Ләйла терезе алдында ұзақ тұрды, қаланың түнгі шамдарына қадалып. Төмендегі көше — машиналардың гүрілі, өтіп бара жатқан адамдардың көлеңкелері — бәрі оған үй ішіндегі үндерден әлдеқайда шынайы болып көрінді. Қабырға ар жағында күлкі, рюмкалардың сылдыры, Сауле қолдан жасаған сыпайылыққа толы дауыспен сөйлеп жатыр. Бұл үйдің әр кеші осылай өтетін: мінсіз, жасанды, іші тар. Ләйла бұл әлемге ешқашан сыймағанын енді анық түсінді.
Ол төсектің шетіне отырып, тізесін құшақтады. Соңғы айларда жылауды мүлде ұмытқан. Сауле айтатын ұсақ сөйлемдер, менсінбеу, көзқарастар — бәрі де жанын қажап бітірген. Бірақ бүгін кеудесінде баяғыдан бері тығылып жатқан ауыр нәрсе оянғандай болды.
Есікті ақырын қақты.
— Іште ме едің? — Саматтың даусы бәсең, сенімсіз шықты.
Ләйла үндемеді, бірақ ол бәрібір есікті ашып, басын сұқты. Жымиғысы келді, бірақ шыққан — жасанды күлкіге ұқсас бірдеңе ғана.
— Тек… жағдайың қалай екенін білгім келді.
Ләйла қабырғаға сүйенді.
— Шынымен бе? — деді ол шаршаған үнмен. — Мені тағы да мал сияқты жасырып қойғаннан кейін жағдайымды сұрайсың ба?
Самат демін тартып, көзін тайдырды.
— Маманың қандай екенін білесің… Ержан мен Әлібек — бұрыннан жақсы араласатын адамдар. Ол ұялғысы келмейді.
— Демек, мен — ұятпын ба? — деді Ләйла еш ашусыз, жәй ғана салқындықпен.
Самат оған қарай қадам басты, бірақ жарты жолда тоқтады, жақындауға батылы жетпегендей.
— Сен ұят емессің. Тек… кейде тыныштық сақтаған жеңілдеу.
— Әрине, — деді Ләйла күліп жіберіп, бірақ ол күлкі шындық емес, ішіндегі ащы нәрсенің дыбысы еді. — Тыныштық сақтау. Жығылып беріл. Үндеме. Саулеге қарсы шықпа. Солай ма?
Самат көзін жұмды.
— Мен сені жақсы көремін.
— Жақсы көресің… бірақ қорғамайсың. Жақсы көресің… бірақ мені көзден таса етесің. Сен мені тек ешкім көрмегенде ғана жақсы көресің, Самат.
Ол ауыр күрсінді, айтар сөз таппай. Сол сәтте зал жақтан Сауленің даусы естілді:
— Самат! Келші, балапаным! Ержан мен Әлібек суреттерді көргісі келіп отыр!
Даусы сондай тәтті, жасанды. Ләйла оны жақсы білетін. Бұл — өзінің билігі бар адамның даусы.
Самат бір сәт Ләйлаға, бір сәт дәлізге қарады. Екі әлемнің ортасында тұрғандай.
— Аздан соң келем, жарай ма?
— Жоқ, — деді Ләйла өте тыныш. — Бар. Сенің орның — сол жақта.
Ол қарсы сөз айтпады. Есікті жапты да, кетіп қалды.
Тыныштық. Бірақ ол бұрынғыдай ауыр емес. Керісінше — бос орын сияқты, жаңа нәрсеге толтырылуға дайын.
Ләйла бөлменің ішін шолып өтті: өз қолымен бояған қабырға, шағын үстел, ұсақ-түйек салынған сөре. Осы бөлмеде талай рет өзіне «бәрі жақсы» деп өз-өзін сендірген. Бірақ бүгін — өтірікке орын қалмаған күн еді.
Ол үстелдің жәшігін ашты. Ішінде құжаттары, бір уыс суреттер және Франциядағы анасынан келген хат жатты. Бұрышынан сәл бүктелген хатты қолына алды. Оны жүз рет оқығанымен, дәл осы сәттегідей терең әсер етпеген еді.
«Ләйла, жаным, егер бір күні жолыңнан жаңылсаң — үйге қайт. Мұнда сен әрқашан қорғаласың.»
Көзіне жас келді. Бір тамшы ғана, бірақ осы бір тамшы — үш жыл бойғы үнсіздік пен жан жарасының дәлелі еді.
Залда тағы да күлкілер жарылды. Дауыс көтерген Сауле, қошемет көрсетіп отырған ер адамдар. Оның жоқтығын ешкім аңғармады.
Ләйла хатты орнына қойып, төсектің астынан кішкентай сөмкесін шығарды. Ең керектілерін салды: құжаттар, екі-үш киім, ата-анасының суреттері, кішкентай альбом. Бәрі аз, ал аздық — дәл қазір артықшылық болатын.
Сөмкенің сырмасын жауып болғанда, жүрегі жеңілдеп қалғанын сезді. Бұл — жылдар бойы тұншыққан жүректің тынысы еді.
Ол есіктің алдында тоқтап, соңғы рет тыңдады. Саматтың тым жасанды күлкісі, Сауленің әндеткен сөзі:
— Лимоннан жасалған тартты жеп көріңіздер! Өзім жасағанмын!
Ләйла жымиып қойды. Сол жымию — босанудың, өз жолын таңдаудың алғашқы қадамы еді.
Пальтосын киіп, сөмкесін қолына алып, бөлмеден шықты. Пәтердің есігін баяу жапты. «Шарт» еткен кішкентай дыбыс — оның үш жылдық өмірінің жабылған парағы болды.
Төменге түскенде дәліз суық әрі тыныш еді. Көшеге шыққанда түнгі салқын ауа оны құшақтағандай болды. Еркіндік — дәл осындай иіске ұқсайды екен.
Лондон оған бұрын мүлде бөтен көрінетін. Ал дәл қазір… үмітке толы қаласындай сезілді.
Ләйла басын көтеріп, жоғарғы қабаттағы терезелерге бір сәт қарады. Сол терезелердің ар жағында ол ешқашан орын алмаған өмір жалғасып жатты. Сосын теріс бұрылып, көшеге түсті.
Қайда баратынын білмеді. Мүмкін, құрбысына. Мүмкін — тікелей әуежайға. Мүмкін — Францияға, анасының құшағына.
Бірақ алғашқы рет өмірінде жол — өзінікі еді.
Және оны енді ешкім жасырмайды.
