Айгүл қолын сонша қысып ұстап отырды, саусақтарының ұшы жансызданды. Ол Аружанға қарап, бүкіл әлемі құлап жатқандай сезінді. Қыздың көзінде бұрынғы ұяң да жуас бала емес, өз шешімін қасарыса қорғап отырған әйел тұрды. Бұл әрі анасына, әрі әкесіне үрей ұялатты.
— Әке, іздеме оны, — деді Аружан баяу, бірақ анық дауыспен. — Не болса да… бәрі менікі.
Данияр ернін қан шыққанша тістеді. Ішінде айқайлап жібергісі келді, бірдеңені қиратып, бүкіл үйді дүр сілкіндіргісі келді. Бірақ кеудесі демігіп көтеріліп-түсіп, өзі орнынан қозғалмай қалды.
— Аружан, — деді Айгүл, дірілін әрең тежеп, — біз екеуміз сені мейіріммен, тәртіппен, қамқорлықпен өсірдік. Қалайша осы ауыр жүкті жалғыз көтердің?
Қыз көзіне алғаш рет тіке қарады. Онда қорқыныш та, кінә да, ең бастысы — күтпеген қайсарлық бар еді.
— Өйткені сендердің дәл осылай қабылдайтындарыңды білдім, — деді ол сабырмен. — Әкем оны құртып жібергісі келетінін, анам түнімен жылайтынын білдім. Сондықтан үндемедім.
Айгүлдің арқасынан мұздай бір діріл жүгірді. «Қаншама уақыт бойы оның өмірінен бейхабар болыппын?» — деп ойлады. Қаншама кештерде Аружан «кітап оқып отырмын» десе де, шын мәнінде жалғыздық пен қорқынышпен отырған шығар?
Данияр орнынан атып тұрып, қолын үстелге қойып, терезеге жақындады. Сырттағы қараңғылық оны жұтып жатқандай. Қалтасынан темекі шығарды, бірақ Айгүлдің қолы оны тоқтатты.
— Жоқ, Данияр, — деді ол жан дауысы шығып. — Егер біз ашуға берілсек, не қалады бізден? Бізге сабыр керек.
Ер адам жұдырығын түйіп алды. Оның түсінігінде біреудің отбасының абыройына қол сұғуы — кешірілмейтін қорлық еді. Бірақ қыздың жүдеу, бірақ қайсар жүзі оны қарулыдан әлсізге айналдырды.
— Ал енді ше? — деді ол, теріс қарап. — Не істемек ойың бар?
— Енді… босанамын, — деді Аружан. Бұл сөздерде қорқыныш жоқ, ана даусы бар еді.
Бөлмені ауыр үнсіздік басты. Сағаттың тықылы қаттырақ естілгендей.
Айгүл көз жасын сүртіп, қызына жақындады. Бұрын мектепке барғанда өріп беретін сол шашты сипады.
— Егер ертерек айтсаң… жаныңда болар едім, көмектесер едім, дәрігерге апарар едім…
— Ұялдым, мама. Сендер мені жек көріп кетеді деп қорықтым.
Айгүлдің жүрегі жараланды. Қызы қалайша олардан мұндайды күтті екен? Бірақ ол да түсінді: Даниярдың қаталдығы, тыйымдары, бақылауы — қыздың бойына биік қабырға тұрғызып қойған.
Данияр бұрылды. Маңдайы әжім-әжім.
— Аружан, сен түсінбейсің. Өмірің әлі алдыңда. Университет, армандар… Ал бала қазір — сені байлап тастайды, болашағыңды алып қояды.
— Білемін, — сыбырлады қыз. — Бірақ бәрібір қаламын.
Даниярдың көзі қызарып кетті. Әкелік беделі қарапайым шындық алдында күйреп жатты: қызы өз шешімін әлдеқашан жасап қойған.
Келесі күндері Сейіттердің үйін ауыр үнсіздік басты. Данияр кешке кешігіп келетін, қабағы қатулы. Ал Айгүл бос орынды толтыруға тырысып, ас пісіріп, қызына дәрігерге еріп баратын. Экраннан естілген әлсіз жүрек дүрсілі оған ішіндегі үмітті қайта оятты.
Уақыт өте келе, Данияр да жұмсара бастады. Бір кеште ол қызы екеуі ғана қалды. Атмосфера қысымды еді, бірақ ұрыс орнына ол Лаураға бір стакан су ұсынып:
— Өзіңді күт, — деді.
Аружан көзін көтеріп, әлсіз жымиды. Бұл оның жүрегінде татуласудың бастамасы болды.
Айлар өтті. Көршілердің өсегі де жетті: «Естідіңдер ме? Сейіттердің Аружаны жүкті екен! Он алтыда!» Бірақ Айгүл енді сөздерге көңіл бөлмеді. Қызымен бірге дәрігерге барған сайын оның қолын берік ұстады.
Күндердің күнінде Аружан қыз бала дүниеге әкелді. Үйге нәзік, жылы жылау толды. Айгүл қуаныштан жылады, ал Данияр — әлі де сәл түсінбеген күйі — кішкентай саусақтардың өзінің қатты саусағын қысып ұстағанын көріп, жүрегінде баяғыдан ұмыт қалған сезім — мейірім пайда болды.
— Қалай атайсың? — деп сұрады ол дірілдеген дауыспен.
— Айша, — деп сыбырлады Аружан.
Сол сәтте Данияр түсінді: тағдырға қарсы тұрғысы келсе де, өмір өз жолын әлдеқашан тауып қойған.
Осы күннен бастап Сейіттердің үйі бұрынғыдай болған жоқ. Қиындық көп еді — ұйқысыз түндер, белгісіз болашақ. Бірақ бәрін біріктірген жаңа күш пайда болды: Айша.
Бұрын ұялады деп ойлаған Данияр, енді арбаны өзі итеріп, серуенге шығатын болды. Айгүл немересінің әрбір күлкісінен жаңа мән тапты. Ал Аружан, шаршаса да, күн сайын қайраттырақ бола түсті.
Өмір енді тыныш та тәртіпті болмады, бірақ ол шынайы, толыққанды, ең бастысы — сүйіспеншілікке толы болды.
Кешкісін, сағат қабырғада соққан кезде, Данияр ұйықтап жатқан немересіне қарап: «Мені өмір жеңді. Бірақ мен ешқашан мұншалықты тірі сезінген емеспін», — деп ойлайтын.
