Жаңбыр тоқтамады. Суық тамшылар бетімді аямай соғып, шашым бетіме жабысып қалды. Киімім суға малынып, ауырлап кетті. Суық сүйегіме дейін өтіп бара жатты. Айналада — қараңғылық пен желдің ұлығаны ғана. Ержанның көлігі баяғыда жоғалып кеткен, мотордың дыбысы да жаңбырдың астында жоғалды. Мен жалғыз қалдым. Өз ойыммен, өз қорқынышыммен, қараңғы жолдың ортасында.
Бір кезде жүруге тырыстым. Әрбір қадам ауыр еді — батпақ аяғымды ұстап алып, алға жібермеді. Бірнеше рет сүрініп, тізерлеп қалдым. Бірақ қайта тұрдым. Алға қарай жүре бердім. Қайда бара жатқанымды да білмеймін. Мүмкін қала жаққа. Мүмкін бір жарық көрінген жаққа. Тек тоқтап қалмау керек.
Арада біраз уақыт өткенде алыстан әлсіз жарық көрінді. Үй сияқты. Жүрегім дүрсілдеп, сол жаққа қарай жүрдім. Жақындай бергенімде ескі қақпа мен кішкентай аула көрінді. Су жиналған, аяқтың астында шалшықтар. Есікті қақтым. Ешкім жауап бермеді. Тағы да қақтым — қаттырақ. Бір кезде есік сықырлап ашылды. Қарсы алдымда басына орамал таққан егде әйел тұрды. Қолында шам.
— Кімсің, қызым? — деді ол күмәндана қарап.
— Өтінем, — дедім мен қалтырап. — Көмектесіңізші… Ержан мені далаға тастап кетті. Жаңбырда. Қайдамын, білмеймін…
Әйел біраз үндемей тұрды да, есікті кеңірек ашты.
— Кір, қызым. Тоңып қаласың.
Ішке кірдім. Үйдің іші жылы, оттың иісі мен жалбыз шайының хош иісі аңқып тұр. Әйел есікті жауып, пешке шәйнек қойды да, маған сүлгі ұсынды.
— Атың кім, қызым?
— Айжан.
— Менің атым — Мария апа. Балаларың бар ма, Айжан?
— Бар… Екеу. Анаммен бірге қалған.
Менің даусым дірілдеп кетті. Көзімнен жас ыршып шықты. Мария апа маған жақындап, иығыма қолын қойды.
— Болды, қызым. Ең бастысы — тірісің. Қалғанының бәрін түзетуге болады.
Ол маған ыстық шай құйып берді. Қолым қалтырап тұрса да, ішіп отырдым. Кейін құрғақ киім берді — қызының ескі киімдері. Үстімді ауыстырып, пештің қасына отырдым. Жылу денемді біртіндеп жайлады.
— Қайда тұрасың, Айжан? — деп сұрады Мария апа.
— Қаланың шетінде.
— Ал Ержан ше?
— Ол бәрін өзінікі деп санайды. Үй де, балалар да, мен де. Бүгін оған кетемін дедім. Сонда ол мені жаңбыр астына тастап кетті.
Мария апа күрсінді.
— Мен де сондай еркекпен өмір сүрдім. Өзін Құдай санайтындар көп. Бірақ шын Құдай ешкімді ұрып, қорламайды, қызым.
Сыртта жаңбырдың тамшылары терезеге соғылып тұр. Іште оттың сықыры ғана естіледі.
— Қаласаң, бүгін осы жерде қон. Таңертең мен сені жолға дейін жеткізіп салам. Автобус ұстап, қалаға жетерсің.
— Рақмет сізге… — дедім мен даусым дірілдеп.
— Рақмет айтпа, — деді ол жұмсақ дауыспен. — Әйел әйелге жамандық тілемейді. Бірімізді бірі қорғасақ, бәрі жақсы болады.
Түн тыныш өтті. Пештің жылуына оранып, алғаш рет ұзақ уақыттан кейін қорықпай ұйықтадым.
Таңертең ерте тұрдым. Мария апа дастархан жайып, шай қойып отыр екен.
— Міне, іш, қызым. Ал ұмытпа — артқа қайтпа. Ондай адам ешқашан өзгермейді.
Мен бас изедім. Қоштасып, жолға шықтым. Жер лайсаң, аспан бұлтты. Бірақ ішім біртүрлі жеңіл. Алғаш рет өзімді еркін сезіндім.
Көп ұзамай алыстан ескі автобус көрінді. Қол көтеріп едім, тоқтады.
— Бұл жақта не істеп жүрсің, қарындас? — деді жүргізуші таңырқап.
— Үйге қайтып барамын.
— Осындай ауа райында ма? Шынында жолың болған екен. Кір, отыр.
Терезенің жанына отырып, сыртқа қарадым. Жол ұзақ, бірақ мен асықпадым. Білетінмін — алда қиын күндер күтіп тұр. Ержан оңайлықпен тынышталмайды. Бірақ бұл жолы мен бұрынғыдай болмаймын.
Қалаға жеткенде, тура анама бардым. Есікті ашып еді, мені көріп, сөз айтпай, құшағына басты.
— Балалар қайда? — деп сұрадым сыбырлап.
— Үйде. Ұйықтап жатыр. Сен туралы сұрағанда, дәріханаға кетті дедім.
Жас тоқтамай ақты. Анам шашымнан сипады.
— Болды, қызым. Ең бастысы — амансың. Сен дұрыс жасадың. Енді артқа қарама.
Келесі күні Ержан қоңырау шала бастады. Бірінен соң бірі. Кейін хабарламалар келді:
«Сенсіз мені ешкім сыйламайды.»
«Балалар менікі.»
«Сен менсіз ешкім емессің.»
«Қайтып кел, кеш болмай тұрғанда.»
Барлығын өшіріп тастадым. Бірақ әр сөзі удай тиді.
Полицияға бардым. Барлығын айтып бердім — айқай, қорқыныш, түнгі қорлау, сынған ыдыстар. Тіпті қолым дірілдеп тұрды. Тәртіп сақшысы тыңдап болды да, сабырлы түрде айтты:
— Дұрыс жасадыңыз. Енді сіз жалғыз емессіз.
Маған уақытша қорғау қаулысы берілді. Аз ғана үміт болса да, бастамасы сол еді.
Бірақ Ержан қайта оралды. Есіктің алдында тұрды, айқайлады, өтінді, жылады, қорқытты. Бір түні терезеге тас лақтырды. Анам полиция шақырды. Оны алып кетті. Содан кейін тыныштық орнады. Ауыр, бірақ еркін тыныштық.
Балалар біраз уақыттан кейін сұрай бастады:
— Анашым, әкем қайда кетті?
— Әкеңе біраз уақыт тыныштық керек, — дедім. Оларға шындықты айта алмадым. Олар әлі оны жақсы көретін.
Көп ұзамай наубайханада жұмысқа орналастым. Ұн мен жаңа піскен нанның иісі үйімдей болды. Қолым шаршаса да, жаным жеңілдеді.
Кейде жұмыстан шыққанда жаңбыр жауса, сол түн еске түсетін. Бірақ енді қорқыныш емес — алғыс сезімі оянатын. Сол жаңбыр мені босатты.
Бір күні хат келді. Конверттің сыртында Мария апаның жазуы:
«Айжан, мен сені түсімде көрдім. Сен күліп тұрдың. Сол түн — сенің жазалауың емес, жаңа өміріңнің бастауы еді. Сол жаңбыр сенің қорқынышыңды жуып кетті. Ізгі тілекпен — Мария апаң.»
Мен жыладым. Бірақ бұл жолы көз жасым қуаныштан болды.
Жылдар өтті. Ержан тағы да оралмақ болды. Гүл әкелді, кешірім сұрады, көз жасын төкті. Бірақ енді менің өмірімде оған орын жоқ еді. Мен түсіндім — сыйластықсыз махаббат түрме ғана.
Бір күні балалармен терезе алдында отырдық.
Сыртта баяу жаңбыр жауып тұрды. Кішкентай қызым Айару маған қарады да сұрады:
— Анашым, саған жаңбыр ұнай ма?
Мен күлімсіреп:
— Иә, жаным. Енді ұнайды. Өйткені бұл жаңбыр енді ауыртпайды, — дедім.
