Судья құжаттарға үңілгенде, зал іші тыныштыққа батып қалды. Мен қолымды тіземде айқастырып отырдым, ал Жанболат жанымда ернін тістелеп, ашуын әзер ұстап отыр. Бәрі бітті деп ойладым. Омаровтар бізге жеңісті қалтасына салып қойғандай паңдықпен қарады.
— Бұл мүмкін емес… — деп сыбырладым әрең естілердей.
Жанболат қолымнан ұстап, көзімен адвокатымызға қарады. Елуге таяған заңгеріміз Қалиев орнынан тұрып сөз сұрады.
— Құрметті сот, — деді ол сабырлы үнмен. — Графологиялық сараптама тағайындауды сұраймын. Егер қолтаңбалар рас болса, менің қорғауымдағы тарап жауапкершілікті мойнына алады. Бірақ мен бұнда айлакерлік бар деп кепілдік беремін.
Судья қасын көтеріп қарады, Омаровтар күбірлесіп қалды, бірақ өтініш қабылданды. Сол сәтте жүрегімде үміт сәулесі жанды. Әлі бәрі біткен жоқ еді.
Келесі апта-қайта қорқынышқа толы болды. Біз әпкемнің үйінде тар бөлмеде тұрып жаттық, асығыс жиналған чемодандардың ортасында. Өз қолымызбен тұрғызған шаңырағымыз көршілердің қолында еді. Көшеден өткен сайын перделері тартылған, жарығы жанып тұрған үйді көріп, өзімнің бөлмелерімде бөтен адамдар жүргенін елестететінмін. Бұл – жүрекке қадалған пышақтай еді.
— Жанболат, егер ұтылып қалсақ не істейміз? — дедім бір кеште.
— Онда бұл елде әділдік өлген деген сөз, — деді ол көзі жұмулы күйде. — Бірақ біз ұтылмаймыз.
Сараптама бірнеше аптадан соң шықты: қолтаңбалар қолдан жасалған екен. Өрескел, бірақ шебер. Біз сотқа осы дәлелмен бардық, бірақ алда не күтіп тұрғанын білмедік.
Сот күні залға ине шаншар орын болмады. Омаровтар бұл жолы қобалжығанымен, әлі де паң отырды. Судья сарапшылардың қорытындысын оқыды:
— Талапкердің қолтаңбалары қолдан жасалған. Демек, жауапкерлер ұсынған құжаттар заңды күшке ие емес.
Зал гу ете қалды. Иығымнан ауыр жүк түскендей болды. Бірақ қуаныш ұзаққа бармады. Омаровтардың адвокаты орнынан атып тұрды:
— Құрметті сот, біз басқа сарапшыдан жаңа тексеріс жасауды сұраймыз.
Іс қайта кейінге қалдырылды. Артынан созбалаңға салу, арыздар, шағымдар жалғасты. Әр күн – сабыр мен шыдамның сынағы болды.
Бір күні соттан кейін Валентина Омарова дәлізде жолымды кесті. Ерніңе у жағып алғандай жымиды:
— Жеңемін деп ойлайсың ба? Ол үйге енді қайтып кірмейсің. Бізде биліктегілермен таныс бар. Сендер кімсіңдер? Ешкім емессіңдер.
Мен үндемей қалдым, бірақ Жанболат алға шығып, оған тура қарады:
— Өмірін өз күшімен құрып алған адамды бағаламау – үлкен қателік. Әркімді сатып аламын деп ойлама.
Валентина мырс етіп күліп, бұрылып кетті. Бірақ оның сөзі құлағымда ұзақ тұрды. Дегенмен мен берілмедім. Дәлелдер жинай бастадым: түбіртектердің көшірмелері, бізді әрдайым осы үйде көрген көршілердің куәліктері, төленген салық қағаздары. Мұның бәрін Қалиевке тапсырдық.
Соңғы сот отырысы қыстың қақаған бір таңында өтті. Зал лық толы, адамдар сыбырласып отырды. Омаровтар бұл жолы алғаш рет қабақтары түйіліп кірді.
Судья барлық сараптамаларды оқып шықты: барлығы да жалғандықты растады. Сосын Қалиев орнынан тұрып сөз алды:
— Бұл жерде әңгіме тек үй туралы емес. Мұнда бір әулеттің өмірі, жылдар бойғы еңбегі, әділдік туралы сөз болып отыр. Егер осындай қолдан жасалған құжаттарға жол берсек, онда бұл елде ешкімнің қауіпсіздігі қалмайды.
Зал үнсіз қалды. Судья көзілдірігін шешіп, үкімді жариялады:
— Жауапкерлердің құжаттары жарамсыз. Меншік құқығы талапкерлер – Жанболат пен жұбайында қалады.
Көз жасымды тыя алмадым, Жанболат қолымды қатты қысты. Бұрышта Валентина айқайлап жіберді:
— Өтірік! Мұның бәрі өтірік!
Бірақ енді ешкім оны тыңдаған жоқ.
Бірнеше күннен кейін біз үйімізге қайта оралдық. Есіктер бұзылған, бөлмелер ойран-топан, көптеген зат жоғалған. Табалдырыққа отырып еңкілдеп жыладым. Бірақ бұл жолы көз жасымда жеңілдік те бар еді.
— Біз бәрін қайтадан қалпына келтіреміз, — деді Жанболат қабырғаларға қарап. — Үйімізді тағы да өзіміздікі етеміз.
Мен басымды изедім. Жаралар қалатынын білдім, тек қабырғада емес, жүректе де. Бірақ біздің үйімізді қайтарып алғанымыздың өзі жеткілікті еді.
Айлар өтті. Біз құлыптарды ауыстырдық, қабырғаларды әктедік, аулаға қайтадан гүл ектік. Бірақ ащы сабақ есімізде қалды: жамандық кейде дәл көрші үйден де келуі мүмкін. Ал әділдік бар, егер соңына дейін күрессең.
Бір кеште терезеден үйдің ішіндегі жылы шамға қарап тұрдым. Жанболат қасыма келіп, сыбырлап айтты:
— Енді бұл қайтадан біздің үйіміз. Енді ешкім тартып ала алмайды.
Мен оны құшақтадым. Оның сөзінің рас екенін жүрегіммен сездім. Қанша тырысса да, бізді алдап-арбағысы келгендер жеңілген. Себебі ақиқат пен үйге деген сүйіспеншілік бәрінен күшті еді.
Сол сәтте біз өз қолымызбен көтерген қабырғалардың арасында қайтадан нағыз үйдің жылуын сездік.
