Айғаным ұзақ уақыт бойы қимылсыз отырды. Саусақтары металл қораптың қырларын мықтап қысып, орнынан қозғала алмай қалғандай еді. Бөлме ауасы кенет қою тартып, анасының өткенінен қалған үнсіздіктер мен жасырын көз жастарының сарыны осы сәтте жан-жақтан қысқандай болды. Көзі қайтадан УДЗ суретіне түсті. Жағалары сарғайған, бүктемелері ескірген, бірақ айқын— күмәнсіз шынайы. Ал артындағы жазу… бүкіл өмірін төңкеріп жіберді.
Ол орнынан баяу тұрып, тізесі дірілдеп, шашын артқа сипады. Өмірінің бәрі енді бір-біріне жалғанған өтірік сызықтардан, ашылмаған сырлардан тұрғандай сезілді. Анасының әлдекімді жылдар бойы күтетіндей, бірақ ешқашан келмейтініне бәрібір үміттенетіндей мұңлы көзқарасын талай көрген. Бірақ оның астарында осындай тарих барын… ойына да алмаған.
«Егер менің әкем шын мәнінде Данияр болса…» — деп ойлады ол. Жүрегі шым ете қалды. Ашуы да, аяушылығы да, реніші де бір-бірімен арпалысып, ішін өртеді.
Бірақ ойынан Виктор да шықпай тұрды. Марияның алғашқы махаббаты. Жұпыны, бірақ жүрекпен жасалған сақинаның иесі. Ол қайда? Тірі ме? Анасы туралы ақиқатты білуге лайық па? Әлде тым кеш пе?
Айғаным күнделік беттерін тағы бір ақтарып шықты. Алғашқы жазбалар — күн, теңіз, жастық шақ. Кейін күмән. Соңында — өзін-өзі тыныштандыруға тырысқан, бірақ тіпті жазу сипатынан сезілетін өкініш. Бір жерде көзге ілінбей қалған сөйлемді көрді:
«Мен тыныштықты таңдадым. Бақытты емес. Кейде бақытқа қол созсаң, сол арқылы өзіңді жоғалтуың мүмкін.»
Қорғау… Кімді? Неден?
Оны тек өзі ғана біледі.
Айғаным ойланып тұрмады — жүрегі жетектегендей болып есікті ашты да, түнгі салқын ауамен жүгіре басып мейрамханаға қайтты. Жел бетіне ұрып, ойын айқындай түсті.
Мейрамхана ішінде бәрі бұрынғыдай. Тек бір адам ғана өзгермеген күйінде отыр — Данияр. Сол қалпы. Сол қимылы. Терезеден сыртқа қарап, ойға шомып қалған. Әлемнен бөлініп қалған жан секілді. Шарабы да сол күйі тұр.
Айғанымды көргенде оның көзінде бір сәтке үрей жылт етті — ақиқаттан қашқан адамда ғана болатын, бәріне дайын қорқыныш.
— Айғаным… — деді ол, ұшып тұрып.
Қыз үнсіз жақындап келіп, УДЗ суретін, күнделікті және екі сақинаны үстелге қойды. Даниярдың жүзі лезде ағарып, демі тарылып қалғаны сезілді.
— Сіз білдіңіз… солай ма? — деді Айғаным баяу, бірақ өткір үнмен.
Данияр қолымен бетін сипап өтті. Көзі жұмылды.
— Мен… кеш білдім, — деді ол шаршаған үнмен. — Мария жоғалып кеткенде, мен оны табам деп ойладым. Бірақ ештеңе қолымнан келмеді. Кейін оның қызы барын естідім. Бірақ… үміттенуге батпадым.
Айғанымның жүрегінде ашу лап етті.
— Неге өтірік айттыңыз? Неге Виктордың сақинасын өзіңіздікі қылдыңыз?
Данияр көзіне тура қарады. Онда жасырынатын ешнәрсе қалмаған.
— Өйткені… оның атын айтсам — мен өзімді ашып қоярымды білдім. Сол жалғыз әшекей арқылы ғана Мария жайлы сөйлеуге батылым жетті. Ал сезімім… ешқашан өтірік болмаған. Мен оны шын сүйдім. Бірақ оны шынайы өмірден, қиындықтан, жоқшылықтан қорғай алам деп ойлап, қателестім. Оны жібердім. Ал оның жүкті екенін білгенде… бәрі бітіп еді. Өте кеш еді.
Айғаным бір сәт дем ала алмай қалғандай болды.
— Ал Виктор ше? — деді ол.
— Виктор… — Даниярдың үні жұмсарды. — Ол оның жастығы еді. Еркіндігі. Алғашқы арманы. Бірақ ол… сіздің әкеңіз емес.
Бұл сөздер қыздың кеудесіне салмақ түсірді.
Айғаным орындыққа жай түсті. Тізесі босап бара жатты.
— Неге мені іздемедіңіз? — деді ол күбірлеп.
Данияр көзін төмен түсірді.
— Өйткені… өз құқығымнан айырылғанымды сездім. Мен өміріне аралассам — оның тыныштығын бұзып аламын деп ойладым. Сосын… жылдар өтті. Уақыт — үнсіздікті одан бетер қоюлатты. Бүгін сені көргенде… Марияны дәл сол күйі көргендей болдым. Сол сәт… бәрінен қиын болды.
Айғанымның жүрегі сыздап кетті. Бір бөлшегі оны жек көргісі келді. Бір бөлшегі… түсінгісі келді.
— Енді не болмақ? — деді ол.
Данияр сақинаға қолын созып, «V.S.» деген әріптерге ұзақ қарады.
— Енді… бәрі сенің қолыңда. Мен ештеңе күтпеймін. Ештеңе талап етпеймін. Тек шындықты білсең болды. Егер бір күні… сұрайтын сұрағың болса… мен осында болам.
Айғаным жазықсыз, бірақ қиналған көздерге қарады. Данияр енді оған бай, қуатты кәсіпкер болып көрінбеді. Тек… жан жарасы жазылмаған адам ғана.
Үстелден екі сақинаны алып, қолына қысып ұстады.
— Шындық менде қалады, — деді ол жай ғана. — Қалғанын өзім шешем.
Данияр басын изеді. Қабылдады. Үндемеді.
Айғаным сыртқа шықты. Түнгі салқын жел оның бетіне тиіп, тынысын ашып жібергендей болды. Әлем бір сәтке тынышталды. Ақ парақ секілді таза, жаңа бір өмір алда тосып тұрғандай еді.
Ал артта — мейрамхананың терезесі алдында — Данияр жалғыз қалды. Бойын тіктемеді. Тек үнсіз отырып, өткен өміріне бірінші рет тура қарады.
