Залда өлі тыныштық орнады. Барлық көздер жаңа ғана кірген ер адамға қадалды. Оның қадамдары күңгірлеп, әр естіген дыбыс жүректерге балғадай соғылды.
Гүлнардың тынысы тарылып қалды. Айқай тамағына кептеліп, жүрегі қақ айрылатындай атқақтап тұрды. «Бұл мүмкін емес… Оны өлді деп жариялады. Жерледі. Табыт, имам, жылаған жұрт… Мен өзім қабіріне шырақ жақтым.»
Бірақ ол осында еді. Тірі. Көзі суық, бірақ шүбәсіз – тірі.
— «Құрметті судья,» – деді ол анық әрі салмақты дауыспен, – «Менің атым – Арман. Мені бұл жерде барлығы әлдеқашан өлді деп санаған.»
Зал гу ете қалды. Адамдар аһ ұрып, бастарын шайқады. Күләштің орамалы жерге түсе жаздады, ал Қайрат аппақ болып, орындыққа шөгіп кетті.
Судья балғашықпен үстелді қақты:
— «Тыныштық сақтаңдар! Залда тәртіп болсын!»
— «Айтқандарыңыз рас болса, мырза, сіздің келуіңіз істің бүкіл барысын өзгертеді.»
Гүлнар көз жасын сүртіп, оған қарады. Сол сәтте ол көршілердің ашулы жүздерін де, прокурордың суық көзқарасын да байқамады. Көргені тек – жоғалттым деген адамы.
Шындық бетке шыға бастайды
Арман куәгерлер орнына жақындады. Қадамдары нық, бірақ жүзінде жылдар бойы тартқан азаптың ізі бар еді.
— «Мені үш жыл бұрын өлді деп жариялады,» – бастады ол. – «Бірақ шындық мүлдем басқа. Мен қастандықтың құрбаны болдым. Біреу менің өмірден кетуімді қалады. Біреу мені мәңгілік өтіріктің табытына салды.»
Залда дүрлігіс басталды.
— «Бұл әйел, Гүлнар, кінәсіз. Ол ғана маған көмектеспек болды. Ал бүгін оны қаралап отырған көршілер… олар ақиқатты менен артық біледі.»
Барлық көздер Күләш пен Қайратқа ауды. Күләштің беті ду етіп қызарып, орындықта ерсілі-қарсылы қозғалды. Қайрат жұдырығын түйгенімен, қолы қалтырап тұрды.
— «Жалған! Бәрі өтірік!» – деп айқайлап жіберді Күләш. – «Оны өлгенін өз көзімізбен көрдік! Жерлеуге қатыстық!»
— «Бос табытты,» – деді Арман суық үнмен. – «Сендер бос қабірдің басында жыладыңдар.»
Қарсыласу
Судья орнынан қозғалып, алдыға еңкейіп сөйледі:
— «Арман мырза, сөзіңізді дәлелдеңіз. Қалай тірі қалдыңыз? Сізді жоғалтқан кім?»
— «Мені бір түні екі адам ұстап әкетті. Қала шетіне апарып, өлі қалдырды. Олардың мақсаты – қайтып келмеуім еді. Бірақ мен тірі қалдым. Жылдар бойы жасырындым, дәлел жинадым. Қазір олар қолымда.»
Ол қалтасынан ескі, мыжылған конверт алып, судьяның алдына қойды.
— «Мұнда құжаттар, жазбалар, айғақтар бар. Бәрі анық көрсетеді: Қайрат пен Күләш менің жоғалуымды ұйымдастырған. Олар менің мүлкімді иеленгісі келді. Ал Гүлнар… ол ғана шындықты сезді. Сол үшін оны құртуға тырысты.»
— «Жала! Жала жабу!» – деп шыңғырды Күләш. – «Ол бәрін ойдан шығарып отыр!»
Бірақ дауысы дірілдеп, жан-жағындағы адамдар сенімсіз қарап тұрды.
Қайрат орнынан тұра алмай қалды. Тізесі қалтырап, көзі алақтап кетті.
Гүлнардың ақталуы
Гүлнар иығынан ауыр жүк түскендей болды. Көз жасынан алғаш рет жеңілдік сезінді.
— «Мен әрдайым кінәсіз екенімді айттым… бірақ ешкім сенген жоқ,» – деді ол сыбырлап.
Арман оған қарады. Көздері түйісіп, ішіндегі жараларымен бірге үміттің оты жанды.
Судья құжаттарды ақтарып, орнынан қадап сөйледі:
— «Сот айыптаушылардың куәліктерін жарамсыз деп табады. Жаңа айғақтарға сүйене отырып, іс қайта қаралады. Осы сәттен бастап, Гүлнар барлық айыптан босатылады.»
Залда ауыр күрсініс естілді.
Гүлнар қолын жүрегіне қойды. Бостандық – оның қайта тапқан ең қымбат қазынасы еді.
Дауылдан кейін
Сот ғимаратының алдында адамдар жиналған. Таңертең оны жек көріп қарағандар енді көздерін тайдырып, үнсіз қалды. Күләш пен Қайратты полиция жетелеп әкетіп бара жатты – олар жеңілген еді.
Гүлнар күннің жарығына шықты. Қасында Арман жүрді. Жылдар бойы жоғалтқан өмірді қалай жалғастырарын білмесе де, бір нәрсе анық еді: енді ол жалғыз емес.
— «Саған уәде бердім ғой, шындық бір күні ашылады деп,» – деді Арман жай ғана.
— «Мен де уәде бердім: ешқашан берілмеймін деп,» – деп жауап қатты Гүлнар.
Ол иығын тік ұстап, терең тыныс алды. Суық көшелер мен өсекке толы қала енді оны жеңе алмайтын еді.
Шындық ашылды.
Ал өмір… өмір қайтадан басталып келе жатқан.
