Олар баспалдақпен асықпай төмен түсті. Сыртта салқын еді, ал қала ештеңе болмағандай тыныш дем алып тұрғандай көрінді. Айгерім контейнерді кеудесіне қаттырақ қысып, бірнеше қадамнан кейін тоқтап қалды.
— Мен мұны енді ешқайда апармаймын, — деді ол жай ғана.
Данияр артық сөзсіз түсінді. Кіреберістің жанындағы қоқыс жәшігінің қақпағын ашты, Айгерім контейнерді еш ойланбастан ішіне салды. Қақпақ, сүйектер, қалдықтар — бәрі бір сабырлы, бірақ түпкілікті қимылмен жоқ болды. Сол кеште алғаш рет ол терең дем алды.
Олар ұзақ уақыт жаяу жүрді. Даниярдың қалтасындағы телефоны қайта-қайта дірілдеп тұрды, бірақ ол қолына алмады. Кім қоңырау шалып жатқанын білді. Не еститінін де білді. Оны тыңдауға әлі дайын емес еді.
Тәулік бойы ашық тұратын шағын дәмханаға кірді. Бұрыштағы үстелде отырып, ыстық шай ішті. Айгерім Даниярдың қолдарына қарап отырды — дәл осы сәтте ғана оларды шын мәнінде көріп тұрғандай.
— Өкінесің бе? — деп сұрады ол.
Данияр басын шайқады.
— Қалғанымда өкінер едім.
Пәтерде Айгүл ұзақ уақыт диванда отырды. Алдымен ашу келді. Кейін сенбеу. Кілттерді тексерді — орнында. Көлік — аулада. Бәрі өз орнында. Бірақ бірдеңе жетіспеді. Дауыс емес, адамдардың бар-жоғы емес. Ертең біреудің келетіндігіне деген сенім жоғалып кеткен еді.
Келесі күні таңертең қоңырау шалды. Бір рет. Екінші рет. Ұзақ хабарламалар қалдырды, кейін қысқаларын, сосын мүлде тоқтатты. Түстен кейін сылтау іздей бастады: «Айгерім оны маған қарсы қойды», «Данияр қайтып келеді, бұл уақытша ғана». Бірақ кешке қарай бұл ойын емес екенін түсінді. Үлкен үстел басында алғаш рет жалғыз өзі кешкі ас ішті.
Данияр мен Айгерім арзан қонақүйде, шағын бөлмеде түнеді. Таңертең Айгерім анасына хабарлама жіберді: «Біз жақсымыз. Жақында барамыз». Сосын шын көңілімен алғаш рет жымиды.
Күндер өтті. Данияр жұмысынан шықты. Қиын болды, бірақ бір жағынан жеңіл де сезілді. Қабырғалары жұқа, терезелері ескі шағын пәтер жалдады. Заттары аз еді, бірақ тыныштығы мол болатын. Кешке бірге тамақ дайындайтын болды. Айгерім Даниярдың ыдыстарды ешкім айтпай-ақ жуатынын байқады. Ал Данияр Айгерімнің енді сыбырлап сөйлемейтінін аңғарды.
Айгүл сирек қоңырау шалатын болды. Дауысы да өзгерді — бұйрық беруден өтінуге көшті. Бірде «тек сөйлесіп қайтуға» келуін сұрады. Данияр сыпайы түрде бас тартты. Кек үшін емес. Өзі құрып жатқан өмірді қорғау үшін.
Бір жексенбіде Айгерім мен Данияр оның анасына барды.
Үйі қарапайым, таза, жаңа піскен нанның иісі аңқып тұр. Анасы еш сұрақ қоймай құшақтады. Қолында барын дастарқанға қойды. Көп емес, бірақ мейіріммен жасалған еді. Айгүл бұл үйде ешқашан болмаған.
Бірнеше ай өткен соң Айгүл шкафтан ескі фарфор сервизін шығарды. Ұзақ қарап отырды. Енді әсер қалдыратын ешкім жоқ еді. Үстелге бір ғана шыныаяқ қойып, шай құйды. Дәмі ащы көрінді. Ол тым кеш түсінді: мәселе қалдықтарда емес екен. Мәселе — адамдарға қалай қарағанында екен.
Бір кеште Даниярға хабарлама келді: «Егер бір күні келгің келсе, есік ашық». Ол оқып, телефонды қалтасына салды. Айгерім оған мұқият қарады.
— Жауап беруге міндетті емессің, — деді ол.
— Білемін, — деді Данияр. — Бірақ бір күні… мүмкін.
Олар жарықты өшірді. Шағын пәтердің іші жылы еді. Сыртта қала өз тынысын жалғастырып жатты. Ал басқа бір пәтерде бір әйел алғаш рет адамның өз қолымен жасап алатын үнсіздігі қандай болатынын түсініп отырған еді.
