Салтанаттың сөздері залда қылыштай асылып тұрды. Қонақтар бір-біріне еңкейіп, келесі сөйлемін күтті.
— Мен білетінімді жасырып, үнсіз отыра алмаймын, — деді ол. — Сіздер үшін Айгүл тек әдемі, ақкөңіл қыз болып көрінуі мүмкін. Бірақ шындық… шындық басқаша.
Мейрамханада сыбыр тарады. Гүлнардың жүрегі тамағына тығылды. Айгүл аппақ болып, қолын Нұрланнан тартып алды.
— Апа, тоқтасаңызшы… — деді Нұрлан. Бірақ Салтанат суық жанарымен оны тоқтатты.
— Маған бітіруге рұқсат бер. Бұл — менің де, сенің де құқығың. — Ол қонақтарға бұрылды. — Бұл қыз бәріңізден бір нәрсені жасырды. Сенен де, Нұрлан.
Зал тынышталып кетті. Тек шамдардың сықыры естіліп тұрды.
— Айгүл өзін басқа қылып көрсетіп жүр, — деді Салтанат анық етіп. — Ол бұрын тұрмыста болған. Күйеуі болған, үйі болған… Сосын тастап кеткен.
Залдың бір шетінен ыңқыл естілді. Біреу бокалын түсіріп алды да, әйнек сарт етіп сынып кетті.
— Бұл өтірік! — деп шыңғырды Айгүл орнынан тұрып. — Сен айтқандай емес!
Көз жасын тыя алмады. Нұрлан да орнынан тұрып, оны құшақтағысы келді.
— Апа, мұны неге дәл қазір айтасыз? — Оның дауысы ашумен де, шарасыздықпен де дірілдеді. — Өткеннің не қатысы бар? Мен оны қазір сүйемін!
Бірақ Салтанат тоқтамады:
— Қатысы бар, Нұрлан! Маңыздысы — сенен жасырғаны. Ақиқатты айтпай үй бола ма? Қалай сенесің, егер әйел осындайды жасыра білсе?
Қонақтар абыржып, бір-біріне қарады. Біреулер басын шайқады, біреулер орындарынан тұра бастады.
Гүлнар шыдай алмай айқайлады:
— Жетеді! Бұл тойдың үстінде айтылатын сөз емес! Әркімнің өз өткені бар. Қызым бақытқа лайық!
Салтанат қырын жымиды:
— Лайық па? Әлде сен тек өз үйіңнен масқараңды шығарып тастағың келді ме?
Бұл сөз Гүлнарды тікелей жүрегінен қадады.
Айгүл жылап тұрып сөйледі:
— Иә, мен тұрмыста болғанмын. Жас едім. Ол адам қатал болды, қол көтеретін. Содан қашып кеттім. Ешқашан қайта сүйе алмаймын деп ойладым. Жасырып қалғаным — жамандықтан емес… ұятымнан. Қорқынышымнан.
Бір сәтке бәрі тып-тыныш болды. Кейбір қонақтар басын изеп, түсінгендей болды. Бірақ Нұрланның көзінде басқа нәрсе тұрды: шок, өкпе, сенімсіздік.
— Сенде… күйеуің болған ба? — деді ол сыбырлап. — Маған ешқашан айтпадың ба?
— Айтқым келді… бірақ уақыт таппадым… Бәрін бұзамын деп қорықтым…
Нұрлан қолын тартып алды. Көзі бос әрі суық еді.
— Айгүл, отбасын шындықтан қашып бастауға болмайды.
Айгүл оның қолына жармасқысы келді, бірақ ол шегініп кетті. Екеуінің ортасына биік қабырға тұрғандай болды.
Асаба бос күлкімен жағдайды түземек болды, бірақ ешкім тыңдамады. Шулы сыбыр, орындықтардың сықыры, жылаған балалар… тойдың сәні қашты.
Гүлнар қызын құшақтап, жүрегінің қан жылағанын сезді. Ал Салтанат орыннан тапжылмай, суық жүзбен, қанағат пен қасіреттің араласқан жанарымен қарап тұрды.
Сол сәтте Нұрлан баяу, бірақ анық айтты:
— Тойды өтіріктен бастауға болмайды. Кешір.
Бұл сөздер үкімдей ауыр естілді.
Айгүлдің аузынан тұншығып шыққан шыңғырған дыбыс залды қақ бөлді. Гүлнардың аяғы дірілдеп, өзі де әрең тұрды. Бір сәтте армандар, жоспарлар, бақыт жайлы үміт — бәрі күл-талқан болды.
Той әп-сәтте тарқап кетті. Қонақтар көздерін тайдырып, орындарын босатты. Дастарқанда жартылай қалған ас, гүлдердің иісі өшті, музыка баяғыда өшкен.
Айгүл ақ көйлектің ішінде, қолында мыжылған шымылдықпен, есіктен шығып кеткен Нұрланға қарай қатып қалды. Сол сәтте ол түсінді: жаңа өмірдің басы болуы тиіс күн — ең ауыр түсіне айналды.
