Айдана бірнеше секунд қимылсыз тұрды. Қан бетіне сыймай, жүрегі шаншып кеткендей болды. Айқайлап жібергісі келді, қолындағы ыдыстарды еденге атып ұрғысы келді, жылдар бойы ішіне жасырған әр сөзін ақтарып салғысы келді. Бірақ ештеңе демеді. Тыныштық оның жанын кез келген қатты сөзден артық жаралап тұрды. Ақыры қолын жұлып алып, бір қадам артқа шегінді. Мұрат оны менсінбей бір қарап, жаны ашымай теріс бұрылды да, ас үйден шығып бара жатып, есікті сондай күшпен тарс жапты कि үйдің ішін діріл басып өтті.
Айдана баяу тізерлеп отырып, еденге төгілген соусты сүрте бастады. Қолдары болар-болмас дірілдеп еді, бір-екі секундтан кейін ол діріл үстемдік алып, гүбіршекті қолынан түсіріп алды. Әйел орындыққа отырып, арқалықты ұстап, терең дем алуға тырысты, бірақ ауа кеудесіне сыймай жатқандай болды.
Сол кезде есік сәл ашылып, кішкентай, үрейлі қадамдар естілді. Есік алдында Мерей тұр еді — көздері үлкейіп, қорқыныштен дәм татқандардай мұңлы.
— Мама… — деді ол сыбырлап, даусы әрең естілердей.
Айдана басын көтеріп, жылап жібергенін бірақ аңғарды. Жүзін жасырып, тез сүртті. Қолынан келгенше жылы жымиып көрді, бірақ жымиысы әлсіз, шынайылықтан жұрдай болып шықты.
— Мен жақсымын, құлыным. Уайымдама, бәрі жөн болады.
Мерей басын шайқады. Ол кішкентай болса да, ересек адамдардың айтпайтынын сезетін. Айдананың жанына жақындап, оның қолынан ұстап алды.
— Ол тағы саған айқайлады… және… анауайы ұстап алды…
Айдананың жүрегі жылап қоя берді. Ешбір бала мұндайды көрмеуі керек. Қорқынышты үйренбеуі керек. Ол қызын құшағына қысып, бір сәтке болсын оның жанын, өзін, екеуінің үмітін қорғап қалғысы келді.
— Бөлмеңе баршы, жаным. Есігіңді жап. Бірдеңе сал. Мен қазір келемін, жарай ма?
Мерей басын изеп, тыныш қана шығып кетті. Айдана асүйде жалғыз қалды. Өңешіне тірелген тыныс алуы да, жүрек соғысының үні де өзіне жүк болып жатқандай. Тағы қанша төзбек? — осы сұрақ көкірегінде анық естілді. Тағы қанша уақыт өзін, қызын, болашағын осылай құрбан етпек?
Ол қонақ бөлмеге өтті. Мұрат диванда отырып, қолына сыра алып, теледидарға үңіліп отыр. Әдеттегідей — жаңағы айқай, зорлық, қорлау ешқашан болмағандай жайбарақат.
— Тағы жыласаң, бар да ваннаға кір. Мен сенің циркіңді көргім келмейді, — деді ол көзін алмай.
Айдана оған жауап қайтармады. Бұрынғыдай көзін төмен де түсірмеді. Жай ғана бұрылып бара жатқанда артынша тағы оқ атқандай дауыс естілді:
— Ұмытпа, бұл үй — менікі. Әрқашан менікі болған. Ұнамаса, есік қайда екенін білесің.
Айдана тоқтап қалды. Бұл жолы оның сөздері бұрынғыдай жүрегіне кіріп бармады. Ішіндегі қорқыныш әлдеқашан өшіп бара жатқан еді. Қалғаны — шаршағандық. Ашық шындық.
Түнде Айдана көз ілмеді. Мұраттың ауыр, күйгелек тынысын тыңдап жатып, ол бір сәтте өзі өмір сүріп отырған тынышсыз өтірікті анық көрді. Бұл тыныс — еркіндіктің жауы, үміттің тұншықтырғышы секілді еді.
Таңға жуық төсек сәл тербелді. Мерей келіп, Айдананың қасына кірді де басын оның иығына қойды.
— Мама… — деді ол ұйқылы-ояу дауыспен. — Егер біз кетсек… мен ойыншық аюымды ала аламын ба?
Айдана көзін жұмып, қызын құшақтап қойды.
— Әрине, жаным. Не қаласаң, бәрін аламыз.
Бұл сөз оның ішінде бірден шешімге айналды. Ұзақ уақыт ерік-жігер тапшылығынан айта алмаған шешім.
Таң ата Мұрат ашулы түрімен оянды. Асүйге кіріп, әр нәрсеге ұрынып-қарғынып шықты. Айдана үстел басында отыр, үстінде сырт киімі, қасында сөмкесі.
— Не істеп отырсың? — деді ол.
— Біз кетеміз, — деді Айдана ерекше тыныш, бірақ өте анық үнмен. — Мен және Мерей. Бізге тыныштық керек.
Мұрат күліп жіберді — қатқыл, үрей тудыратын күлкі.
— СЕН бе? Сен кетесің бе? Қайда? Қалай өмір сүресің? Сен… сен менсіз ешкім емессің!
— Менің ар-намысым бар, — деді Айдана жай ғана. — Және менің қызым бар. Мен оны қорқынышта өсірмеймін.
Күлкі бірден өшті. Оның көзінде ашу мен сенімсіздік аралас жарысты. Ол жақындап еді, Айдана артқа шегінді. Бірақ бұл жолы қолдары дірілдемеді.
— Тағы бір рет маған қолыңды тигізсең… немесе Мерейге дауыс көтерсең… бірден полицияға барамын. Дәлелім бар.
Ол оның көзіне тіке қарады. Мұрат алғаш рет дағдарып қалғандай көрінді.
Дәл осы сәтте дәлізде Мерей пайда болды — арқасында сөмкесі, қолында ойыншық аюы. Көздерінде үнсіз сұрақ тұрды. Айдана сүйікті қызының қолын ұстатты.
— Жүр, құлыным.
Екеуі бірге есікке бет алды. Арттарынан Мұраттың айғайы, балағаттауы, жалбарынуы араласқан дауыстар келіп жатты. Бірақ Айдана артына бұрылмады. Бір сәтке де.
Есікті жапқанда өз өмірінің бір бөлімі де артында қалғанын сезді.
Төмен түсерде Мерей сыбырлап сұрады:
— Мама… біз шынымен кетеміз бе?
Айдана тізерлеп отырып, оның бетіне қолын қойды, алғаш рет шынайы жымиып:
— Иә, жаным. Енді ешқашан бізді ренжітетін жерге қайтып бармаймыз.
Сыртқа шыққанда таңғы салқын самал беттерін сипап өткендей болды. Жақын дүкеннен жаңа піскен нанның иісі келеді. Еркіндіктің иісі. Жаңаша басталудың иісі.
Айдана Мерейдің қолын берік ұстады.
Болашақтың қандай боларын білмесе де, бір нәрсе анық еді:
Енді ол ешкім емес.
Енді ол — өз өмірінің иесі.
Ал Мерей үшін бұл — бар дүниеден қымбат.
