Айгүл кілтке қолын созды, бірақ бұрау үшін емес, оны оталдырудан суырып алу үшін. Салқын металл саусақтарының арасынан сырғып өткенде үкім сияқты сезілді. Тынысы тарылып, жүрегі дүрсілдеп кетті. Көп жыл бойы күмәнді ақтап келген сенімдері қирады. Артқы айнадан балкон сахна секілді көрінді: онда Асқар қимылсыз тұрды, үкімнің орындалуын күткен соттай.
— Түсіңізші, өтінемін, — сыбырлады Гүлнар. — Ханым, дәл қазір.
Айгүл есікті ақырын ашты. Таңғы самал — қарағай мен қызған тастың иісімен келген ауа — бетін ұрғандай болды. Құмдақ жолға аяқ басқанда, қақпадан бастап баспалдақтарға дейінгі бүкіл аулада ауыр тыныштық орнады. Қақпашы орта жолда тоқтап, абдырап, қолдарын пальтосының қалтасына жасырып тұр еді.
— Қимылдама, — деді Асқар, бейтанысқа мейірім сияқты естілерлік жұмсақ дауыспен. — Сен қобалжып тұрсың, Айгүл. Маған түсіндіруге мүмкіндік бер.
— Нені түсіндіресің? — деді ол, даусы өзіне жат естілді, жас әрі батыл адамдікіндей. — Тежеуіш түтігін қалай кесетінін бе? Әлде адамдарды қалайша үндемей қалдыруды ма?
Гүлнар алға шығып, Айгүл мен Асқардың арасына тұрды.
— Театрдың керегі жоқ, мырза. Барлығын естідім. Және… жазып алдым, — деді ол, алжапқышының қалтасына нұсқап, ішінде телефонның төртбұрышты сұлбасы көрініп тұрған.
Асқардың көзінде от жарқ етті — қорқыныш емес, есеп-қисап.
— Онда бәріміз контекстен жұлынып алынған сөздерді тыңдаймыз, — деді ол. — Бизнес әлемінде «тежегішті кесу» — жай ғана метафора.
— Кім үшін? — деді Гүлнар, дірілдегенімен, дауысы қатқыл шықты. — Механик үшін бе? Әлде «жолдағы адамдарға» ма?
Ауладан самал өтіп, аспанға қарғалар тобы көтерілді. Айгүл қолын кеудесіне айқастырып, үнсіз тұрды. Жылдар бойы ол үнсіздікті қауіпсіздікке, сән-салтанатты қорғанға теңеген. Бірақ енді ол бәрі қирап жатқанын сезді.
— Полицияға қоңырау шал, — деді ол. — Гүлнар, қазір. Ионуды да шақыр, тежегішті тексерсін.
— Шашпашы, жаным, — деді Асқар баспалдақпен төмен түсіп келе жатып. Қақпашы бір қадам артқа шегінді. — Бекерге дабыр қыласың. Баспасөз… кеңес…
— Баспасөз бе? — деді Айгүл ащы үнмен. — Алғаш рет жарықтан қорқып тұрсың.
Гүлнар нөмір теріп жатты. Әр сөзін ойланып, асықпай жеткізді, себебі әрбір әріп өзіне қарсы қолданылуы мүмкін еді. Сосын Ионуды шақырды: «Келе ғой. Дереу. Фонарь мен камера ал. Радуды да ертіп келсең.»
Көп ұзамай аулаға мотоциклдің гуілі естілді, соңынан полиция көлігі кірді. Екі жас офицер және өткір көзді әйел-комиссар ішке енді.
— Саботаж болуы мүмкін деген хабар түсті. Қоңырау шалған кім? — деді комиссар.
— Мен, — деп жауап берді Гүлнар. — Жазба да бар.
Комиссар файлды екі рет тыңдап шықты. Сол арада Иону машинаның астына жатып, болттарды шешіп, хирургтей мұқият жұмыс істеп жатты. Тұрған сәтте оның жүзі ашу мен қорқыныштың қосындысындай болды.
— Ханым, біреу әдейі тежеуіш жүйесін бүлдірген. Өте кәсіби жасалған. Үшінші қатты тежегенде… ештеңе істемес еді. Суреттерім бар.
Комиссар басын изеді. — Асқар мырза, адвокатыңызды шақырыңыз. Бізбен бірге баруыңыз керек.
— Әрине, — деді ол мінсіз күлкімен. — Бірақ мені кінәлайтын ештеңе таппайсыздар. Мүмкін ашулы қызметкердің ісі шығар…
— Әлде сенің үнсіздігің шығар, — деп сөзін бөлді Айгүл. Ол қақпашыға қарады. — Атың кім?
— Дәулет, ханым, — деп күбірледі ол.
— Дәулет, қанша рет осы ишараны алдың? — Айгүл қолын көтеріп, Асқардың балконда жасаған қимылын қайталады. — Қанша рет саған «көрме» деді?
Дәулет басын төмен салып: — Бірнеше рет… Мырзадан. «Араласпа, айтпа» деді…
— Жазыңдар, — деді комиссар. — Және техникалық топты шақырыңдар.
Бір сағаттан соң үй сары ленталармен қоршалды. Мамандар суретке түсіріп, іздер жинап, қолғап пен өткір иісті шүберекті қапшыққа салды.
Асқар холда тұрды, әлі де әдемі, әлі де паң, сахнадағы актердей.
— Бітті, — деді Айгүл жай дауыспен. — Адвокаттарың не десе де, бәрі бітті.
Оны алып кеткенде, Айгүл көп жылдан бері тұншыққан кеудесін алғаш рет толық ашып тыныс алды. Бұл қуаныш та, жеңіс те емес еді — бұл дауылдан кейінгі тыныштық еді.
Кей күннен соң шындықты баспасөз жазды. Жылдар бойы үнсіз қалған адамдар сөйлей бастады: есепшілер, жүргізушілер, тіпті қақпашы да. Әрқайсысы бір-бір шындық әкелді.
Гүлнар қайтадан жұмысына кірісті, бірақ ол бұрынғыдай емес еді. Қимылдары сол қалпы, бірақ көзінде жаңа жарық пайда болған.
— Білесіз бе, ханым, — деді бір кеште, — мен батыл боп туған жоқпын. Батылдық — нан сияқты: күнде иленеді, уақыты келгенде көтеріледі.
— Бүгін көтерілді, — деді Айгүл. — Сенің арқаңда.
Сот процесі ұзақ болды, бірақ дәлелдер өздері-ақ сөйледі. Асқарға үкім шығарылды.
Айгүл сот залына кірген жоқ. Сот ғимаратының алдында орындықта отырып, тізесінде кітап ұстады. Маргарита қайтып келгенде, жүзінде сабырлы күлкі бар еді.
— Үш жыл сегіз ай, — сыбырлады ол. — Барлығын жазаламайды, бірақ бұл — бастау.
— Жетеді, — деді Айгүл.
Көктемде аула жасминнің иісіне толды. Үй енді қорқыныш сахнасы емес, қайтадан шаңыраққа айналды. Ал балконда, бір кездері суық күлкі қылаңдаған жерде, енді жылы шам жанып тұрды — ертеңгі күнге ашылған терезе секілді.
