Сол сәтте Айгүлдің аяғының астынан жер кеткендей болды. Ол бүкіл ғұмырын бірге өткізген, үй де, бала да, қуаныш пен қайғы да ортақ болған жарына қарады. Күйеуінің өңі қашып, көзі төмен түсіп кеткен. Әйеліне қарауға батылы жетпеді.
Бір тамшы жас бетінен сырғып түсті, бірақ ол құлап түспес үшін ернін тістеп, өзін ұстады.
— Ботагөз, жетер! — деп айқайлап жіберді Айнұр, орнынан атып тұрып. — Бұл жерде мұндай сөз айтуға болмайды!
Ботагөз қолын сілтеді.
— Жоқ, дәл қазір айту керек. Бұдан әрі шындықты жасырып жүруге болмайды. Айгүл білуге тиіс: күйеуі “жұмыста кешіктім” деген күндерінің бәрінде басқа жерде жүрген.
Дастарқан басын бір гуіл басты. Біреулер аузына қолын басты, біреулер көзін төмен салды. Көрші Күлияның көзі шарасынан шығып кеткендей болып, басын шайқап отыр.
Айгүл дірілдеп тұрды.
— Кім?.. — деді ол тұншыға. — Кім ол?
Ботагөз мұздай жанарымен тура қарады.
— Сен оны жақсы білесің. Ол — оның жас әріптесі, қара шашты қыз. Көптен бері бірге жүр.
Қонақтар арасынан ыңырсыған үндер шықты. Нұрлан орнынан атып тұрып, орындықты құлатып алды.
— Әке?! — деп айқайлады ол. — Рас па?!
Әкесі басын көтерді. Бетінде өмірі күйреген адамның жүзі бар еді.
— Нұрлан, Айнұр… айтқым келді. Бірақ ешқашан батылым бармады…
— Батыл?! — Айгүлдің дауысы қалшылдағанымен, қылыштай өткір болды. — Отыз жыл отасып, шаңырақ көтеріп, бәрін бірге өткеріп… сенде батыл болмады дейсің бе? Енді мына жерде, балаларымның, достарымның көзінше мені жер қылдың!
Көзі жалын шашып тұрды, бірақ жас төгілген жоқ.
— Апа… — Айнұр қолын созды, бірақ анасы оны итеріп жіберді.
— Бар ғұмырымды осы шаңыраққа арнадым. Сендерге, мына дастарқанға, қуанышты сәттерге. Ал бүгін барлығының өтірік екенін біліп отырмын!
Залда өлі тыныштық орнады.
Күйеуі тіл қатпақ болды.
— Айгүл… мен қателестім. Бірақ бәрі онша емес…
Айгүл қолын көтеріп, сөзін кесті.
— Жоқ. Жетеді. Бәрі бітіп қойды.
Нұрланның жұдырығы түйіліп кетті.
— Қалай ғана, әке? Қалайша?
— Тоқтаңдар! — деп дауыстады Айгүл. — Қонақтар, тараңыздар. Мереке аяқталды.
Орындықтар сыңғырлап, адамдар асығыс тұрып кетті. Біреулер міңгірледі, біреулер көзге қарауға ұялды. Күлия жақындап, қолын созды, бірақ Айгүл шегінді.
Ән мен күлкіге толы зал әп-сәтте қаңырап қалды. Тек Айгүл, күйеуі, балалары мен Ботагөз қалды. Соңғысы тік тұрып, суық күлкімен көзін қысқандай болды.
— Неге? — деп сұрады Айгүл. — Неге дәл қазір?
Ботагөз иығын көтерді.
— Өйткені өтірікке шыдай алмадым. Бәрі сені мақтап, оны үлгілі еркек қылып көрсетеді. Ал шындығында олай емес еді.
— Сен мұны мен үшін емес, өзің үшін істедің, — деді Айгүл қатқыл үнмен. — Бәріне сенің бәрін білетініңді көрсеткің келді.
Ботагөз үндемей қалды.
Нұрлан қолымен үстелді тоқпақтап жіберді.
— Жетер! Апа, кеттік. Сізді мұнда қалдырмаймын.
Айнұр көзіне жас алып, ағасының қолын қысып тұрды.
Әкелері басын төмен салып, бетін алақанымен жапты.
— Айгүл… кешірші… кетпе…
Айгүлдің көзқарасы қатал әрі шаршаңқы болды.
— Саған ғұмырымды бердім. Сен оны аяққа таптадың. Енді айтарым жоқ.
Ол сөмкесін алды, иығын тіктеп есікке беттеді. Балалары соңынан ере шықты.
Күйеуі орнында сүлесоқ отырды. Ботагөз мұздай жымиып, шарабын ішіп бітірді.
Сол түні Айгүл көз ілмеді. Айнұрдың пәтерінде отырып, терезеден қала шамдарына қарады. Балалары жұбатуға тырысқанымен, іші тек бос еді.
Есіне өткен өмірі түсе берді: алғаш танысқан кездері, үй салғандары, әрбір мейрам, балалардың дүниеге келуі… Бәрі енді өтірікке боялғандай сезілді.
Таңертең Нұрлан оған кофе әкелді.
— Апа… не болса да біз сізбен біргеміз. Сіз енді ешқашан жалғыз болмайсыз.
Айгүл оның қолын қысты да, көп жылдан кейін алғаш рет үнсіз жылады.
Келесі күндер ауыр өтті. Күйеуі телефон шалды, есік алдында тұрды, кешірім сұрады. Бірақ Айгүл мықты болды.
— Мүмкін, бір күні сөйлесерміз. Бірақ қазір… кеш.
Бірнеше айдан кейін ажырасу ресми болды. Қаладағы адамдар сыбырлап, әңгіме қылды, бірақ Айгүл үшін енді ол маңызды емес еді.
Нұрлан мен Айнұр жиі келіп тұрды. Анасына гүл әкелді, қыдыртуға шақырды. Уақыт өте келе жүрегі тыныштала бастады.
Жаздың бір кешінде, Айнұрдың балконында отырып, жұлдызды аспанға қарады.
— Сол түнде, мерейтойда, өмірім бітті деп ойладым, — деді ол сыбырлап. — Ал шын мәнінде, жаңа өмірім басталыпты. Мен жалған үміттен айырылдым. Бірақ шындықты таптым.
Балалары қолын қысып отырды. Айгүл көптен бері сезбеген бір тыныштықты жүрегінде тапты.
Ол білді: өмір жалғасады. Және енді, ауыртпалыққа қарамастан, ол ешқашан жалғыз қалмайды.
