Нұрлан есік аузына біраз уақыт жабысып тұрды, ауыр тыныстап, ойларын жинай алмай қиналғандай. Оның түрінен-ақ көрініп тұр — ол осы уақытқа дейін өз сөзінің салдарын ешқашан шынайы сезінбеген. «Бөлек өмір сүрейік» дегені жай ашумен айтылған, ойланбай тастай салған сөз еді. Ал мен оны шындыққа айналдырып жібергенде, бүкіл сенімділігі шайқалып қалды.
Телефонды қалтасына салып, баяу асүй жаққа жүрді.
— Ата-анама не айтам енді? — деген дауысы дірілдеп шықты.
— Шындығын айт, — дедім сабырмен. — Сен заманауи, әркім өзіне жауапты болатын отбасы жүйесін қалайсың. Мүмкін, олар мұны тіпті қолдар.
— Бұл — ақымақтық! Анам мені масқара қылады!
— Жоқ. Ол мен сені тоғыз жыл бойы еркелетіп, тіпті жұмыртқа да пісіре алмайтыныңды білмей келгенімді ойлайды. Және… мүмкін, ол дұрыс ойлар.
Нұрлан көзін сығырайтып, сөзіме жасырын мазақ іздегендей болды, бірақ үнсіз, тыныш айтып тұрғанда маған қарсы шығуға шамасы келмеді. Асүйде ары-бері жүріп, шкафтарды ашып-жапты, ыдыстарды шығарып, қайта салып, телефонын ала беріп, қайта қоя салды. Өз үйінде бөгде адамдай көрінді.
Жиырма минуттай өткен соң, амалсыз мойындағандай:
— Бір нәрсе жеткіземін. Жеңіл ғой, — деді.
— Жарайсың, — деп жымиып қойдым. — Өз бетіңше шешім қабылдадың. Бір қадам алға.
Ол бұрылып, сезімсіз қалыпта тапсырыс берді. Ата-анасы келіп, есік алдында сөйлеп жатқанда, мен әлі төсекте кітап оқып отырғанмын. Үндері күдікті салмақтана бастады.
— Нұрлан… балам… мұнда не болып жатыр? Неге дастарқан жоқ?
— Біз енді… сәл басқаша тіршілік етіп жүрміз, мама. Қазіргі заманға сай…
— Қалайша «қазіргі заман»? Нора қайда?
— Бөлмеде. Оқып отыр.
— Ал ол ЕШТЕҢЕ пісірмеген бе? Столько жыл қызмет қылып келді ғой!
— Бұл енді оның міндеті емес, мама, — деді ол әлсіз ғана.
Тыныштық орнай қалды. Сосын орындық сырылдады, аяқ сыбдыры естілді, анасының күрсінгені анық шықты.
— Нұрлан… сен не істедің?
Мен есіктен шықтым. Өзімді ақтау үшін емес — көріну керек екенін сездім. Анасы үстел басында қымбат сумкасын құшақтап, реніштен қатып қалыпты. Әкесі терезеге қараған күйі, не айтарын білмей тұр.
— Сәлеметсіздер ме, — дедім қалыпты, бірақ еш жалтақсыз.
— Қызым, мұнда не жағдай? — деді ол әйел тік, сынай қараған күйі.
— Дәл Нұрлан қалаған нәрсе, — дедім. — Әр адам өзіне жауапты. Бір адамға ғана артылған міндет жоқ енді.
Нұрлан қызарып кетті.
— Мен олай айтпадым… Ол бәрін тым асырып жіберді! — деп ақталуға тырысты.
— Мен бе? — қасын көтердім. — Мен тек сен қойған ережелерді орындап жүрмін.
Анасы оны үреймен шошына қарап:
— Нұрлан, сен түк білмейсің! Тамақ істей алмайсың!
— Бірақ тапсырыс бере аламын ғой! — деп шыңғырды ол.
— Онда Асқарға да тапсырыс бер! — деді әйел ашуға булығып.
Басқа жағдайда күлкім келер еді, бірақ қазір тек бейтарап тұрдым.
— Қаласаңыздар, отыра беріңіздер, — дедім сабырлы. — Бірақ енді тамақты Нұрлан өзі дайындайды. Мен оны енді ешқашан оның орнына істемеймін.
Үнсіздік үйге жайылып кетті.
— Біз кетеміз, — деді анасы ақыры. — Мына «жаңашылдықтарыңызды» көргіміз келмейді. Нұрлан, есіңе келгенде хабарлас.
Олар асығыс кетіп қалды. Есік жабылғандағы әлсіз дыбыс, бүкіл жағдайдың аяқ астынан шиеленіскенін анықтады.
Нұрлан асүйде жалғыз қалды — қолында пластик шанышқы, жүзінде жеңілістің белгісі.
— Қуанып тұрсың ба енді? — деді ол ашынып.
— Бұл қуаныш мәселесі емес. Бұл — шындық. Сенің шындығың. Мен тек оны жасыруды доғардым.
— Бір аптада бәрін бұздың!
— Жоқ. Мен тек көптен бері бұзылып тұрғанды ашық көрсеттім.
Ол орындыққа құлап, бетін алақанымен жауып отырды.
— Мен бұлай өмір сүре алмаймын. Бұлайғы өмірді қаламаймын. Бұл мен армандаған өмір емес.
— Ал менікі ше? — дедім жай ғана. — Мен шынымен сенің жеке аспазың, бухгалтерің, қолқанатың болуды армандадым деп ойлайсың ба? Ересек адамның орнына жауап беруді?
Ол басын көтерді. Көзінде шаршау да бар, қорқыныш та бар — һәм түсіне бастаған белгі де бар.
— Нора… мен… ойланбаппын…
— Әрине. Тоғыз жыл бойы ойланбадың.
Терең тыныс алдым.
— Бұл ақшаның немесе тамақтың мәселесі емес. Бұл — құрмет мәселесі. Теңдік мәселесі. Сен салдарын ойламай талап қойдың — ал салдары шыққанда, мені кінәладың.
Ол үнсіз қалды. Ұзақ. Үлкен сағаттың тықылы анық естіле бастады.
— Не істейін енді? — деді ақыры.
— Алдымен өзіңе күтім жасауды үйрен. Өзіңді қамтамасыз ет. Бәрін өзгеге сүйемелдетпей. Сосын… көрерміз.
— Ал егер… түзелер ештеңе қалмаса? — деп сыбырлады.
Кеудемді ащы бір шаншу тіліп өтті. Кей шындықтар өте қарапайым, бірақ өте ауыр.
— Онда ең болмағанда тырысқан боласың. Бірақ мен баяғыдағы әйелге енді оралмаймын. Сол ескі бейнені қаласаң — өткеннен ізде. Мен онда тұрмаймын.
Ол ұзақ қарады. Алғаш рет мені дәл сол қалпыммен көргендей.
Әрі күтпеген түрде қашпады. Айқайламады. Жауапкершіліктен жалтармады.
Жай ғана отырды. Тыныш. Сөздерінің салмағын алғаш сезген адам сияқты. Таңдау жасаудың, соның нәтижесін арқалаудың не екенін енді түсінгендей.
Ал мен… көп жылдан бері болмаған кең тынысты сезіндім. Еркіндік. Өмірдің өзімдікі екенін.
Және бір нәрсені анық білдім:
Мен енді ешқашан өзімді жоғалтқан жерге қайтып бармаймын.
