Айман дәлізде бірнеше секунд қатып қалды — терең дем алуға шамасы келмей. Әуе ауырлап, кеудесіне кірмей тұрғандай. Марат оған әлдебір жасанды жанашырлықпен қарады — жылытпайтын, керісінше жаралайтын мүсіркеу. Қолдарын сәл жайып, соңғы репликасына дайын тұрған актрисаға ұқсады.
— Осылай болғаны дұрыс, сен маған сен, — деді ол даусын жұмсартып. — Саған демалу керек. Шаршадың. Мама да сезіп отыр.
Айман күлгісі келді, бірақ күле алмады. Демалу? Оның өмірі — бірінің үстіне бірі жиналған міндеттердің жуан қабаттары. Демалыс жоқ, кешкі бос уақыт жоқ, марапат жоқ. Тек сырқат ананың сирек айтылатын алғысы мен дәрі иісі сіңген пәтердің ұзақ үнсіздігі ғана бар.
— Мен ештеңе сұраған жоқпын, — деді Айман бәсең дауысымен. — Бәрін… соның үшін жасадым.
— Білем, білем, — деді Марат тым жылдам бас изеп. — Бірақ кейде дұрыс шешімді басқалар қабылдайды. Мен де, Ержан да, жағдайымыз бар… Ал сен… сен өз өміріңді сүруге лайықсың.
Бұл сөздерді Айман бұрын да естіген, бірақ ешқашан жүрекке батпаған. Енді ғана оның басқа адам өмірін түсінбейтін адамның сөзі екенін ұқты. Анасына барып, бәрін сұрап алғысы келді, бірақ тағы бір ақталуды тыңдауға шамасы жоқ еді.
— Ертең түсте нотариус келеді, — деді Марат. — Әрине, сен де боласың.
Бұл бұйрыққа көбірек ұқсайтын.
Түн ауыр өтті. Анасы мазасыз қимылдап, анда-санда ыңырсып жатты. Айман әр сағат сайын тұрып, температура, тыныс, дәрі-дәрмектерін тексеріп отырды. Фарфордай нәзік денені әр бұрған сайын, жүрегінің түбінде бір шаншу боп өте шығатын — айлап жиналған ескі ауырсыну. Осы интимді әрекеттер — киелі борыштай сезілетін ұсақ қимылдар — ешкімнің бағаламай тұрғанын ойлау жанына батып кетті.
Таңғы төртке таман Айман асүйге келіп отырды. Таба, шкаф, тоңазытқыштың көлеңкесі — бәрі бір кезде армандаған өмірінің елесі секілді. Үлкен ауруханада жұмыс істеп жүргенде, ол да өз пәтерін, өз уақытын, өз тыныштығын көздеген. Бірақ анасының диагнозы шыққан сәттен-ақ сол арман бәсең сөніп келе жатты.
Осы түнде бір жаңаша ой қылтиып шықты: түтіндей жеңіл.
Ал егер… шығып кетсе?
Ертең емес. Дереу емес. Бірақ бір күні. Бұл ауыр шынжырдың жалғыз буыны болудан бас тартса. Әрқашан «мүмкін», «керек», «мен ғана» деген өмірден алыстаса.
Кенет жылап жіберді — тымық, тұншыға, анасы оянып кетпесін деп. Басын көтергенде, көзі ашып тұрса да, санасы айқын еді.
Түсте нотариус келді.
Костюмі қымбат, сөзі сабырлы, жүзі салқын. Марат оны кең, жасанды күлімсіреумен қарсы алды. Ержан, осы уақытқа дейін машинада отырған, телефонын уқалай баспалдақпен жоғары көтерілді.
Мама таза халатпен, шашы тарап, креслода отыр — бірнеше аптадан бері алғаш рет адамша киінген. Бұл да Мараттың «ұят болар» деген ұсынысынан кейін. Айман арт жақта, бәрін әйнектің ар жағынан көріп тұрғандай бақылап тұр.
— Елена апай, — деп бастады нотариус құжаттарды ашып, — бәрі дайын. Оқып шығамын, содан соң қол қоясыз.
Мама сәл толқып бас изеді. Марат оның жанынан орын алды, оған қалам ұстатуға дайын.
Сол сәтте Айман ішіндегі бір нәзік жіптің үзіліп кеткенін сезді.
— Тоқтай тұрыңыз.
Барлығы бұрылып қарады. Марат қабағын түйді. Ержан көзін төңкерді. Нотариус қызметтік сыпайылықпен сөмкесін жартылай жапты.
— Мама, қол қоймас бұрын саған бір ғана сұрақ қойғым келеді, — деді Айман, жақындап. — Бір-ақ сұрақ.
Анасының жүзі таңданысқа толды.
— Айта ғой, қызым.
— Сен… мен бекер қиналдым деп ойлайсың ба? — деді Айман. — Мен жетпей қалдым деп ойлайсың ба?
Бөлме гу етіп тынды. Марат сөйлей бергенде, нотариус оған қысқа, бірақ қатаң көз тастады: Марат үнін өшірді.
— Айман… сен бәрін жасадың, — деді мама сәл дірілмен. — Баладан күтуге болардың бәрін. Бірақ мен… сенің осылай күйіп кетуіңді қаламаймын. Сенің көлеңкедей өмір сүргеніңді қаламаймын.
— Ал шешімің — үйді Маратқа беру ме? — деді Айман. — Оның жылына екі рет келуі үш жылдық өмірімнен артық па?
Марат бірден қызарып кетті.
— Бұл өтірік! — деп айқайлады. — Мұнда болашақ, тұрақтылық—
— Бәрі — бақылау үшін, — деді Айман тыныш қана. — Сен шешім шығарғың келеді. Басқарғың келеді. Ал мама… сенің сөзің батыл шыққан соң ғана тыңдап отыр. Жаныңда болғаның үшін емес.
Анасының көзінде кінә ұшқыны жылт етті. Ол дірілдеген қолын созды.
— Кешір, қызым… Мен жақсы болсын дедім…
Айманның ашуы сейілді. Оның орнына бір ауыр, бірақ анық түсінік келді: анасы бәрін түсіне алмайды. Ол әлсіз, қорқақ, әсерге тез берілетін жан. Ал Марат… соны пайдаланған.
— Мама, менімен жеке сөйлесуіме бола ма? — деді Айман нотариусқа.
Ол басын изеді. Марат қарсылық танытпақ болғанда, Ержан оның иығына қол қойып тоқтатты.
— Мама… егер қол қойсаң, қабылдаймын, — деді Айман ақырын. — Бірақ Марат сені алып кетсе… мен бұрынғыдай бола алмаймын. Мәңгі сенің күтушің болып қала алмаймын. Мен саған тек… қызың болғым келеді.
Анасы көзін ашып, қалтырап:
— Сен… кетесің бе? Мүлдем?
— Мүлдем емес. Бірақ күн-түн осы жерде болмаймын. Маған да өз өмірім керек.
Қайтып келгенде, бәрі шешімді күтуде еді.
Мама құжаттарға қарады… қаламды көтерді… сосын жерге түсіріп жіберді.
— Мен қол қоймаймын, — деді ол. — Бүгін емес. Мүмкін, ешқашан.
Тыныштық құлап түскендей болды.
Марат орнынан атып тұрды.
— Ол сені айламен алдап отыр! — деп айқайлады. — Сені маған қарсы қойды!
— Жоқ, — деді анасы. — Мен… қызымның жағына бұрылдым.
Нотариус сабырмен құжаттарды жинады. Ержан шекесін уқалаумен болды. Марат ашудан булығып, есікті тарс жауып шығып кетті.
Айман анасын қасынан ұстап тұрды. Анасының қолы оның алақанын қысты.
— Не боларын білмеймін… бірақ басқаша жасап көргім келеді.
Айман жымиып қойды — шаршаңқы, бірақ шынайы.
— Мен де, мама. Мен де.
Сырттағы есіктің тарс жабылғаны — босап шығудың дыбысы секілді естілді.
Алғаш рет болашақ оған жаза болып көрінбеді.
Жол сияқты көрінді.
Ұзақ уақыттан кейін алғаш рет ашылған жол.
