Айдана үнсіз тұрды, Мархаттың жүзіне тік қарап. Бұрын жылы әрі сенімге толы көзі енді суық, шаршаған, өкпе мен намысқа толы еді. Үйдің іші тым тыныш. Сағаттың тықылы ғана олардың арасындағы үнсіздікті бөліп тұрды.
— Сен әлі түсінбейсің бе, Айдана? — деді ол ақырын, бірақ қатқыл үнмен. — Мен жай ғана қызметкер емеспін. Мен сенің күйеуіңмін. Егер біз ештеңе бөліспесек, бұл некенің мәні бар ма?
— Біз көп нәрсе бөлісеміз, Мархат, — деді ол сабырмен, бірақ дауысы дірілдеді. — Бізде өмір бар, үй бар… естеліктер бар. Бірақ компания — менің еңбегім, менің арманым. Оны бәрімен араластыра алмаймын.
Мархат мысқылмен күлді.
— Арманың, иә. Барлығы сенікі. Компанияң, шешімдерің, уақытың. Ал мен ше? Мен жай ғана сенің көлеңкеңмін.
— Бұл шындық емес, — деді Айдана баяу. — Сен агенттікке келгенде, мен саған көмектескім келді. Сенің өз орныңды табуыңа, өзіңді қажет сезінуіңе көмектескім келді.
— Көмек пе? — деп күліп жіберді ол ащы үнмен. — Өзіңнің күйеуіңді ең төменгі жалақымен жұмысқа алу — көмек пе? Айдана, мен бұрын беделді маман едім! Менің астымда адамдар болды, ал қазір мен өз әйеліме есеп берем!
— Уақыт өзгерді, Мархат. Бұл менің кінәм емес, банктегі бөлімнің жабылғаны — өмірдің өзі.
— Бірақ сен мені осылай әлсіз сезіндірдің, — деді ол, бір қадам жақындап. — Күн сайын офисте бәрі саған сүйсінеді, ал маған аяушылықпен қарайды.
Айдана терең тыныс алып, өз-өзін ұстауға тырысты.
— Егер өзіңді солай сезінсең, агенттіктен кет. Өз жолыңды тап. Мен қолдаймын.
— Маған сенің қолдауың керек емес! — деп айқайлады ол. — Маған сенің мейірімің емес, сыйластығың керек!
Ол бұрылып, есікті қатты тарс жапты. Айдана сілейіп тұрды. Үнсіздік ішінде оның жүрегі қатты соғып тұрды. Сол түні екеуі сөйлеспеді.
Келесі күндер суық әрі салқын өтті. Офисте Мархат онымен сөйлеспеді, тек ресми істермен ғана қысқа жауап беретін. Әрбір әңгіме бір-біріне қарсы соғысқан екі жақ сияқты еді.
Бір күні таңертең оның көмекшісі Гүлнұр абайлап есіктен кірді.
— Айдана, мен бір нәрсе айтуым керек… Мархат кейбір клиенттермен сенсіз сөйлесіп жүр. Кейбір келісімдерді өзі жасап қойған сияқты.
Айдананың қаны суып кетті.
— Қандай келісімдер?
— Бағаларды төмендету, жаңа шарттар енгізу… кейбір клиенттерді өзі басқаратынын айтқан.
Айдана дереу компьютерін ашып, хаттарды тексерді. Барлығы рас еді. Мархат оның артында әрекет жасап жүр екен.
Ол телефонды қойып, терең тыныс алды.
— Қазір сөйлесуіміз керек, — деді ол, қатқыл дауыспен.
Мархат есіктен кірді, жүзінде ешқандай өкініш жоқ.
— Иә, мен клиенттермен сөйлестім, — деді ол жайбарақат. — Бұл — жұмыс қой.
— Сен менің артымнан айналып өттің! — деді Айдана ашумен. — Бұл — менің компаниям!
— Біздің компаниямыз, — деп түзетті ол сабырлы үнмен. — Мен де үлес қостым, менің де идеям бар. Мүмкін, мен көбірекке лайық шығармын.
— Сен келісімшартты бұздың, Мархат! Сен біздің беделімізді қауіпке тіктің!
— Сенің беделіңді дейсің бе? — деді ол кекетіп. — Саған ұнамайды, себебі адамдар енді тек сені емес, мені де көреді.
Айдана басын шайқады.
— Мен бұған сенбеймін… сен мүлде басқа адамсың.
Мархат үстелге сүйеніп, көзін тіктеп қарады.
— Мен адамдармен сөйлестім. Біз өз фирмамызды аша аламыз. «Шабыт Медиа» емес, жаңа агенттік — екеуіміз тең серіктес боламыз. Енді мен сенің көлеңкең болмаймын.
Айдана оны үнсіз тыңдады.
— Яғни сен менің клиенттерімді алып, маған қарсы компания ашпақсың ба?
— Клиенттерді ұрлаймын демеймін. Мен тек өз үлесімді алғым келеді.
Бір сәт үнсіздік орнады. Сол сәтте Айдана бәрінің біткенін сезді. Ішіндегі сенім мен сүйіспеншілік бір сәтте үзіліп кеткендей болды.
— Мархат, кет, — деді ол ақырында сабырлы дауыспен. — Сен жұмыстан боссың.
Мархат орнында қатып қалды. Сосын мысқылмен күлді.
— Сонымен, әйел күйеуін жұмыстан шығарады… Керемет финал екен.
Ол бұрылып шығып кетті.
Айдана ұзақ уақыт қозғала алмай отырды. Қолдары дірілдеп, бірақ көзіне жас келмеді. Сол кеште ол үлкен клиентінен хат алды: олар келісімді бұзып, «Marhat Creative» деген жаңа агенттікпен жұмыс істейтінін жазыпты.
Бәрі қирады. Команда бөлініп, кейбір қызметкерлер кетті. БАҚ-та «ерлі-зайыпты Сәрсендердің кәсіби дауы» туралы мақалалар шықты. Айдана үшін жылдар бойы салған еңбегі көз алдында құлап жатты.
Келесі күні ол кеңсеге әдеттегіден ерте келді. Кофе құйып, үстелге отырды да, Гүлнұрға қарады.
— Біз берілмейміз, — деді ол сенімді. — Бұл агенттік — менің ғана емес, барлығымыздың еңбегі. Біз оны сақтап қаламыз.
Келесі айларда Айдана күн-түн жұмыс істеді. Клиенттермен жеке сөйлесті, жаңа келісімдер жасады, команданы қайта құрды. Оның көзіндегі шаршау орнында енді тек жігер мен салқын сабыр бар еді.
Бірақ түнде, кеңседе жарық сөнбеген сәттерде, Айдана ескі фотосуреттерге қарап отыратын. Онда ол мен Мархат күліп тұр — сол кездегі шынайы бақыт қазір елес сияқты. Ол тек күйеуін ғана емес, өз жүрегінің бір бөлігін жоғалтқанын түсінді.
Арада бірнеше ай өтті. «Шабыт Медиа» тек тірі қалмай, одан сайын күшейді. Айдана жаңа клиенттер тапты, беделін қалпына келтірді, тіпті агенттік бірнеше марапат алды.
Бір күні кешке, кеңседен кетуге жиналып жатқанда, есік қағылды. Ол басын көтеріп еді — Мархат тұр. Кішкене арықтап кетіпті, жүзі шаршаған, көзі төмен.
— Айдана… сөйлесуге бола ма? — деді ол бәсең үнмен.
Айдана біраз қарап тұрды да, баяу бас изеді.
— Кел, отыр.
Олар үнсіз отырды. Сосын Мархат ауыр тыныс алды.
— Мен таласпаймын. Жаңа агенттікті жаптым. Істер жүрмеді. Клиенттер кетті, серіктестер қол үзді. Мен бәрін жоғалттым. Бірақ енді түсіндім… Мен сенің бизнесіңді ғана емес, сені де жоғалттым.
Айдана терең тыныс алды.
— Неге маған мұны айтып отырсың?
— Өйткені кешірім сұрағым келді. Мен ақымақ болдым. Тең болғым келді, бірақ жауыңа айналдым.
Ол ұзақ қарап тұрды. Оның көзінде бұрынғы ашу жоқ, тек шаршаған өкініш бар еді.
— Мен сені жек көрмеймін, Мархат. Бірақ енді бәрі бітті. Біз басқа адамдарға айналдық. Әркім өз жолымен кетті.
Мархат күлімсіреді.
— Сен сол баяғы мықты, тәуелсіз әйелсің. Дәл солай, қалай алғаш көргенімде сүйсінген едім.
— Мүмкін, өйткені менің басқа таңдауым болмады, — деді ол сабырмен. — Саған тек жақсылық тілеймін, Мархат.
Ол орнынан тұрып, үнсіз шығып кетті. Айдана артынан қарады. Біртүрлі тыныштық орнады — бұл енді қайғы да, қуаныш та емес еді. Бұл — еркіндік еді.
Ол үстеліне қайта отырды, ноутбугын ашып, жаңа құжат бастады.
Тақырыбы: «Жаңа бастау».
Төменіне жазды:
«Бәрі бұзылған сайын, ол соңы емес. Кейде бұл тек шынайы бостандыққа апарар алғашқы қадам ғана.»
Ол ноутбугын жапты, жарықты сөндірді де, бірнеше айдан бері алғаш рет тыныш ұйықтады.
