Тыныштық тағы да орнады — қою тұмандай ауыр, дем алуды қиындатқан үнсіздік. Айжан сол сәтте түсінді: бұл тыныштықты ол Фелиситидің — жоқ, енді Әселдің — шанышқымен салқын балықты түрткен қимылындай жеңіл-ақ бұза алады. Айжан баяу сөмкесін өзіне тартып, бауын саусағына орап, жұқа, ақшыл конвертті шығарды. Үстелдің үстіне салмақпен қойды.
— Үш нәрсе бар, — деді ол сабырмен. — Үш шындық. Мен оларды үстелге қоямын, ал сендер не істейтініңді өздерің шешіңдер.
Сәуле тура отырды, ал Бекеннің қасы түйілді. Ерлан үнсіз отырды, бірақ Айжан оның жүзіне қарап-ақ бір нәрсе өзгергенін түсінді — енді ол өз рөлін жоғалтқан адам еді.
— Біріншіден, — деді ол, Бекенге тіке қарап. — Сейітов және серіктестері қоры. Өткен жылы «Алтай Консалтинг» деген компаниямен жасалған жалған келісімшарттар. Құжаттарда көрсетілген ақшаның бір бөлігі оффшорлық есепшотқа кеткен. Менде сол келісімшарттардың көшірмелері бар. Барлығы менің адвокатымның сейфінде жатыр. Қол қоюшылардың ішінде сенің де, Ерланның да аты тұр.
Бекеннің көзі қанталап, танауы делдиіп кетті.
— Сен отпен ойнап отырсың, қызым, — деді ол бәсең дауыспен.
— Жоқ, — деді Айжан тыныш қана. — Мен тек өз отымды өзім ұстап отырмын.
— Екіншіден, — деді ол, енді Сәулеге бұрылып. — Анау көк сапфир тасты алқа, марқұм шешеңнен қалған, сейфте жоқ. Маусым айында Женевада сатылған. Бірақ сақтандыруды әлі төлеп отырсыңдар — бастапқы бағасы бойынша. Мүмкін, біреу «ұрланды» деп өтірік айта ма деген ойда шығарсыңдар? Менде сол аукционның нөмірі мен қолхат бар.
Сәуле бозарып кетті. Әсел қолымен аузын жауып алды. Ерлан көзін жұма берді.
— Ал үшіншісі, — деді Айжан, енді күйеуіне қарап, даусы мұздай салқын, — сен туралы, Ерлан. Марилебондағы клиника. Былтырғы тексерулеріңнің қорытындысы. Дәрігерлер сыпайы айтты: «Мүмкіндік өте төмен». Толық емес, бірақ шамалы ғана. Ал содан кейін бірнеше ай өтіп, Айгүл жүкті болып қалады. Мен ғажайыптарға сенуді баяғыда қойғанмын.
Ерланның жүзі ағарып, даусы шықпай қалды.
— Сен… мұны қайдан білесің?
— Білгенім маңызды емес, — деді ол. — Маңыздысы — сендер не істемекшісіңдер.
Айжан үстелге еңкейіп, шынтағын қойды.
— Мен кетемін. Бірақ өз шарттарыммен. Менің атымды былғамаңдар, мені ұмытқандай болып, өздеріңнің беделдеріңді сақтап қалуға тырыспаңдар. Әйтпесе осы конверттегі нәрселер жарияланады. Салық қызметіне, сақтандыру компаниясына, және журналистерге. Кейбірі… өздігінен жіберілетін етіп дайын тұр.
Бекеннің жұдырығы үстелге тиді.
— Бұл — қорқыту!
— Жоқ, — деді Айжан тыныш қана. — Бұл қорғану.
Сәуле көзін төмен салды. Әселдің даусы дірілдеп шықты:
— Әке, жетер…
Айжан телефонын үстелге қойды, экран төмен қарады.
— Бір сағат. Егер сол уақыт ішінде адвокаттарыңнан келісім жобасы келмесе, бірінші пакет кетеді.
Ерлан орнынан қозғалды.
— Айжан… Айгүл ештеңе білмейді. Оны араластырмашы.
— Онда шындықты айт оған, — деді Айжан жай ғана. — Бәлкім, ол алғаш рет шын Ерланды көреді.
Бір сағат өткен соң Айжан Сейітовтердің үйінен шықты. Көктен майда жаңбыр себелеп тұрды. Телефон дір етті. «Шарттарыңыз қабылданды. Жоба дайындалып жатыр. 48 сағат сұраймыз.»
Айжан жымиып, жазды: «48 сағат. Кейін бәрі ашық болады.»
Үйіне келіп, жинала бастады. Бірнеше киім, кітаптар, ескі суреттер. Кенет, ол өз өмірінің қаншалық аз затқа сыйып кететінін түсінді.
Сол сәтте тағы хабарлама келді: «Бұл Айгүл. Сөйлескім келеді.»
Айжан терең дем алып, жауап берді: «Ертең, сағат 11:00, “Оранжерея”. Жалғыз кел.»
«Келем.»
«Оранжереяда» кофенің иісі мен цитрустың жұпары араласып тұрды. Айгүл терезе жағындағы үстелде отыр, ашық түсті пальто киген, екі қолы ішіне қойған. Айжанды көріп, орнынан тұрып қарсы алды.
— Келгеніңе рахмет, — деді ол баяу.
— Мен кек алу үшін келген жоқпын, — деді Айжан. — Тек өз орныңды түсінуіңді қаладым.
Айгүл басын изеді.
— Олар айтты… осылай дұрыс деді. Отбасыға мұрагер керек, Ерлан…
— Аты емес, жүрек өсіреді баланы, — деді Айжан жұмсақ. — Сен бұны тез түсінесің.
Айгүлдің көзіне жас іркілді.
— Мен қателестім. Ерланмен таныспай тұрып, басқа біреу болған. Кейін бәрі араласып кетті. Қорықтым…
— Неден?
— Бәрін жоғалтудан.
— Ал сол «бәрің» не еді? Ақша ма, мәртебе ме?
— Қауіпсіздік, — деді Айгүл сыбырлап.
Айжан иығын бос қойды.
— Қауіпсіздік — үнсіздікте емес. Ол сенің өзіңе адал болуыңда.
— Енді не істейсің? — деді Айгүл әлсіз үнмен.
— Кетем. Бірақ егер олар тағы да мені итермелесе — бәрін айтам. Ал сен… балаңды саудаға салма. Алдымен ана бол, сосын ғана әйел.
Айгүл үнсіз қалды.
— Кешір, Айжан.
— Өз-өзіңді кешір, мені емес.
Бірнеше күннен кейін барлығы аяқталды. Адвокаттар, келісімшарттар, мөрлер. Сейітовтер бәрін тез жасады — тым тыныш, тым салқын. Айжан ештеңеге дауыс көтермей, қол қойды.
Ол шығып бара жатқанда, дәлізде Ерлан тұрды.
— Айжан… мен кешірім сұраймын.
— Кешірім емес, ар керек еді, — деді ол сабырмен.
Арадан үш ай өтті. Алматының тыныш көшесінде бір кішкентай кеңсенің есігінде жазу тұрды: «Айжан Ательесі — нәзік нәрселерге арналған кеңістік».
Ішінде жылы жарық, ағаш иісі, гүлдер. Қабырғада бір жазу: «Көзбен ғана емес, жүрекпен сез.»
Бір түстен кейін Әсел кірді, қолында папка бар.
— Кеттім, — деді ол. — Енді саған көмектескім келеді.
— Кел, есік ашық, — деді Айжан күліп.
Кешке, бәрі тыныштаған сәтте, телефон дір етті.
«Бұл Айгүл. Ұл туды. Атын Ғабит қойдым. Рахмет.»
Айжан күлімдеп, терді: «Сүйіспен өссін.»
Үстелдің тартпасында баяғы конверттер жатты — жабық, ұмытылған. Ол сақинасын шешіп, шағын ағаш қорапқа салып қойды.
Сыртта ауа жаңбыр иісіне толы, көктем лебіндей таза еді. Айжан есікті жауып, көшеге шықты.
Ол алғаш рет өмірінде кетіп бара жатқанын емес,
жете бастағанын сезді.
