Әли ағасын перронның шетіне дейін сүйреп апарып, тоқтады. Адамдар асығып өтіп жатты, ешкім оларға назар аудармады. Ол Нұрланның қолын босатып, тура көзіне қарады.
– Vad är det som händer? – Det är dags att gå vidare. – Ана адам… Vi måste gå. Det här är en bra idé. Det här är en bra idé.
Нұрлан иығын көтеріп, ащы күлкімен жымиып қойды.
– Өмірдің қандай екенін маған үйретпе, Әли. Мен бәрін білем. Det här är en bra idé. Күшің болмаса, басып өтеді. Ол жеңілді, мен жеңдім. Өмір осылай.
– Vad är det? – Det här är en av de mest intressanta sakerna i världen. – Иә, сенде ақша бар, көлік бар, бірақ жүрегің бос, Нұрлан. Сен шаршағансың. Сен адамдарды көрмейсің – тек көлеңке көресің.
Нұрлан теріс қарап, тістеніп қалды, бірақ жүзінде белгісіз қобалжу пайда болды.
– Әулие болып сөйлей берме. Сен дәрігерсің ғой, өмірдің не екенін білесің. Әлсіздер өледі.
– Жоқ, – деді Әли сабырлы, бірақ нық үнмен. – Өледі – сүйілмегендер. Өзінің сүйікті болуға лайық екенін ұмытқандар.
Бұл сөздер олардың арасында ілініп қалды. Шулаған пойыздардың, асығыс адамдардың арасында үнсіздік бар әлемнен ауыр еді. Нұрлан шашын артына қайырып, күлмек болды, бірақ күлкісі әлсіз, жалған еді.
– Мүмкін, сен дұрыс айтқан шығарсың, – деді ол ақырында. – Ал, мүмкін, жоқ. Бірақ өмір маған ертегіге сенбеуді үйретті.
Әли ештеңе демеді. Ол үйсіз адамға жақындап, қалтасынан бірнеше купюра шығарып, оның қолына ұстатты. Ер адам таңырқай қарады. Кір, шаршаған көздерінде әлдене жылт етті – алғыс, адамдық, үміт.
Нұрлан үндемей тұрды. Ішінде бірдеңе қозғалды, бірақ ол оған ат қоя алмады. Вагонға отырған соң, екеуі де тіс жармады. Әли терезеден сыртқа қарап отырды, ал Нұрлан бос кеңістікке қадалып, санасында әлдеқашан көмілген бейнені еске алды – қолында сөмкесі бар, дәл сондай шаршаған көздерімен қарап тұрған әкесін. Әлидің сөзі қайта жаңғырып естілді: «Өледі – сүйілмегендер». Сол сәтте, талай жылдан кейін, Нұрлан ұялды. Ауыр, күйдіріп өтетін ұят – бұрын мақтаныш тұрған жерде.
Үйге келген соң, Әли тойға дайындалып жүрді. Айгүл жарқырап күлімдеп, ештеңеден бейхабар еді. Ал Нұрлан бөлмесіне кіріп кетті. Ескі, шаң басқан қорапты ашты. Ішінде суреттер – бала кезіндегі өзі, кішкентай Әли, аналары, және жас, күлімдеген әкесі. Арт жағында көк сиямен жазылған сөздер: «Бәріміз бірге».
Бұл сөздер жүрегіне қадалды. Бәріміз бірге… Ал шын мәнінде олар әлдеқашан бөлініп кеткен. Әкесі өмірден жалғыз кеткен, алыстағы бір ауылда. Нұрлан білген, бірақ жерлеуге бармаған. «Уақытым жоқ» деген. Бірақ шындық басқа еді – қорыққан. Көзбе-көз қараудан, өзінен қорыққан.
Келесі күні ол Әлиге келді. Беті өңсіз, бірақ көзі берік.
– Бір жерге барғым келеді, – деді. – Сенмен бірге.
Олар қаланың шетінде орналасқан зиратқа барды. Тас қабірдің үстінде бір ғана сөз жазылған еді: Данияр. Олардың әкесі. Әли тізерлеп отырды, гүл қойды, ақырын айтты:
– Сол күні саған «кетпеші» деген едім… Бірақ, мүмкін, біз сені тоқтата алмаған шығармыз.
Нұрлан үнсіз тұрды. Көзінен жас ақты.
– Мен оны кешіргім келмеді, – деді дауысы қалтырап. – Оны жек көрсем, жүрегім ауырмайды деп ойладым. Бірақ ол ауырған күйі қалды.
Әли бауырының иығына қолын қойды. Бұл жиырма жылдан бері алғаш рет Нұрланның бауыр жылуын сезінуі еді. Ол үнсіз тұрды – дәл бала кезіндегідей, жоғалып, қайта табылған баладай.
Үйге қайтқанда, Айгүл оларды қарсы алды. Тойға бір апта қалды. Нұрлан олардың күліп жүргенін көріп, алғаш рет қызғаныш емес, тыныштық сезінді. Ол түсінді – бақыт сатып алынбайды, ұтып алынбайды, ол – бөлісілетін нәрсе.
Тойдан кейін Нұрлан жиі келіп тұратын болды. Ауладағы балалармен ойнап, велосипедтерін жөндеп, ертегі айтып отыратын. Әли кейде сырттай қарап, жымиып қоятын – алдында бұрынғы Нұрлан, бала кезден таныс, жылы жүректі адам тұрды.
Бір жазғы кеште екеуі верандада шай ішіп отырды.
– Мен жаман аға болдым, – деді Нұрлан.
– Жоқ, – деді Әли, – саған қиын болды. Саған ешкім кешіруді үйретпеді.
– Ал қазір үйрене алам ба?
– Тірі болсаң, бәріне үлгересің, аға.
Олар үнсіз күннің батуына қарады. Аспан қызарып, дала тыныштыққа толды. Нұрлан көзін жұмды. Ол алғаш рет ешқайда асықпай, ештеңе дәлелдеусіз, жай ғана болғысы келді – дәл осы сәтте, інісінің жанында.
Сол қалада, ол күлген үйсіздің орнынан, адамдар әлі де өтіп жатты. Мүмкін, әлгі адам тірі шығар. Мүмкін, біреу оған көмектескен шығар. Өмір кейде осылай, шеңберді өзі-ақ жабады.
Жылдар өтті. Нұрлан қартая бастады. Әли мен Айгүлдің екі баласы болды. Бір күні кенжесі – Данияр – ағасынан:
– Неге жылайсың, аға? – деп сұрады.
Нұрлан жымиып:
– Кейде көз жасы – қайғы емес. Кейде ол кешірімді тапқаныңның белгісі, – деді.
Сол сәтте Әли бәрін түсінді. Барлық жоғалтулар мен қателіктерге қарамастан, олардың отбасы қайта тірілді. Мінсіз емес, бірақ шынайы. Дәл баяғыдай, екі бала терезе алдында отырып, әкесінің үйге оралуын күткен сәттегідей.
Бәлкім, басқа бір әлемде, басқа уақытта – ол расымен қайтып келген шығар.
