Қария бір қадам алға шықты, аялдамадағылардың бәрі тынып қалды. Ешкім оның не істейтінін білмеді: сөз айта ма, таяғын сермей ме, әлде бұрылып кетіп қалады ма. Бірақ оның көзінде біртүрлі тыныштық бар еді – қайсарлық пен мейірімнің араласқан түрі, дәл сол сәтте бүкіл дүние мына сорлы иттің айналасына жиналғандай болды.
— Жетер! — деді ол салмақты дауыспен, бірақ қатты айқайламай.
Бұл сөз балалардың айқайынан да қаттырақ естілді. Төрт жасөспірім селт етіп тоқтап қалды. Сосын телефоны бар бала қыран-топан күлді:
— Қараңдаршы мына шалға! Өзін полиция санай ма? Жүре бер, таяғың қолыңнан түсіп қалады ғой!
Қария сескенбеді. Ол баяу итке қарай жақындады. Ал ит, қалшылдап тұрса да, бірдеңені сезгендей, қарияның аяғына тығылып, соны ғана пана санады.
Жұрт арасынан күбір пайда болды. Бір әжей бетін шымшып, бата жасады, бір ер адам: «Құдай-ау, мына заман қайда бара жатыр…» деп міңгірледі.
— Балалар, — деді қария сабырлы үнмен, — сендер не істеп жатқандарыңды түсінбейсіңдер. Жануар ойыншық емес. Күндердің күнінде сендер де мына ит сияқты әлсіз боласыңдар.
— Қойшы, ақсақал! — деп айқайлады біреуі, алайда даусында қобалжу сезілді. — Көшеде бізге ақыл айтпақсың ба?
Қария таяғын көтерді. Ұру үшін емес, олардың мен иттің арасына тосқауыл қою үшін. Оның көзі қаққан қазықтай берік еді. Сол сәтте бірдеңе үзілгендей болды.
Жасөспірімдердің бірі – ең кішісі, әлі балаға тән көздері бар – төмен қарады. Телефонын қалтасына салып, артқа шегінді.
— Қойыңдаршы… — деп сыбырлады ол. — Босқа әуреленбеңдер.
Қалғандары оған таңдана қарады. Күлкілері енді жалған естілді. Алғаш рет олардың көзінде күмән пайда болды.
— Не, қорқақ боп қалдың ба? — деп айқайлады спорттық аяқкиімдегісі.
Дәл сол кезде топ ішінен еңгезердей бір ер адам алға шықты.
— Болды енді! — деп гүр етті ол. — Төртеуің бір бейшара итке қарсы шыққан қорқақсыңдар! Қазір полиция шақырмай тұрғанда жоғалыңдар!
Балалар абыржып қалды. Бұрынғы әдемсі кейіптері жоғалып, тек ыңғайсыз міңгір ғана қалды. Бірінен соң бірі кері шегініп, әлсіз балағат сөздер айтып, көзден ғайып болды.
Ит болса, соққы тоқтағанын сезіп, тұра бастады, бірақ теңселіп кетті. Қария еңкейіп, басынан сипады да, сыбырлап айтты:
— Енді бәрі жақсы, балам. Құтқарылдың.
Иттің үрейлі, бұлдыр көздері бір сәтке болсын ризашылықпен жарқ етті.
Жиналғандар гуілдей бастады. Біреулер көмекке ұмтылды. Бір әйел сөмкесінен су алып шықты. Жас жігіт күртешесін шешіп, иттің астына төседі, салқын асфальтта жатпасын деп.
Қария орнынан тұрды да, барлығына қарап сөйледі:
— Көрдіңдер ме? — деді ол. — Егер әрқайсың бұдан бұрын бір қадам жасасаңдар, мына бейшара мұншалық соққы жемес еді. Көп ештеңе сұрамаймын. Тек басыңды бұрмай қарасаңдар болды.
Сөздері жұрттың жүрегіне қатты тиді. Әркім өзін үнсіздігі үшін кінәлі сезінді.
Ақ сақалды бір кісі сыбырлады:
— Дұрыс айтасыз… Біз тым қатты қорқуға үйреніп кеттік.
Итті абайлап көтеріп, жақын жердегі мал дәрігерлік дәріханаға апарды. Қария таяғына сүйеніп, баяу жүрді, бірақ қадамдары нық еді. Жұрт құрметпен соңынан ілесіп, кішкене шеру секілді көрінді.
Фармацевт қыз далаға жүгіріп шығып, жануардың жағдайын көріп, дереу кірісті. Жараларын тазалап, су берді, тыныштандыратын дәрі тамызды.
Иттің тынысы жеңілдей түсті. Ол басын қарияның қолына қойып, көзін жұмды.
— Үйіңізге аласыз ба? — деп сұрады фармацевт.
Қария күлімсіреп, әжімдері тереңдей түсті.
— Бұрын осындай досымды жоғалтқанмын. Енді басқа бір жанға өмір сыйлар уақытым келген шығар.
Осы сәтте біреу қол шапалақтады. Артынан тағы бірі. Содан соң тағысы. Ақыры бүкіл көше ду қол шапалаққа толды.
Жылдар өтті. Қария мен ол құтқарған ит – аты Азор – айырылмас досқа айналды. Бүкіл аудан оларды танитын: қолында таяғы бар кісі мен құтқарылған ит. Балалар оларды амандасып қарсы алатын, көршілер тамақ әкелетін. Ал баяғы жасөспірімдер… олардың көбісі істегеніне ұялып, кейін кешірім сұрап келді.
Біреуі тіпті жануарлар панасында ерікті болып жұмыс істей бастады.
Өйткені сол кеште қарияның көзінен көргендері олардың өмірін мәңгіге өзгертті.
Осылайша, бір қарапайым кеште, бір құтқарылған ит пен бір таяқты қария бәріне батылдықтың, мейірімділіктің және бір-ақ қадамның күші қандай екенін еске салды.
