Бірнеше минуттан кейін ірімшіктің тәтті иісі бүкіл пәтерге жайылды. Айжан сорпаның қақпағын көтеріп, ағаш қасықпен дәмін татып көрді де, риза болып жымиды. Бәрі де ойдағыдай еді. Аяулым кішкентай үстелдің қасында отырып, жасыл қарындашпен сурет салып отыр, ал Назерке оған балалық шағындағы қызықты оқиғаларды айтып беріп жатқан. Үйдің іші жылы, тыныш, жайлы болатын.
Бірақ бұл тыныштық ұзаққа созылмады. Кенет есік қоңырауы шырылдады. Айжан мен Назерке бір-біріне таңырқай қарады — ешкім келемін деп айтпаған еді. Айжан қолын сүртіп, есікке қарай жүрді. Есікті сәл ашқанда, таныс, суық дауыс естілді:
— Міне, бәрің үйдесіңдер, ал мен есікті қақпай кіре алмаймын ба?!
Бұл Мәрия еді. Түрлі түсті орамал тағып, қабағын түйіп, рұқсат күтпестен үйге кіріп келді. Айжан сәл абыржып қалды да, амалсыз жылы жүз көрсетіп:
— Сәлеметсіз бе, Мәрия. Келетініңізді білмеппін, — деді.
— Иә, солай екен ғой, байқалады, — деді әйел мұрнын тыжырып. — Мұнда бір нәрсе пісіп жатқан сияқты. Кім істеп жатыр, сен бе, әлде сіңлің бе?
Назерке орнынан тұрып, сыпайы түрде амандасты.
— Сәлеметсіз бе, апай. Тек көмектесіп жүрмін.
— Иә, «көмектесіп жүрмін» дейсің… Ал сен, Айжан, қарап қана тұрсың ба?
Дауысы мысқылға толы еді. Айжан тынысын ішіне тартып, сабыр сақтауға тырысты.
— Екеуіміз бірге пісіріп жатырмыз. Аяулым ірімшік қосылған запеканканы жақсы көреді. Қаласаңыз, сізге де салайын.
Мәрия пальтосын шешіп, орындықтың арқалығына тастай салды. Үйді шолып, сынай қарап тұрды.
— Қызық екен, — деді ол, дәл сол сәтте Ержан залдан шыққанда. — Сен диванда ханшадайсың, ал басқалары саған ас үйде қызмет етеді.
— Анашым, өтінем, бастамаңызшы, — деді Ержан шаршаңқы үнмен.
— Неліктен бастамайын? Немеремді көруге келем, ал мұнда бөтен адам отыр! Әйеліңнің сіңлісі өз үйіндей билеп жүр!
Назеркенің жүзі қызарып, төмен қарады. Айжанның тамағына өксік тығылды.
— Назерке менің сіңлім ғой, Мәрия. Кейде келіп көмектеседі, еш жамандық істеп жүрген жоқ.
— Көмектеседі дейсің бе… — деді Мәрия, даусын бәсеңдетіп, бірақ ашуын жасыра алмай. — Қызық, сен үйде болмай қалғанда үнемі осында болады екен. Бұл да жай сәйкестік пе, қалай?
Ауа ауырлап кетті. Назерке үнсіз шегініп, көзіне жас үйірілді.
— Анашым! — деді Ержан қатқылдау үнмен. — Болды, жетеді! Не айтқыңыз келіп тұр?
— Ештеңе, — деді Мәрия мұздай үнмен. — Тек байқаңдар деймін. Қазір заман басқа.
Аяулым, үлкендердің айқайынан қорқып, шешесінің аяғына келіп оратылды. Айжан оның басынан сипап, қолының дірілдеп тұрғанын сезді.
— Мәрия, өтінем, бұл — менің үйім, — деді сабырлы, бірақ нық үнмен. — Мұнда ондай сөз айтуға болмайды.
Әйел оған тесірейе қарап, суық күлкімен жауап қатты:
— Сенің үйің бе? Әрине, ұмытпайық, сен ғой иесі! Өте үлкен жетістік екен! Бірақ ұмытпа, менің ұлым мұнда жай ғана қонақ емес!
Айжанның жүрегі дүрсілдеп кетті. Ержан көзін жұмып, өзін ұстай алмай тұрды.
— Анашым, бұл тақырыпты талай айтқанбыз. Мен үшін бұл үй жат емес. Айжан осы пәтерді алу үшін көп еңбектенді. Бұны қайта-қайта есімізге салудың қажеті жоқ.
Мәрия қолын бір сілтеді.
— Иә, иә, қазір бәрі өзгерді ғой. Әйелдер пәтер алады, ал еркектер өз үйлерінде қонақ болып қалды. Мүмкін, сондықтан да сенің сіңлің осында жиі келеді шығар — жалғызсырамасын деп!
Айжан шыдай алмады.
— Өтінем, кетіңіз, — деді ол жай ғана, бірақ үні дірілдеп шықты.
— Не дедің?
— Кетіңіз дедім. Бүгін айқай да, реніш те керек емес. Бұл — менің үйім, менің балам, менің отбасым. Бізді ешкім қорлауға тиіс емес.
Ержан үнсіз қалды. Мәрияның жүзінде ашу мен таңданыс қатар көрінді.
— Сен… мені қуып шығарып жатырсың ба? Өз енеңді ме?!
— Иә, дәл солай, — деді Айжанның даусы сыбырлап, бірақ сенімді түрде.
Бөлмеге ауыр үнсіздік орнады. Назерке ойыншықтарды жинап, әңгімені тыныштандыруға тырысты. Ержан анасын есікке дейін шығарып салды.
— Анашым, кеттік, мен шығарып салайын.
— Жоқ, керек емес, — деді әйел қатқыл үнмен, пальтосын киіп. — Мен бәрін түсіндім.
Есік жабылды. Айжан орындыққа отырып, терең тыныс алды. Аяулым оның мойнына асылып:
— Мама, неге әже ұрысты? — деді сыбырлап.
— Кейде үлкендер жақсы болуды ұмытып кетеді, — деді Айжан әлсіз дауыспен.
Ержан қасына келіп, иығына қолын қойды.
— Кешір, Айжан. Мұндай болмауы керек еді.
— Сенің кінәң емес. Бірақ өтінем, келесіде анаңа түсіндірші. Аяулым мұндай сөздер естімесін.
— Жарайды, уәде берем, — деді Ержан.
Назерке оларға қарап, жылы жымиып:
— Қойшы, болды ғой енді. Запеканка күйіп кетпесін, шығарайық, — деді.
Айжан әлсіз күлімсіреп, басын изеді. Пештен шыққан тәтті иіс үйдің ішін қайта толтырды, бірақ бұл жолы оның ішінде аздап ащы реңк бар еді. Назерке алтын түсті қалыптарды алып шыққанда, Аяулым мәз болып қол шапалақтады.
— Қарашы, мама, қандай әдемі!
— Иә, күнім, әдемі екен, — деді Айжан, оны құшақтап.
Үшеуі үнсіз отырды. Ержанның жүзінде ұят пен ризашылық қатар тұрды — әйелі үшін мақтаныш сезімі ерекше еді. Назерке жұмысындағы қызық оқиғаларды айтып, көңілді көтеруге тырысты.
Аяулым ұйықтап қалғанда, Айжан мен Ержан ас үйде жалғыз қалды.
— Білем, — деді Айжан ақырын, — мен анаңмен ұрысып, отбасыңды қарсыма алғым келмейді. Бірақ мен қорқынышпен өмір сүре алмаймын. Ол осылай жалғаса берсе, бұл үйде тыныштық болмайды. Біз екеуміз бір жақ болуымыз керек, Ержан.
— Біз бір жақпыз, Айжан. Уәде берем, сені ешқашан жалғыз қалдырмаймын, — деді ол, оның қолын ұстап.
Сол түні алғаш рет Айжан өз үйінде тыныш ұйықтады.
Бірнеше апта бойы Мәрия хабарласпады. Мүмкін, ренжіген болар, мүмкін, ойлануға уақыт керек болған шығар. Өмір қайтадан өз арнасына түсті. Айжан жұмысына барып жүрді, Назерке анда-санда келіп көмектесіп тұрды, ал Аяулым күн сайын күліп, өсіп келе жатты — енді оның үйінде шын мәнінде тыныштық орнағандай еді.
Бір күні жексенбі таңында телефон шырылдады. Экранда «Мәрия» деген жазу тұрды. Айжан бір сәт ойланып барып тұтқаны көтерді.
— Айжан… мен Аяулымды көргім келеді, рұқсат па? — деді анасының дауысы бұрынғыдан жұмсақ естілді.
— Рұқсат, — деді Айжан сәл үнсіз қалған соң. — Бірақ, өтінем… ұрыссыз болсын.
— Уәде берем, — деді Мәрия тыныш үнмен.
Сол сәтте Айжан алғаш рет жүрегінде жаңа бір үміт пайда болғанын сезді. Мінсіз емес, бірақ шынайы — өзіне, Аяулымға және, бәлкім, Мәрияға да арналған жаңа бастама.
