Келесі күндер түс сияқты өтті. Уақыттың өзі жойылып кеткендей, күн мен түн бір-біріне араласып жатты. Аппараттардың үздіксіз ызыңы мен тамшының баяу соғысы ғана менің әлі тірі екенімді еске салатын. Кейде дәліз жақтан Ерланның дауысын естігендей боламын, бірақ басымды бұрсам — ешкім жоқ.
Бір күні дәрігер келіп:
— Айгерім ханым, жағдайыңыз тұрақтанды. Бірер күнде үйге шығасыз. Бірақ мазасыздық пен күйзелістен аулақ болыңыз. Өміріңізге қатер төнген еді, — деді.
Мен үнсіз бас изедім. Тек ойымда бір сұрақ тұрды: «Үй» деген не қазір? Сол баяғы орын ба, әлде жай естелік қана ма?
Ерлан тек бір аптадан кейін келді. Көзі шарасынан түскендей, жүзі әбден солған.
— Айгерім… кешір мені. Бұрын келгім келді, бірақ бәрі күрделі болды. Анам уайымдап жүр, Сафияның ыстығы көтеріліп… бәрі араласып кетті, — деді.
Даусы жұмсақ болғанмен, артында бір қалың өкініш бар еді.
— Мен оны естідім, Ерлан, — дедім ақырын. — Сәуленің не дегенін. «Күшіңізді босқа кетірмеңіз, бәрібір ол ешкімге керек емес», — деді ол.
Ол селт етті, бірақ үндемей қалды.
— Ол сенімен қорқып айтты, Айгерім. Есін білмей сөйледі.
— Жоқ, Ерлан, — дедім мен. — Ол сөздерін анық, ойланып айтты.
Ол орындыққа отырды да, маңдайын алақанына сүйеді.
— Мен бәрі өзгереді деп ойладым. Уақыт анамды жұмсартады деп сендім.
— Уақыт ешкімді өзгертпейді, — дедім мен. — Ол тек кімнің шын бейнесі қандай екенін көрсетеді.
Келесі күндері мен ақырындап жүре бастадым. Қабырғаға сүйеніп, терезеге дейін жетем. Аулада күздің иісі, сарғайған жапырақтар жерге түсіп жатыр. Сол кезде мен оны көрдім — Сәулені. Аурухананың ауласында орындықта отыр, бетінде сабырлы қаттылық. Жоғары қараған жоқ. Бәлкім, мені байқады, бірақ көрмеген болып отырды.
Үйге шыққан күнімде ол тағы келді. Қолында — аппақ хризантемалар.
— Айгерім, жағдайың түзелгеніне қуаныштымын. Біз бәріміз қатты қорықтық, — деді шынайы емес, өлшенген үнмен.
Мен гүлдерді алып, үстелге қойдым. Тыныштық тым қою еді — ішінде салқын алшақтық бар.
Бірнеше күн бойы үйде өзімді бөтен сезіндім. Сафия мені құшақтап, көзімен сұрақ қойып тұрады — «Анашым, неге жылайсың?» дегендей. Ерлан бәрін түзегісі келіп тырысқанымен, оның үнсіздігі мені одан әрі суытты. Ал Сәуле бұрынғысынша әр нәрсеге араласты.
— Оны былай ұстауға болмайды, салқындап қалады.
— Балалар анасындағы әлсіздікті сезеді, Айгерім. Күшті болу керек.
Бір күні қолымнан шыныаяқ түсіп кетіп, сынған еді. Ол ауыр күрсінді:
— Өте ұмытшақ болып кеттің. Ерлан сені үшін қатты алаңдайды.
Мен оған тік қарадым:
— Жоқ, ол сізден қорқып уайымдайды. Мен тек өмір сүргім келеді, — дедім.
Ол бір сәтке қатып қалды. Сосын бұрылып, ештеңе айтпай кетті. Бірақ мен сездім — тұңғыш рет ол жеңілді.
Түнде ұйықтай алмадым. Ерлан ұйықтап жатыр, Сафияның тынысы естіліп тұр. Мен тұрып, айнаға қарадым. Ондағы әйел мен емес еді — көздерінде бұрынғы нәзіктік жоқ, бірақ тыныш, салқын күш бар. Сол сәтте шешім қабылдадым: кетем. Ашумен емес — өзімді табу үшін.
Таңертең шағын сөмке жинадым. Бірнеше киім, құжаттар, Сафияның кішкентай қуыршағы. Үстелге хат қалдырдым:
«Мен қашпаймын, Ерлан. Тек өмір сүргім келеді.»
Шыққанда, Сәуле аулада тұрды. Көздерімен ұзақ қарап тұрды, ештеңе демеді. Мүмкін, сол сәтте алғаш рет түсінді. Ал мүмкін, тек таңғы күннің жарығы жүзін өзгертті.
Мен басқа қалаға кеттім. Кішкентай пәтер жалдап, әр таңды тыныштықпен қарсы ала бастадым. Онда кінә да, ауыр сөз де жоқ еді. Тек мен және тынысым.
Бір апта өткенде Ерлан келді. Көзі қызарған, жүзі шаршаңқы.
— Айгерім, сенсіз үй бос. Сафия сені сұрай береді.
— Ал менімен ол не? — деп сұрадым. — Үй ме, әлде соғыс алаңы ма?
Ол үнсіз қалды.
— Анам кетеді, — деді ақырында. — Бәрін түсінді.
— Түсінген жоқ, — дедім. — Бірақ бұл — бастама.
Сол кеште біз ұзақ сөйлестік. Қорқыныш туралы, үнсіздік туралы, өзіңді жоғалтып алып, басқалар үшін өмір сүрудің азабы туралы. Ерлан жылады. Мен де. Сол көз жасында ауырлық кетіп, жаңа тыныс туды.
Бірнеше айдан соң Сәуле шын мәнінде кетті. Үнсіз, ештеңе демей. Көп ұзамай біз шағын үйге көштік. Мен жұмысқа қайта кірістім, Сафия балабақшаға барды. Кешкісін аулада оның күлкісі жаңғырып тұрғанда, өмірдің қайта оралғанын сезем.
Кейде түнде әлі де естимін сол дауысты: «Күшіңізді босқа кетірмеңіз, ол бәрібір ешкімге керек емес…»
Бірақ енді ол қорқынышты емес. Жай ғана жымиып, көзімді жұмам. Себебі мен тірімін. Мен бармын.
Ал бұл — ең үнсіз, бірақ ең толық жеңіс.
