Майра тікесінен тұрды, беті ашудан дуылдап кеткен. Көздері от шашып, сәлден соң айғайлап жіберетіндей көрінді.
— Сенің үйің бе? — деп дауысы дірілдеп қайталады ол. — Бұл менің ұлымның үйі! Осы жер үшін ол еңбектенді, осы шаңырақта өсті, ал мен әрқашан қасында болдым!
Жанар да орнынан тұрды, тізелері дірілдеп бара жатқанын сезді. Арманға қарады, бірақ күйеуі көзін тайдырып әкетті.
— Майра, жетеді! — деді Жанар, даусын барынша байыпты ұстауға тырысып. — Мен сізге қарсы емеспін, бірақ мені қайта-қайта қорлауыңызды тоқтатамын. Үш жыл бойы үндемедім. Енді жетер!
Арман маңдайын алақанымен сипады.
— Тынышталыңдаршы, екеуің де… дауыс көтерудің қажеті жоқ.
— Жоқ, Арман! — деді Жанар, алақанымен үстелді тарс еткізіп. — Әрқашан сен үнсізсің. Бар соққыны мен аламын, мен жұтамын, ал сен тек отырасың! Бұл саған әділетті ме?
Арман ауыр күрсінді.
— Бұл — анам ғой… Не істейін дейсің?
— Ер бол, Арман! — деді Жанардың даусы дірілдеп. — Сен менің күйеуімсің, тек анаңның баласы емессің.
Майра қысқа, мысқылдай күлді.
— Күйеу? Ол менің балам, Жанар. Оның неге мұқтаж екенін менен артық ешкім білмейді.
Жанардың беті лапылдап жанып кетті. Біраз тұра берсе, көзіне жас алатынын білді. Бірақ олардың алдында жылағысы келмеді. Сөмкесін алып, есікке беттеді.
— Қайда барасың? — деп орнынан атып тұрды Арман.
— Дем алуға, — деді Жанар. — Қалсам, сен өмір бойы өкінетін сөздерді айтамын.
Есік тарс жабылып, үйде ауыр үнсіздік орнады. Майра қайтадан үстелге отырды да, ұлына тіке қарады.
— Көрдің бе? Міне, сенің әйелің. Шындықты көтере алмай, қашып кетеді.
Арман үн қатпады. Алғаш рет жүрегінде күмән пайда болды. Жанар қатал еді, бірақ шындығында ол дұрыс айтатын: осы үйді ұстап тұрған — өзі.
Ол түні Жанар әріптесінің үйінде түнеді. Жастыққа басын тығып жылап шықты, бар еңбегі құлап жатқандай сезінді. Бірақ таңертең айнаға қараған сәтте өзін-өзі қайрап: «Енді ешкімге тапталмаймын», — деп ант етті.
Жұмыста барын салды. Есепті аяқтап, жаңа стратегия ұсынды, клиент риза болды. Басшысы мақтап, мансаптық өсу жайлы ишара жасады. Қарама-қайшылық жүрегін ауыртты: жұмыста құрметтелді, ал үйде — қарапайым ас дайындай алмайтын адам секілді көрінді.
Сенбі күні, жанжалдан бірнеше күн өткен соң, Лидияның туған күні жетті. Жанар мұқият дайындалды. Әдемі көйлек сатып алып, шашын сәндеп, бұл жолы жалғыз баруды шешті — Армансыз.
Лидияның пәтеріне кіргенде, бәрі оған жалт қарады. Майра қазірдің өзінде сонда еді, үлкен табаққа сарымсақ салынған бәліш әкелген. Көзі мұздай қарады.
— Оу, қандай әдемісің, Жанар! — деп айқайлап жіберді Лидия, құшақтап. — Бүгін мүлде басқа адамсың!
Жанар жымиып қойды. Бәрі одан сүрінуді күтіп отырғанын білді. Бірақ қолынан келмейтін бәліштің орнына ол атақты кондитерден тапсырыс берген әсем тортты шығарды. Үстінде қанттан жасалған гүлдер, ал бетінде — «Лидия» деген жазу.
— Керемет! — Лидияның көзі жайнап кетті. — Қараңдаршы, қандай әдемі!
Қонақтар қол шапалақтап жіберді. Майраның ерні қатты қысылды. Ешкім оның тағамына қараған да жоқ, бәрі Жанардың торты жайлы сөйлесті.
Жанар көптен бері бірінші рет ешкімнен төмен еместігін сезінді. Бір бокал шарап көтеріп, әріптестерінің жанына отырды. Майра үнсіз қайнап отырды.
Кешке үйіне оралғанда, Арман оны күтіп отырды.
— Естідім, сен мерекеде үлкен әсер қалдырдың, — деді ол күлімсіреп.
— Торт апардым, болды. Ештеңе де ерекше емес.
Арман біраз үнсіз қалды.
— Жанар… Анам қиын адам, бірақ сен де тым қатты болдың.
— Мен бе? — Жанар ащы күлді. — Мен тек жауап қайтардым. Үш жыл бойы үндемедім, Арман. Енді сенің таңдауың бар: әйеліңді қалайсың ба, әлде әлі де анаңның баласы болып қала бересің бе?
Бұл сөздер тас секілді ауыр тиді. Арман орындыққа шөгіп, бетін алақанына басты.
— Сені жоғалтқым келмейді, Жанар… бірақ анамды да ренжіткім келмейді.
— Онда екеумізден де айрыласың, — деді ол ақырын. — Өйткені мен енді өз үйімде көлеңке болып өмір сүрмеймін.
Келесі апталарда аралары суи түсті. Жанар жұмысқа беріліп кетті, достарымен көбірек уақыт өткізді. Арман болса, анасының жанында жиірек болды.
Бірақ бір кеште, ауыр күннен соң, ол қолында қызғалдақ букетімен келді.
— Анаммен сөйлестім, — деді ол. — Өз өмірімен айналысуы керек екенін, біздікіне араласпауы керегін айттым.
Жанар сенбестікпен қарады.
— Шынымен айттың ба?
— Иә. Оңай болмады. Бірақ сенсіз қалсам, отбасын қорғай алмаған еркек болып қаламын.
Жанардың көздері жасқа толды. Ол Арманды қатты құшақтап, алғаш рет жеңіл тыныс алды.
Әрине, Майра бірден тоқтаған жоқ. Әлі де келіп, әлі де пікірін айтатын. Бірақ бұл жолы Арман әйелінің қасында тұрды. Сөзін бөліп:
— Мама, жетеді. Бұл — біздің үй, біздің шешім, — дейтін болды.
Бара-бара тепе-теңдік өзгерді. Жанар үндемеуді доғаруды үйренді. Арман шынайы махаббаттың анаға соқыр бағыну емес, жанындағы әйелге құрмет екенін түсінді.
Ал Майра, бәрін қабылдамаса да, бір шындықты мойындады: оның ұлы енді анасына ғана бағынатын бала емес, өз отбасын қорғайтын еркекке айналды.
Жанар мен Арман демалыс күндері бірге ас әзірлей бастады. Кейде жақсы шығатын, кейде олай емес. Бірақ сол дастарқан басындағы кештер отбасының шынайы символына айналды — өткеннің көлеңкесінсіз, өз күшімен құрылған шаңырақ.
