Ат қимылсыз тұрды, көзі табытқа қадалған. Суық ауада танауынан шыққан бу білініп тұрды, жанында тұрғандар тым жақындауға батпады — бір ғана оқыс қимылының өзі апатқа әкелетіндей көрінді. Бірақ жануардың бойынан ешқандай ашу-ыза сезілмеді. Керісінше, оны көзге көрінбес бір күш иесінің жанына байланыстырып тұрғандай еді.
Араларында сыбыр басталды: «Бұл оның аты ғой… Күнде қасынан шықпайтын сол жүйрігі! Қалай тауып келді? Кім босатып жіберді?» Ешкім жауап бере алмады. Марқұмды бүкіл ауыл «жақсы адам, бірақ атқа ғашық жан» деп білетін. Сағаттап атымен сөйлесіп, сипап, қант пен алма беріп, баласындай бағып-қағатын.
Табыттың қақпағы соңғы қоштасу үшін ашылған сәтте, ат жанды түршіктірген ұзақ кісінеп жіберді. Бұл ашудың емес, қайғының, жүрек қақ айрылар мұңның дыбысы еді. Әйелдер еңірей жылап жіберді, ал ер адамдар «бұл — тылсымнан келген белгі» деп, маңдайына қол апарып, бетін сипай берді.
Жылқы бір қадам алға басты. Басын төмен иіп, табыттың үстіне танауын тигізді. Біраз уақыт үнсіз тұрды. Содан соң, жұрттың көзінше, аттың жанарынан мөлдір жас сырғып түсті. Сол тамшы жаңа қазылған топыраққа сіңіп кетті.
«Мен ешқашан аттың жылағанын көрген емеспін…» — деді бір әже сыбырлап. «Иесінің жаны кете алмай тұр, себебі досы оны жібергісі келмейді…»
Жерлеу рәсімі ауыр жүрді. Діндар дұғасын оқып тұрса да, даусы қалшылдап шықты. Табыт топыраққа түскенде, ат тағы да күрсінгендей дыбыс шығарып, жерді тұяғымен тарпып жіберді. Жиналғандар артқа шегінді, оған да аза тұтуға мүмкіндік бергендей.
Алғашқы уыс топырақ табыттың қақпағына түскенде, ат мазасыздана бастады. Бірақ ол кісінаған жоқ, ешкімді теуіп те жібермеді. Тек жерді қазғандай тұяғымен тарпып, тереңнен шыққан қиналған үн шығарды. Әйелдер дұға қылып, бұл — тылсым немесе сынақ дегенге сенді.
Қабір толтырылып, айқышты белгі қадаған соң, ат шөгіп отырып, тізерледі. Жаңа үйілген топыраққа басын иіп, иесінің мәңгілік мекенін күзетіп тұрғандай. Бұл көрініс жиналғандардың жүрегінде өшпестей қалды.
Халық біртіндеп тарап кетті. Бірақ ат кетпеді. Тамақ та ішпеді, су да ішпеді. Күндер бойы қабірдің жанынан тапжылмай тұрды — тас мүсіндей, күзетші іспетті.
Жетінші күні, ауыл мешітінің кешкі азаны естілгенде, ат тағы бір ұзақ жан даусы шыққандай кісінеп, аспанға қарады да, кенет құлап түсті. Жаны иесімен бірге кеткендей, қабір үстінде мәңгілікке көсіліп жатты.
Содан бері ауыл адамдары айлы түндерде бейіттің жанынан тұяқ дүбірін, көмескі кісінеген дыбысты естиміз дейді. Біреулер — бұл иесіне адал болып кеткен аттың рухы десе, енді бірі — мәңгілік достықтың белгісі деп біледі.
Марқұмның туғандары кейін бейіттің жанына шағын ескерткіш қойды. Тастың бетінде жалғыз-ақ сөз ойып жазылды:
«Адалдық ешқашан өлмейді.»
Әлі күнге дейін сол қабірге біреу алма, біреу қант әкеліп қояды — мәңгі досына ерген жануарға деген алғыс пен құрмет белгісі ретінде.
