Гүлнар біраз уақытқа қимылсыз тұрып қалды, еріндері жіңішке дірілдеген сызыққа айналып. Бір сәтке тынысы тарылғандай болды — бұл физикалық соққы емес, намысына тиген, жұтып қоя алмайтын ауыр соққы еді. Көзі Аружаннан нотариусқа, нотариустан қайта Аружанға ұшып жүрді — әлдене әлсіз жер, әлдебір жарықшақ іздегендей.
— Сен… сен мұнда қала алмайсың, — деді ол ақырында, дауысы бұрын-соңды болмағандай дірілдеп. — Бұл менің ұлымның үйі. Менің үйім. Мен… мен мұны сенімен бөлісе алмаймын.
Аружан түрін өзгертпеді. Сабырмен орындыққа отырды. Нотариус та қағаздарын жиып жатқанымен, шығып кетпей, есік жақта кідіріп тұр — өзі де бұл екі әйелді дәл осы сәтте жалғыз қалдыру қауіпті екенін сезгендей.
— Мен сенен ештеңе бөлісуді сұрап тұрған жоқпын, Гүлнар, — деді Аружан жұмсақ үнмен. — Тек заңға бағынуды сұраймын. Және шындыққа. Мен бұл үйде Ерланмен бірге өмір сүрдім. Бұл пәтерге жылдар бойы ақша салдым. Сот шешім шығарғанша, менің мұнда қалуға толық құқығым бар.
— Сот?! — деп Гүлнар бірден ашуға булықты. — Сот деген отбасы дегенді не біледі?! Олар жалғыз баладан айырылу деген не екенін сезе ме?!
Аружан оның көздеріне тіке қарады. Бұрынғыдан өзгеше, ішінде көлеңкедей ауыр мұң бар еді.
— Сен ойлайсың ба… мен оны жоғалтпады деп?
Гүлнар аузына келген сөзді айта алмады. Арасында тұнжыраған, ыңғайсыз, ауыр үнсіздік орнады. Екеуі де қайғының не екенін білетін, бірақ әрқайсысы өз қайғысын үлкен көретін.
— Мен… мен тек әділдікті қалаймын, — деді Гүлнар, бірақ оның әділдігі — ашу мен қорқыныштан туған бұрмаланған түсінік еді.
— Әділдік? — Аружанның дауысы ащылау шықты. — Егер Ерлан бәрін саған қалдырғысы келсе, маған айтпай ма еді? Ештеңе демей ме еді? Ол өсиетті ашу үстінде жазды. Бұл — ақылмен емес, өкпемен жасалған шешім.
Гүлнар кірпіктерін қатты жұмып жіберді — көз алдына жастық, реніш, ашумен қағазға қол қойып отырған ұлын елестеткендей. Нотариус та үнсіз тұрды да, ақыры абайлап тіл қатты:
— Айта кетейін… эмоциялық қысымда жазылған өсиеттер сотта жиі қайта қаралады. Әсіресе жұбайының дәлелдері мұншалықты мықты болса…
— Жоқ! Жоқ, бұған жол бермеймін! — деп Гүлнар ашуланғанымен, даусы әлсірей бастаған. — Бұл үй… менде қалған жалғыз белгі ғой…
Аружан тізесін қыса ұстап, қолдарының дірілдемеуін тырысып отырды. Үш жыл бойы іште жиналған сөздерді айқайлап жеткізіп салуға болар еді. Бірақ ол тағы да терең тыныс алды. Сабыр — осы жылдарда оны құтқарған жалғыз нәрсе.
— Бізде қалғаны — Ерлан жайлы естеліктер ғана, — деді ол ақырын. — Бұл қабырғалар емес. Сен де жақсы білесің.
Гүлнар теріс бұрылып, терезе алдына барып, төмендегі көшені көрмей, бос қарап тұрды. Әрең дегенде жүзін бұрғанда, көздері қызарып кеткен.
— Сен осында қалсаң… мен оны қай бұрыштан да көретін боламын. Әр заттан. Әр таң сайын оның жоқтығы айқайлап тұрады. Ал сен… осындасың. Мен оны қалай көтеремін?
— Мен қалай көтерсем — дәл солай, — деді Аружан. — Тек сен ғана жоғалтқан жоқсың…
Гүлнардың иығы сәл шайқалды. Бұл — үш жылда алғаш рет оның Аружанды бөтен емес, жаралы жан ретінде көрген сәті еді.
Нотариус есікке қарай жүрді.
— Мен бүгінгі сөйлесуді тіркеп шығамын. Егер медиатор керек болса, ұйымдастыруға болады. Ал қаламасаңыздар… сот шешеді. Дегенмен, соттан қашқан дұрыс. Ол — ұзақ, қымбат, әрі өте ауыр процесс.
— Өмірдің өзі сияқты, — деді жай ғана Аружан.
Нотариус кеткеннен кейін, Гүлнар есік жақта тұрып қалды. Өсиетті әлі де ұстап тұрғанымен, ол қағаздың бұрынғыдай күшке ие еместігі анық еді.
— Сен… шынымен кетпейсің бе? — деді ол ақырын, ашу емес, әлсіздік естілген дауыспен.
— Жоқ, кетпеймін, — деді Аружан рақат тыныспен. — Бұл — менің үйім. Менің және Ерланның. Сот шешіміне дейін менің қалуға қақым бар.
Гүлнар көзін жұма тұрып, көңілі босап кеткендей болды. Бір тамшы жас бетімен сырғып түсті — Аружан үш жылда бірінші рет көрген жас.
— Бәлкім… Ерлан екеуіміздің бұлай сөйлеспегенімізді қалар еді… — деді Гүлнар. — Бәлкім, екеуміз де оны… шектен тыс сүйдік. Тек әртүрлі жолмен.
Аружан жай ғана жақындай түсті — құшақтауға емес, жалғыз қалдырмау үшін.
— Иә. Мен де солай ойлаймын. Мен сенен мені жақсы көруді сұраған жоқпын. Тек қуып жібермеуді сұрадым.
Гүлнардың жанарында алғаш рет жалаңаш, шынайы әлсіздік көрінді.
— Мен саған қараған сайын… өзімдегі бос орынды сезінемін. Сен маған оны тартып алғандай көрінді алдын. Бірақ мүмкін… біз соғыспай да сөйлесе алармыз.
Аружан жымиып қойды — мұңлы, бірақ жылы жымию.
— Мен үш жылдан бері соны күттім.
Араларында тағы да тыныштық орнады — бұл жолы суық емес, түсіністік тыныштығы.
— Жарайды… — деді Гүлнар сыбырлап. — Бүгін емес. Қазір емес. Бірақ… сөйлесеміз. Кейін. Сабырмен. Айқайсыз. Нотариуссыз.
— Қашан дайын болсаң, — деді Аружан.
Гүлнар есікке беттеп, бірақ шықпай тұрып, артына бұрылды:
— Қала бер. Бірақ… өтінем… оның заттарын әзірше қозғама. Мен… дайын емеспін. Біраз уақыт керек.
Аружан бас изеді.
— Қолым тигізбеймін. Сөз берем.
Есік баяу жабылды.
Аружан пәтерде жалғыз қалды. Бірақ бұл жолы — алғаш рет — ол өзін жат адам сезінбеді.
Алғаш рет, оның ішінде… тыныштыққа ұқсайтын бір нәрсе пайда болды.
