Әмина ернін тістеп, тынысын бақылауға тырысты. Такси қаланың арасымен зулап бара жатты, бірақ ол ештеңе естімей отырды. Ойлары алай-дүлей, қараңғы жазықта талтүс жүгірген үріккен жылқылардай бытырап кеткен.
Ернұрдың дауысын көтергені бірінші рет емес еді. Бірақ дәл осылай атауы — бірінші. Дәл осылай ашумен үстелді ұрып, бір нәрсені қақ айырып жібергісі келгендей ызалану — бірінші рет.
Такси банк алдында тоқтағанда, Әмина біразға дейін қозғалыссыз отырып қалды. Шыны қабырғада өз бейнесін — өңі қашқан, шаршаған жүзін — көріп, терең дем алды да, түсті. Тротуармен жүрісі нық, тіпті бұрын болмағандай сенімді еді — оны басқа, мықты әйел басқарғандай.
Ол барлық ақшасын алған жоқ, әлбетте, жараланған ашу соған итермелесе де. Бірақ жеткілікті соманы алды. Бір нәрсе дәлелдеу үшін жеткілікті. Үйдегі жалған тыныштықты қақ айыруға жеткілікті. Ернұрдың оның ешқандай «жалқау» емес екенін түсінуіне жеткілікті.
Қайтып келе жатқан жол бұрынғыдан да тыныш болды. Әмина терезеден қала тіршілігін — үйлерді, жарықтарды, асығыс адамдарды — өзге көзбен көрді. Бәрі оған жаңа сияқты көрінді: көшелер, дүкендер, жел сипаған шамдар. Ол бұрын-соңды болмағандай сергек еді — тым ұзақ ұйқыдан оянған адамдай.
Үйге кіргенде, Ернұр диванда отыр екен. Екі қолын бір-біріне қысып, не айтарын білмей қалғаны түрінен көрініп тұр.
— Әмина… мен… шектен шығып кеттім, — деді ол орнынан тұрып. — Бұлай кетіп қалуыңның қажеті жоқ еді…
Бірақ Әмина қолын көтеріп, сөзін бөлді.
— Сен соны қаладың, — деді ол сабырлы, бірақ суық үнмен. — Жұмыс істегенімді қаладың. Ақша тапқанымды қаладың. Міне — әкелдім.
Ол пәшкені созды. Ернұр пәшкеге тіксіне қарап, қолына алуға қорыққандай болды.
— Әмина, мен ондай мағынада…
— Тура солай айттың, — деді ол жұмсақ, бірақ өткір. — Мен ештеңе істемеймін, бәріңнің мойныңа мінгенмін дедің. Саған да, анаңа да масылмын дедің. Тіпті айтқың келмесе де — солай болды.
— Мен… ашумен айттым… — деп күбірледі Ернұр.
— Ашуың ақиқатыңды айтты, — деді Әмина жай ғана. — Ашуы бар адам ойында жүргенді айтып қояды. Сен айтқан сөздеріңді ойыңнан көптен бері ұстап жүргенің анық.
Ернұрдың тамағы кеуіп кетті. Бұл сөздер найзадай бойын кесіп өткен.
Осы кезде қонақ бөлмесінің есігі сыңғыр етіп ашылды. Гүлнұр иығына жібек шәлісін салып, үнсіз қарап тұр. Әдетте ұлын жақтай беретін паң кейпі жоқ. Жағдайдың шегінен шыққанын түсінген сияқты.
— Әмина, жаным… сабыр қылайық, — деді ол ақырын, бір қадам ілгері басып.
Әмина оған салқын көзбен қарады.
— Сабыр керек, рас. Бірақ сабырды тек мен ғана сақтап жүре алмаймын. Мен ұзақ уақыт бойы үндемедім. Ұзақ уақыт бойы бәріңе ұнауға тырыстым. Өлердей тырыстым.
Гүлнұр басын төмен салды. Бұндай шындыққа қарсы айтар сөзі жоқ еді.
Ернұр тағы жақындамақ болып еді, Әмина бір қадам шегінді. Сол бір кішкентай қимыл Ернұрдың жүрегіне аяздай батты. Дәл сол сәтте ол шындықты түсінді: мәселе ақшадан емес. Үй тірлігінен емес. Тіпті жанжалдан да емес.
Мәселе — қираған сенімде.
— Мен сені ренжіткім келмеді… — деді ол әлсіз дауыспен. — Қатты қалжырадым. Бәрі қолымнан түспей жатыр. Ашумен… өтірік айтпаймын, қателестім. Кешір…
Әмина терезеге қарап тұрды — оның сөзі жетпей жатқандай.
— Ернұр, — деді ол ақырын, — ашумен айтқаның — шындығыңның айнасы. Сен ішіңдегіні айттың. Мұны бұрыннан айтып жүргің келген сияқты.
Ернұр ернін тістеп, көзін төмен салды.
— Олай емес… — деп әлсіз қарсылық білдірді.
— Солай. Сен мені өзіңнен төмен қойғандай сөйлей бастадың. Саған бірдеңе борышты адамдай көрдің. Бірдеңені дәлелдеуге міндетті жан секілді. Ал мен ондай емеспін.
Гүлнұр оның иығына қолын қойып, бір-екі сөз сыбырлады. Ернұр басын изеп, Әминаға жаутаңдап қарады.
— Қалшы. Әңгімелесейік. Өтінемін…
Әмина пәшкеге қарады. Терең дем алды.
— Қалам, — деді ол ақыры. — Бірақ сені жұбатуға емес. Өзімді ақтауға емес. Қалам — жөн табу үшін. Құтқаруға тұрарлық нәрсе бар ма, соны анықтау үшін. Өйткені мен үстелді жұдырықпен ұрып, мені қорлайтын үйде өмір сүре алмаймын.
Ернұрдың көздері dolып кете жаздады. Әмина пәшкеге қолын қойып, оны үстелдің үстіне қойды.
— Тағы бір нәрсе, — деді ол есікке бұрыларда. — Егер шынымен отбасының басы болғың келсе, алдымен айтқан сөзіңді басқаруды үйрен. Ал менің өмірімді басқаруды емес.
Гүлнұр көзін жұмды — шындықты қабылдағандай.
Әмина жатын бөлмеге беттеді. Үйден кету үшін емес — сол түнді жалғыз өткізу үшін. Есікті жай жапты, бірақ нық.
Үйдің ішінде тып-тыныш болды. Ернұр диванда қатып қалған күйі отырды. Ол пәшкеге қарады. Жұдырық тиген үстелге қарады. Әлі де дірілдеп тұрған өз қолына қарады. Және өмірінде бірінші рет, бәлкім, сезді — өзіне мызғымас көрінген тірегі құлап бара жатыр.
Бірақ сол түннің тыныштығында, Әминаның нық қадамдары мен Ернұрдың үзілген демдерінің арасында, бір өзгеріс басталып қойған еді. Ауыр болса да — қажет өзгеріс.
Өйткені егер Әмина қалса, ол жараланған әйел ретінде қалмайды.
Өз құнын білетін әйел ретінде қалады.
Ал Ернұр үшін — бір шындықты түсіну уақыты келеді: отбасы деген — бақылау емес.
