— Қанша шаршы метр? — деп сұрады Айдос, әлі ашылмаған жәшіктерге көз жүгіртіп.
— Елу екі, — дедім қысқа ғана, терең дем алып. Сөйлескім келмеді.
Жаңа диванның қаптамасын әлі шешпеген күйі шетіне отырып едім, Айдос бөлмені баяу аралап, кейбір заттарға қолын тигізіп өтті — бәрі шынайы ма деп тексергендей.
— Демек, жеттің мақсатыңа, — деді ол ақырында жұмсақ дауыспен. — Әрқашан өз баспанаң болсын деп армандайтынсың.
— Иә, жеттім, — дедім оған қарамай. — Өз күшіммен.
«Өз күшіммен» деген сөз ауаны қақ бөлгендей әсер етті. Айдос бір сәт үнсіз қалды, сосын үстел жанындағы орындыққа отырды. Қолдарын уқалап, тынышсыздана берді — әлдебір батылдықты сол саусақтарының арасынан іздегендей.
— Күніңді бұзайын деп келгем жоқ, — деді ол ауыр күрсініп. — Тек… естіген сәтте біртүрлі сезім туды. Неліктен екенін өзім де білмеймін.
— Бәлкім, мен енді сенсіз де өмір сүріп жатқанымды мойындағың келмейтін шығар, — дедім сабырмен, өз даусымның салқын естілуіне өзім де таңырқап.
Ол басын көтеріп, маған қарады. Бұрынғы сенімді жанарының орнында — біртүрлі әлсіздік, балаға тән реніш бар еді.
— Мүмкін, — деді ол ақыры. — Әлде… жай ғана сағынған шығармын.
Мен ащы жымиып қойдым. — Мені емес, өзіңді қажет деп сезіну күйін сағындың, Айдос.
Ол көзін бір сәтке жұмды да, күлді — күлуінде қуаныш жоқ, тек шаршағандық. — Иә, рас айтасың.
Арадағы тыныштық қоюланып, ауырлап кетті. Сағаттың тықылы ғана естіледі. Оны бұрынғыдай сүймесем де, көз алдымда осылай адасқан күйінде отыруы жаныма батты.
— Жұмыс қалай? — дедім ақырында, үнсіздікті бұзу үшін ғана.
— Әдеттегідей, — деді ол иығын қиқаң еткізіп. — Сол баяғы жиналыстар, сол жүздер. Сен кеткен соң бәрі біртүрлі босап қалды.
— Босау керек те шығар, — дедім жай ғана. — Кейде жаңа нәрсеге орын қалдыру үшін бос кеңістік керек болады.
— Ал сен ше? — деді ол кенет. — Сол «жаңа нәрсені» таптың ба?
Күлімсіреп қойдым. — Бәлкім. Немесе жай ғана қайтадан тыныс алуды үйреніп жүрмін.
Айдос терезе алдына барып, сыртқа қарады. Күн батып бара жатты, жылы сәуле қарсы үйдің терезелеріне шағылысып тұр.
— Бұл жер саған жарасымды, — деді ол ақырында. — Тыныш. Сен сияқтысың. Енді бақыттысың ба?
Мен де терезе жаққа келдім. — Мен бұрыннан бақыт іздеп жүрген жоқпын, Айдос. Тек өліп біткен бір нәрсені ұстап тұруға тырысқанмын.
Ол басын изеді. — Білем. Бірақ мен тым өркөкірек болдым.
— Ал қазір ше? — дедім. — Неге келдің шынында?
Айдос біраз ойланды да, маған тік қарады. — Түсімде сені тағы жоғалтып алдым. Бірақ бұл жолы ояна алмадым, оянғым да келмеді.
— Ал сен мені әлдеқашан жоғалттың, — дедім жай ғана. — Бұл енді түс емес.
— Иә, мүмкін. Бірақ шындық кейде түстен де ауыр тиеді, — деді ол әлсіз жымиып.
Мен үстел үстіндегі қағаздарды жинай бастадым — қолыма жұмыс тауып, ойымды бөлгім келді. Айдос үнсіз қарап тұрды да, еденде жатқан бір кішкентай кесе алды.
— Мұны танисың ба? — деді ол. — Флоренциядан әкелген жиынтықтағы кесе ғой.
Кесеге қарадым. Көгілдір гүлдері әлі өшпепті, бірақ уақыттың ізі байқалады. — Иә, таним. Үшеуін сындырғансың сол жиынтықтың.
Ол сәл күлді. — Мен үнемі салақ едім.
— Иә, тек кеселерге ғана емес, — дедім оған қарап.
Ол үнсіз қалды. Сол сәтте ескі, әлсіз бір діріл жүрегімнен өтті — сүйіспеншілік емес, тек өкініш пен сағыныштың көлеңкесі.
— Өткенді түзете алмаймыз, — дедім ақырында. — Тек қайталамауды үйренеміз.
Айдос басын изеді. — Кейде ойлаймын, егер біз басқаша болсақ…
— Егер біз басқа адамдар болсақ, иә, — дедім оны бөліп. — Бірақ біз ондай болған жоқпыз.
Ол әлсіз жымиып, жеңілген адамның тыныштығымен терең дем алды. — Сағынған шығармын сені… тек сен ғана шындықты бетіме айтатынсың.
— Ал шындықты сен ешқашан жақсы көрген емессің, — дедім, бірақ енді жылулықпен.
Ол есікке қарай беттеді, бірақ табалдырықта тоқтап қалды. — Кейде хабарлассам бола ма? Тек амандығыңды білгім келеді.
Сәл ойландым. — Болар, тек қашан үндемей қалу керек екенін білсең.
Ол жеңіл жымиып, басын изеді. — Көрерміз, — деді де, есікті жай жапты.
Бір сәт тып-тыныш қалдым. Сосын терезе алдына барып, сыртқа көз тастадым. Қала төменде жанданып жатты — шамдар бірінен соң бірі жана бастады. Жылы самал пердені тербетіп, парктен липа иісін алып келді.
Терең дем алдым. Алғаш рет бұл үй менікі екенін шын сезіндім. Бұл жай ғана мекен емес — жаңа бастама еді.
Үстел үстінде телефон жыпылықтап тұрды. Хабарлама — Айнұрдан: «Келді ме? Айттым ғой, абай бол.»
Жымиып, жауап жаздым: «Енді ештеңеден қорықпаймын.»
Телефонды қойып, еденге отырдым. Ашылған жәшіктердің ортасында біреуінде үлкен әріптермен «Қуаныш» деп жазылыпты. Қашан жапсырғаным есімде жоқ. Мүмкін, сол бір күні — әлі үміт бар кезде.
Сөйтіп мен оны таптым.
Айдоста емес, өткенде емес — өзімнің ішімнен. Тыныштықтан, жалғыздықтан қорықпаудан, жаңа өмірдің жеңіл тынысынан.
Терезеден қарадым. Қаланың үстінен дөңгелек ай көтеріліп келеді — күмістей жарқырап. Ішімде бір ғана сезім қалды — ризашылық. Өткенге, кеткенге, алда күтіп тұрғанның бәріне.
Жымиып, өзіме жай ғана сыбырладым:
— Үйіңе қош келдің, Әсем.
