Рахымжан біраз уақыт үнсіз тұрды. Оның бұрынғыдай өткір, салқын жанары енді сәл дірілдеп, күмән мен ашудың арасындағы әлсіздік байқалды. Ал Айдана сабырлы тұрды, екі қолы пальтосының қалтасында, жүзі мызғымас. Бәрі де оның есінде — дәл осылай болатынын ол талай рет елестеткен. Тыныштық тым ауыр еді. Жел сәл уілдеп, күздің иісін әкеліп тұрды.
— Есің дұрыс па, қызым? — деді ақыры Рахымжан, бір қадам алға шығып. — Ойлайсың ба, отыз жылдан кейін келіп, бәрімізді қорқыта аласың? Ешкім саған ештеңе сатпайды. Ешкім сені бұл жерде көргісі келмейді, Айдана.
Айдана сәл жымиып қойды. — Оны білемін. Бірақ, көрдің бе, бұл өмірде бәрінің бағасы бар. Тіпті өткеннің де. Мен соны түсініп, төлеп үйрендім.
Рахымжан қолын сілтеді, бірақ саусақтары дірілдеп кетті. Бұрынғыдай күш жоқ еді. Ол енді бұрынғы беделді еркек емес, кәрі менменнің көлеңкесі ғана. — Сенде бұған ақша жоқ, — деп ырылдады ол. — Сен баяғыда да арман қуған ақымақ едің. Әлі өзгермепсің.
— Иә, мүмкін, — деді Айдана жай ғана. — Бірақ менің арманым шындыққа айналды. Енді мен сол қыз емеспін. Ал бұл әлем енді саған тиесілі емес.
Кәрі адамның көздері тарыла түсті. Перделердің ар жағынан қозғалыстар байқалды — көршілер тыңдап тұрғандай.
— Не қалайсың, шындығында? — деді ол күбірлеп.
Айдана көліктің капотына сөмкесін қойып, қара таспамен байланған жұқа папканы шығарып, баяу ашты. — Мынау қағаздар. Осы көшенің айналасындағы жер телімдері, Ерланның борыштары, Нағиманың ұлына деп жасырған ипотекасы… бәрі осында. Мен бәрін сатып алдым.
Рахымжан артқа шегінді, таяғына сүйеніп. — Өтірік айтасың.
— Қаласаң, қолтаңбаларды көрсетем. Ертең менің адвокаттарым келеді.
Бір сәт үнсіздік орнады. Сосын қария кекесінмен күлді. — Ойлайсың ба, осымен тыныштық табасың? Ақша сені бақытты ете ме? Өткенді жоя ала ма?
Айдана оған тік қарады. Даусы мұздай. — Мен тыныштық іздеп келген жоқпын. Әділдік іздеп келдім.
Рахымжан күлуді доғарды. Көзінде әлсіз қорқыныш ұшқыны пайда болды. Ақшадан емес, Айдананың не білетінінен. Ол тағы бір қадам жақындады.
— Есіңде ме сол түн, Рахымжан? Есіңде ме анам? Оның қалай өлгені есіңде ме?
Қария селт етіп, таяғын қаттырақ ұстады. — Аузыңа абай бол, қыз.
— Мен сенің қызың емеспін, — деді ол сабырмен. — Енді шындықты жасыра алмайсың. Мен не болғанын білемін. Барлығы біледі. Бірақ олар үндемейді, себебі сен оларға осы үйлерді бердің. Сол тастармен, сол қабырғалармен олардың үнін сатып алдың. Енді сол қабырғалар өзіңді қамап тұр.
Қария көршілердің терезелеріне қарады. Перделердің артында біреулердің сұлбасы қозғалды.
— Сен ештеңе дәлелдей алмайсың, — деді ол әлсіз үнмен.
Айдана ащы жымиды. — Мүмкін. Бірақ мен басқа жолды таңдадым.
Ол көлік есігін ашып, кішкентай былғары қорапты алды. Ішінде күміс алқа, оның ішінде ескі сурет — жас анасы күлімдеп тұр, құшағында бейтаныс ер адам. Бірақ ол Рахымжан емес еді.
Қарияның жүзі бозарып кетті. — Мұны қайдан алдың?..
— Ол анамдікі еді. Маған оны бір адам берді — шындықты сақтап келген жан. Бірақ енді ол құпия емес.
Жел күшейіп, ағаштардың жапырақтарын ұшырып әкетті.
— Шындық осы үшін бе? — деді ол шаршаған үнмен. — Неге оралдың?
Айдана көк аспанға көз тастады. — Себебі бәрің істеген істеріңмен бетпе-бет келуге тиіссіңдер. Мен енді қашпаймын.
Дәл сол сәтте Нағима есік ашып, үйден шықты. Үстінде халаты, түрі бозарып кеткен. — Не болып жатыр мұнда, Рахымжан? Айқай естілді…
Қария қолымен белгі беріп тоқтатпақ болды, бірақ Айдана оған бұрылды. — Сәлем, Нағима апай. Көріспегелі көп болды.
Нағиманың көзі үлкейіп кетті. — Айдана?..
— Иә, менмін, — деді ол. — Қайта оралдым.
— Неге? Не керек саған?
— Шындық. Және менің алғанымды қайтару.
Нағима артқа шегінді, ал Рахымжанның көзі ұялып төмен түсті.
— Сен ештеңе ала алмайсың, — деді ол ауыр тыныспен. — Бәрі менікі.
Айдана тағы бір папканы шығарды — қалың, мөрленген, қол қойылған. — Олай емес. Ертең банк бәрін тартып алады, егер сен қол қоймасаң. Мен сенің отбасыңның қарыздарын өтедім. Демек, шын мәнінде… бұл көшенің иесі менмін.
Қария ызаға булығып, таяғын көтерді. — Жоғал көзімнен! Бұл менің үйім!
— Менің үйім, — деді Айдана сабырмен. — Бірнеше сағаттан кейін бәрі ресми болады. Сен тек жалға алушы боласың.
Нағима бозарып кетті.
— Бірақ қорықпа, — деді Айдана, — сендерді қуып шықпаймын. Әзірге.
Қария таяғын сермегісі келді, бірақ оның суық үні тоқтатты. — Тыңда. Ертең барлық газет сен туралы жазады. Анамның өлімі, жалған өсиет, ақшалар… бәрі. Менде жоғалтатын ештеңе жоқ. Ал сенде бар.
Ол дір етті. — Бұл бәрін саған кім айтты?
— Саған сатқын болған адам. Бірақ оны іздеме. Ол енді бұл дүниеде жоқ.
Қарияның көзі қорқынышқа толды.
Айдана папканы жапты да, артқа шегінді. — Мен айтатынымды айттым. Қалғаны сенің еркіңде.
Ол көлікке отырып, моторды қосты. Суық түнді қозғалтқыштың гүрілі толтырды. Машина баяу алыстап бара жатқанда, Рахымжан есік алдында сілейіп тұрды. Нағима үнсіз жылады.
Көршілердің терезелерінде бірінен соң бірі жарықтар жанды. Біреулер сыбырласып, біреулер перделерді түріп қарап тұрды. Айдана көлікті баяу айдап, артқы айналардан үйлердің алыстап бара жатқанын бақылады.
Оның көзінде жеңіс емес, тек ауыр тыныштық бар еді. Өткен өмір ақшаға сатылмайды — оған тек бетпе-бет келуге болады.
Көшенің бұрышына жеткенде, ол көлікті тоқтатып, түсіп қалды. Қайта артқа қарап еді — ауыр қақпа баяу жабылып келе жатты, көз іспетті жыпылықтап.
— Ертең кездесеміз, Рахымжан, — деді сыбырлап.
Жел оның шашын тербетті. Қала шамдары алыстан естелік секілді жылт-жылт етті. Айдана көлікке қайта отырды да, жолға шықты.
Оның артында көше тұнжырап қалды — қорқыныш пен ұятқа, аяқталған бір дәуірдің салқынына оранған үнсіздік.
