Айгүл пальтосын іліп, жайлап қонақ бөлмеге кірді. Гүлзада креслода отырған, қолдарын тізесіне қойып, қатаң көзқараспен қарап отыр. Сәуле сөмкесінің бауын шырмап, мазасызданып отырды. Алман терезе алдында тұрған, қолындағы резеңкені қайта-қайта созып, қоя алмай әлек болды.
– Егер екі сағат бойы мені күткен болсаңдар, ойларыңды жинап үлгердіңдер деп ойлаймын, – деді Айгүл сабырлы үнмен. – Енді мені соңына дейін тыңдауларыңды сұраймын.
– Тыңдайтындай не бар? – Gүлзада даусын көтерді. – Әжең жалғыз тұрмайды, пәтер бос, ал Сәулеге үй керек. Отбасында бір-біріне көмектесу керек.
Айгүл көзін тіктеп қарады.
– Отбасында көмектеседі, бірақ біреуін таптап, екіншісін көтермейді. Бұл пәтер “біздің” емес, Нағиманыкі. Ол маған сеніп тапсырды, бірақ оны басқаларға тегін бер деп емес.
Sәуле орнынан қозғалып, қатқыл сөйледі:
– Мен сыйға бер деген жоқпын! Tex жалға берсең болды, символикалық ақыға. Сол ғана.
– “Символикалық” деген – айырмашылықты біреу жабуы тиіс. Ол – мен. Мен ешкімнің қалауына қаржымды жұмсай алмаймын. Барлығымыз жұмыс істеп, шығындарымызды төлейміз. Сен де соны істеуің керек.
Sәуле қызарып кетті.
– Айтқаның оңай! Мен жалақымның жартысын тар бөлмеге төлеймін!
– Бұл дегенің басымдықтарыңды өзгертуің керек екенін білдіреді, – деді Айгүл. – Мен де кезінде көп төлегенмін, бірақ өзімді реттеп үйрендім.
Арман араласайын деп еді, Гүлзада қолын көтеріп тоқтатты.
– Айгүл, ұмытпа, сенқазір біздің отбасының бірісің. Al отбасында бәрі бөліседі.
– Отбасында жауапкершілік бөліседі, бірақ өзгенің мүлкі емес, – деді Айгүл. – Түсінікті болсын: егер Сәуле сол жерде тұрғысы келсе, толық келісімшартпен, кепілақымен, нарықтағыдай жалдау ақысы бар жағдайда ғана. Басқасы – әңгіме бітті.
Үнсіздік орнады. Гүлзада оның жүзіне ашумен қарады. Бірақ Арман тыныш үнмен:
– Máma, жетер. Бұл пәтер – Нағима әжемдікі. Біз оның орнына шешім шығара алмаймыз. Кешір, Айгүл, сені осы жағдайға қалдырдым.
Gүлзада таңдана көзін тікті.
– Arман, сен де ме? Өз қарындасыңа қарсысың ба?
– Қарсы емеспін. Әділдікті жақтаймын.
Sәуле басын төмен салды.
– Мүмкін асыра сілтеп жібердім… – деді бәсең үнмен. – Ол жерденқұтылғым келді, бұл ең оңай шешім сияқты көрінді.
Айгүл терең тыныс алды.
– Senі tүсінемін. Бірақ оңай шешімдер қымбатқа түседі. Қаласаң, бюджетіңді қайта құруға көмектесемін, қолжетімді жер табуға да. Бірақ әжемнің есебінен емес.
Sәуленің көзіне жас келді.
– Rahmet… Aigul, keshirshi.
Гүлзада терезеге бұрылып, ренішпен тұнжырады.
– Әрдайым отбасы – бір бүтін деп сенетінмін, – деді суық үнмен. – Мүмкін, заман өзгерді, мен артта қалдым.
Arман анасының қолын ұстап:
– Мама, отбасы әлі де бір бүтін. Бірақ біреуінен тартып алып, екіншісіне беру арқылы емес. Бір-бірін құрметтеп, қолдау арқылы, – деді.
Гүлзада үндемей қалды. Сосын ауыр қимылмен орнынан тұрып, есікті жай жапты.
Келесі күндер толығымен жұмысқа толы болды. Айгүл кешке Нағиманың пәтерінде қалып, қабырғаларды бояды, ескі тұсқағаздарды алып тастады, еден жөндетті. Арман жұмыстан соң келіп, көмектесіп жүрді. Ол алғаш рет жөндеудің тек физикалық жұмыс емес, төзімділік екенін түсінді.
Екі аптадан кейін пәтер жарқырап тұрды. Айгүл әжесінің кейбір заттарын қалдырды — шкаф пен терезе жанындағы ескі кресло. Қалғанын жаңартты. Үй әрі жылы, әрі ыңғайлы болып шықты.
Терезе алдында қайтадан қызыл гүлдер тұрды.
Нағиманы анасы әкелгенде, қарт әйел көз жасын тыя алмады.
– Бұл әлі де менің үйім, бірақ жаңарған, – деді ол. – Рахмет, қызым. Сенны сақтайсың.
Айгүл оны құшақтады.
– Uәде беремін, әже. Бәрі қалағаныңдай болады.
Көп ұзамай алғашқы жалға алушылар табылды – жас мұғалімдер отбасы. Шартқа қол қойылды, кепілақы төленді. Айгүл барлық ақшаны бөлек есепшотқа салды, әжесінің айтқанындай.
Ал Сәуле әріптесімен бірге арзанырақ пәтер тапты. Бір кеште ол Айгүлге тәтті әкеліп келді.
– Бірдеңе көрсеткім келді, – деді ол, дәптерін ашып. – Rozpočet жүргізе бастадым. Қарашы, тіпті нәтиже беріп жатыр.
Айгүл сандарды көріп күлімсіреді.
– Жарайсың. Бұл – дербестікке алғашқы қадам.
Арман болса жаңа кәсіби курсын айтып мақтанды:
– Бүгін су құбырын өзім орнаттым. Ұстазым жақсы істедің деді.
Айгүл оның бетінен сүйді.
– Ақыры өз жолыңды тапқаныңа қуаныштымын.
Сол түні олар үшеуі бір дастарқан басында отырды. Даусыз, жанжалсыз. Ауада жаңа піскен нан мен шайдың иісі таралды. Айгүл алғаш рет тыныштықты сезінді.
Енді ол отбасы мен тыныштығының арасында таңдау жасауға мәжбүр емес еді. Өйткені шынайы отбасы құрбандық талап етпейді, керісінше, сыйлайды.
Alғиманың пәтері енді ұрыс себебі емес, естелік пен жауапкершіліктің, жаңа бастаманың белгісіне айналды.
