Айжан иығын тік ұстап, терең тыныс алды. Көйлек денесін қаптап, су тәрізді сауытқа айналғандай. Айнада ол енді тек қайын енесінің өсегімен жараланған әйелді емес, күрескерді көрді. Енді жоғалтатын ештеңесі жоқ әйелді.
— Жүрейік, — деді ол салқын үнмен.
Айдос үнсіз соңынан ерді. Екеуі баспалдақпен түсіп, көлікке отырды. Халиманың үйіне дейінгі жол қысқа еді, бірақ олардың арасындағы үнсіздік балқытылған қорғасыннан да ауыр болатын. Терезеден қала шамдары бір-бірлеп жанып, көрініп тұрды — бәрі көрермен сияқты, алда болатын спектакльді күтуде.
Мерейтой
Үйге кіргенде, зал күлкі мен бокал сыңғырына толы еді. Халима, зәмруд жасыл көйлегін киіп, қонақтардың ортасында жарқырап тұрды. Ұлын және келінін көргенде, ол кең күліп қарсы алды, бірақ көзінде суық әрі жеңісті нышан ойнап шықты.
— О, міне, менің көріктілерім! — деді ол жасанды шаттықпен. — Айжан… қандай көйлек кигенсің. Неткен… қызық таңдау.
Залда гуіл шықты, бірнеше көзқарас Айжанға қадалды. Оның қаны қайнап кетті, бірақ ол мұздай күлкімен жымиды.
— Рахмет, Халима. Бұл көйлекті әдейі осы кешке таңдадым. Өйткені бүгінгі күн жай ғана мерейтой емес, нағыз спектакль ғой, солай ма?
Халима сәл абдырап қалды. Әдетте Айжан үндемей қоятын немесе қызарып кететін. Бірақ бүгін бәрі басқаша еді.
Қарсы тұру
Дастарқан толы, туыстар әңгімелесіп, бокалдар көтеріліп, Халима әдеттегідей әңгіме айтып отырды. Сол сәтте ол Марта жеңгеге еңкейіп, бірақ барлығы еститіндей етіп сыбырлады:
— Қандай өкінішті, ұлым сұлулыққа алданып қалды. Кейбір әйелдер тек назар іздеуді біледі…
Айжан естіді. Бәрі естіді. Ол баяу тұрды, орындық сықыр ете қалды. Ерніндегі күлкі өткір пышақтай болды.
— Халима, бәлкім, ашық сөйлесетін уақыт келген шығар. Сен өсек-аяңды туыстардың алдында жайғанды ұнатасың ғой. Ендеше, оларға толық қойылым көрсетейік.
Залда тыныштық орнады. Қабырға сағатының тықылы ғана естілді.
— Сен үнемі мені жеңілтек дейсің. Сырттан «көңіл көтерді» дейсің. Ал айта қойшы, Халима… егер солай десең, онда менімен бірге болған кім екен?
Халиманың көзі үлкейіп, кейін сығырайып кетті.
— Не айтып тұрғаныңды түсінбедім, — деді ол әлсіз үнмен.
— Әбден түсінесің, — деді Айжан, даусын қатайтып. — Сен екі ай бұрын өзіңді тыңдамай тұрмын деп ойлап, аузынан шығарып қойдың. «Бұл бала Айдостікі емес» дедің.
Залдан ду еткен дем шықты.
— Ендеше, Халима, барлығының алдында сұраймын: егер Айдостікі емес болса, кімнің баласы? Айт, батыл болсаң.
Шындық
Халима тұтығып қалды. Марта жеңгесі аң-таң болды, ағасы Ханс жөтеліп жіберді. Бәрі күтіп тұрды. Айдос та орнынан тұрды, өңі қуқыл тартып.
— Апа… шынымен солай ма?
Халима ернін тістеледі. Сосын, ащы күлкімен:
— Жарайды! Шындықты естігілерің келсе… Бала — Айдостікі. Бірақ мен әдейі өтірік айтып, сені масқараладым, Айжан. Өйткені мен сені бұл әулетке ешқашан қабылдаған емеспін. Сен бөтенсің. Біздің «қанымыздан» емессің, салтымызды білмейсің. Сен менің ұлымды тартып алдың.
Залда гу-гу әңгіме өрбіді. Айжанның ішінде ашу мен жеңілдік араласып кетті.
— Сонда осынша жыл бойы маған күйе жағып келгенің — жай ғана өтірік пе? Тек «жарамсыз» болғаным үшін?
— Иә! — деп айқайлады Халима, көзі қанға толып. — Қаласам, қайтадан жасаймын!
Үзіліс
Айдос орындыққа қайта отыра кетті, бетін қолымен басты. Айжан оған бір сәт қарады. Ішінде аяушылық та бар, жиіркеніш те бар еді. Бұл ер адам ешқашан оны қорғауға батылы жетпеген.
Ол бойын тік ұстап, нық сөйледі:
— Халима, саған ұзақ ғұмыр тілеймін. Күнде Алладан кешірім сұрауың үшін. Бірақ мен үшін сенің уақытың бітті. Енді мен сенің ойындарыңның бір бөлігі емеспін.
Сосын ол Айдосқа қарады:
— Ал сен… егер менің қасымда қалғың келсе, енді ол менің ар-намысымның есебінен болмайды.
Жауабын күтпей, сөмкесін алды да, шығып кетті.
Эпилог
Түнгі ауа бетіне соғылды — бақыт сияқты. Үйдің жарығы мен даусы артта қалды, бәсеңдеді. Айжан иығынан бірнеше жылдық үнсіздіктің ауыр жүгінің түскенін сезді.
Бірінші рет көп жылдан кейін еркін тыныстап жатты.
