгүл күнделікті жұмысын жасай берді, бірақ қожайынның оған деген көзқарасы өзгергенін байқады. Бұрынғыдай суық назар емес, үнсіз ризашылық пен жылылық бар еді. Көздері түйіскен сайын екеуінің арасынан жасырын толқын өтіп тұрғандай болатын.
Қыстың бір кешінде, қар қалың жауып жатқан шақта, Сырым Айгүлді жұмыс бөлмесіне шақырды. Әйел жүрегі аузына тығылғандай боп кірді. Бірақ үстелде қаржы қағаздарының жанында ескі сурет альбомы жатты.
— Бұл менің отбасым, — деді ол парақтарын ақтарып. — Анама қарашы. Әрқашан күлімдейтін. Мен оған ұқсаған жоқпын. Бірақ бүгін… сен оны есіме салдың.
Айгүл жақындап барды. Суреттерден бала Сырым мен мейірімге толы әйелдің жүзі көрінді.
— Мырза… мейірім — әлсіздік емес. Ол ешқашан жоғалмайтын жалғыз байлық, — деді Айгүл сыбырлап.
Бұл сөздер бөлмедегі үнсіздікті қақ жарып өтті. Сырым альбомды жауып, әйелге ұзақ қарады.
— Айгүл, әлем не айтарын білмеймін. Байлығымды да, империямды да сақтай алам ба, білмеймін. Бірақ бір нәрсені анық түсіндім: егер бәрінен айырылып, сен және Самат қана қалсаңдар — мен кедей болмаймын, — деді дауысы дірілдеп.
Оның көз жасын Айгүл тұңғыш рет көрді. Бұл — бай емес, жанын жасырып келген адамның жас еді.
— Мен де… қасымда болар едім, — деді Айгүл басын төмен салып.
Уақыт өте келе олардың хикаясы ешкімнің ойына келмейтін аңызға айналды. Сарай бұрынғыдай суық емес, күлкі мен шаттыққа толы үйге айналды. Саматтың күлкісі дәліздерді жаңғыртты. Қатал бай мейірімді қайта тапты. Ал қарапайым әйел мейірімнің ең қатып қалған жүректерді де жібітетінін дәлелдеді.
Солайша, ешкім сенбеген нәрсе жүзеге асты: жасырын жасалған кішкентай жақсылық бір байлықтың да қолынан келмейтін болашақтың есігін ашты.
