Ернар қимылсыз жатты — ұйықтап қалған болып көрінді, бірақ бойындағы әрбір бұлшық еті керілген еді. Демі жай алғандай естілгенімен, жүрегі дүрсілдеп соғып тұрды. Кірпіктерінің арасынан ол Айдананың баяу, үнсіз қозғалғанын байқап жатты. Шамның жылы жарығы қыздың жүзін аймалап, көлеңкелер мәрмәр қабырғада дірілдеп тұрды.
Айдана үстелге жақындады. Көзі бір сәт алтын сағатқа, сосын ұқыптап қойылған еуро купюраларына түсті. Ернардың тынысы ішіне тығылды. Бір ғана қозғалыс — және оның сенімі күйреп, бар күдігі расталар еді. Бірақ Айдана қолын созбады. Ол шамды үстелге қойып, Ернарға еңкейіп қарады.
– Шынымен ұйықтап қалыпты, – деп сыбырлады ол нәзік үнмен, біртүрлі мейіріммен. Қарашығындағы жылылық еш нәрсе күтпейтін, тек қамқорлық білдіретін жанның көзқарасы еді. Бір сәттен кейін ол абайлап Ернардың үстіндегі көрпесін иығына қайта жапты. Қимылы соншалық жұмсақ еді – ол тіпті демін ішіне тартып, оны оятпауға тырысты.
Ернардың көкірегінде бір ыстық толқын көтерілді. Күдік пен жалғыздықтың орнына ерекше тыныштық пен жылылық сезілді. Бұндай сезімді ол тек анасының тірі кезінде сезген болатын. Айдана артқа бір қадам басты, бірақ кетпеді. Көзі қайтадан үстелдегі ақшаға түсті – бірақ бұл жолы онда құмарлық емес, қамқорлық бар еді.
Ол аз ғана кідіріп, қолындағы ақшаны жинап алды. Ернардың жүрегі шым ете түсті. Міне, бәрі дәл солай… деп ойлады ол. Бірақ келесі сәтте Айдананың істегені оны сөзсіз қалдырды. Ол ақшаны қалтасына салмады – қайта барып, кітап сөресінің жанындағы шағын ағаш сандықты ашып, ақшаны соның ішіне ұқыптап салды.
Сосын қалтасынан кішкентай қағаз алып, қарындашпен бірдеңе жазып, ақшаның үстіне қойды. Сандықты ақырын жапқан соң, қыз бір сәт ойланып тұрып қалды да, баяу күбірледі:
– Неге бұларды осылай ашық қалдырасыз, мырза?.. Әлемде бәрі адал емес қой. Барлығы бірдей емес…
Шамды сөндіріп, ол есікке қарай беттеді. Дәл есік тұтқасына қолын созған сәтте Ернардың даусы шықты.
– Айдана… – деді ол баяу.
Қыз селк етіп, қолындағы шамды almost түсіріп алды. Артқа бұрылғанда жүзі аппақ болып кеткен.
– Мырза… Мен сізді оятқым келмеген еді…
– Мен ұйықтап жатқан жоқпын, – деді Ернар сабырлы үнмен. – Сені бақылап отырдым.
Араларында үнсіздік орнады. Айдана орнынан қозғалмай, қолдарын жүрегіне қысып тұрды.
– Егер мен бір нәрсені дұрыс істемесем, кешіріңізші, мырза. Мен тек…
– Тек не? – деп бөлді оны Ернар. – Ақшамды жасырып қойғың келді ме?
Айдананың жүзі қызарып, бірақ көздері тайсалмады.
– Жасыру үшін емес. Қауіпсіз болсын деп. Өйткені олар тым көзге түсіп тұр еді. Біреу кіріп қалса ше…
Даусы дірілдеп шықса да, шынайы еді. Ернар не күлерін, не ұяларын білмеді. Бұрын ол ешқашан өзін пайдаланып көрмеген адамды кездестірмеген.
Ол қызға жақындады. Айдана сәл шегініп еді, Ернар қолын жай ғана көтеріп, тоқтата қойды.
– Айдана, неге бұлай істедің? Саған менің жағдайымның не керегі бар?
Қыз оның көзіне тіке қарады. Шамның жарығында бал тектес көздері ерекше жылтырап тұрды.
– Себебі… мен сізге жаным ашиды, мырза. Сіз әрдайым жалғызсыз. Үйдегі адамдар сізді салқын, қатал адам дейді, бірақ мен олай ойламаймын.
Осы сөздер оның ішкі әлемін аударып жіберді.
– Жаның ашиды дейсің бе?
– Жоқ, мырза, бұл аяушылық емес, – деді Айдана тез. – Бұл – құрмет. Және… алғыс. Сіз ешқашан маған дөрекі болған емессіз. Барлығы ондай емес.
Ол аздап тыныстап алып, жалғастырды:
– Әкем айтатын: адамның нағыз болмысын, ол өзіне еш пайдасы жоқ адамға қалай қарайды – сол анықтайды.
Ернардың тамағына бір нәрсе тығылғандай болды. Ол көзін тайдырып әкетті.
– Әкең дана адам болған екен, – деді ол ақырын.
Айдана сәл жымиып, мұңайған кейіппен:
– Иә… Бірақ ол ерте қайтыс болды. Сондықтан мен өмірде адал болуға тырысамын — ол қалай өмір сүргісі келсе, мен де солай өмір сүргім келеді, – деді.
Араларында терең, бірақ жылы үнсіздік орнады.
Бір сәттен кейін Ернар сұрады:
– Айдана, мен ол ақшаны не үшін солай қалдырдым, білесің бе?
Қыз басын шайқады.
– Сені сынағым келді. Басқалар сияқтысың ба, жоқ па – соны білгім келді.
Айдана оның көзіне мұңмен қарады.
– Түсінем, мырза, – деді ол сыбырлап. – Көп рет сатқындық көрген адам сенуді ұмытып кетеді.
Бұл сөздер Ернардың жүрегін ауыртып өтті.
– Мен сенің мейіріміңе лайық емеспін, – деді ол ақырын.
– Мейірімді болу үшін ешкім лайық болуға тиіс емес, мырза. Кейде тек қабылдау жеткілікті.
Ол есікке бұрылды, бірақ Ернар оның қолын ақырын ұстап қалды.
– Қалшы… өтінем.
Айдана кідіріп қалды. Ернардың көзінде бұрынғыдай тәкаппарлық жоқ еді — тек шынайы әлсіздік пен жылылық.
– Нені қалайсыз, мырза?
– Шындықты, – деді ол. – Айдана Қасымова кім өзі шын мәнінде?
Қыз жымиып қойды, әлсіз, бірақ шынайы күлкімен.
– Ешкім де емес. Тек басқаларға ұқсағысы келмейтін қарапайым қыз.
Ернар оған ұзақ қарап тұрды да, қолын созды — бірақ оны ұстау үшін емес, татуласу белгісіндей.
– Онда мен саған үйренуім керек шығар, – деді ол ақырын.
Айдана оған әлгі қағазды берді. Ернар оны ашып оқыды: «Нағыз байлық – ақшамен өлшенбейді.»
Ол басын көтергенде, қыз жоқ еді. Бөлмеде тек әлсіз лаванда иісі мен бұрынғыдан өзгеше тыныштық қалды — енді ол бос емес, тірі тыныштық еді.
Ернар ұзақ уақыт бойы каминнің алдында отырып қалды, қағазды қолында ұстап. Сол сәтте ол бәрін түсінді: адалдықты сатып алуға болмайды, ал шын жүректен жасалған кішкентай іс кейде бүкіл өмірді өзгертіп жібереді.
Келесі күні таңертең, күн раушан гүлдері жайқалған баққа сәулесін төккенде, Ернар ерте оянды. Үй іші бос еді, тек қыздың іздері ғана сезілетіндей. Ол бір нәрсені анық білді: оның өмірі енді бұрынғыдай болмайды.
Және алғаш рет — бұған өкінген жоқ.
