Айдос орындықта отырып қалды, қолындағы қағаз дірілдеп тұрды. Залда тек анда-санда сыңғырлаған ыдыс-аяқтың үні мен қонақтардың ішіне тартып алған тынысы ғана естілді. Тыныштықты бірінші болып Мәриям ханым бұзды.
— Айдос, бұл не өзі? — деді ол орнынан күрт тұрып. — Сен онда не оқыдың?
Айдос бірден жауап берген жоқ. Қолымен бетін сипап өтті, жаман түстен оянғысы келгендей. Сосын көзін Ержанға көтерді.
— Бұл рас па? — деді ол бәсең дауыспен. — Мұнда жазылғанның бәрі… шындық па?
Ержан сабырмен басын изеді.
— Әр сөзі.
Зал ішінен сыбыр-күбір естілді. Нұрлан Мәриямға еңкейе берген, бірақ ол қазірдің өзінде үстелге қарай қатқыл, ширыққан қадаммен беттеп бара жатты.
— Мен ештеңе түсініп тұрған жоқпын! — деді ол даусын көтеріп. — Бір жапырақ қағаз ғана, ал бәрі есінен адасқандай! Айдос, түсіндір!
Айдос баяу орнынан тұрды. Қағаз әлі де қолында.
— Бұл… нотариалды құжат, — деді ол. — Меншік туралы акт. Айсұлудың әкесі… оған бір үйді рәсімдеп беріпті. Қарапайым үй емес. Қаланың ортасындағы үш қабатты ғимарат. Төменгі қабатында сауда орындары бар.
Залда өлі тыныштық орнады.
— Бұл мүмкін емес… — деп сыбырлады біреу.
— Ержан? — деді Нұрланның даусы ширығып. — Сен не айтып тұрсың?
Ержан иығын тіктеді. Сол сәтте ол алғаш рет көлеңкеде тұрған адамдай емес, өз орнын білетін кісі сияқты көрінді.
— Айсұлудың анасы бұл үйді өз ата-анасынан мұраға алған еді, — деді ол асықпай. — Бұл олардың әулетінің мүлкі болатын. Ол қайтыс болған соң, бәрі менің атыма өтті. Мен ешкімге айтпадым. Қызымның өзгеше көзқараспен бағалануын қаламадым. Зауытта жұмыс істегенім — өз таңдауым.
Мәриям ханым сенбегендей қысқа күлді.
— Ал неге дәл қазір? Неге тойда?
Ержан Айсұлуға қарады. Көзінде жылылық бар еді.
— Өйткені бүгін мен оған жай ғана сыйлық емес, — деді ол. — Қауіпсіздік пен таңдау еркіндігін бергім келді.
Айсұлу қолдарын тізесіне қысып отырды. Көз жасын үнсіз төгіп отыр.
— Әке… — деді ол сыбырлап. — Неге маған айтпадың?
— Өйткені Айдостың сені өзің үшін жақсы көретініне көз жеткізгім келді, — деді Ержан қарапайым ғана.
Мәриям ханым баяу орындыққа отыра кетті. Аз бұрын өзіне сенімді болған жүзі енді бозарып кеткен.
— Сонда… — деп күбірледі ол. — Осы уақыттың бәрінде…
— Осы уақыттың бәрінде, — деп растады Ержан.
Айдос Айсұлуға жақындап, қолынан ұстады.
— Мен ештеңе білген жоқпын, — деді ол. — Және бұл мен үшін маңызды емес. Бірақ сенің әкеңнің істегені…
Ол Ержанға бұрылып, басын сәл еңкейтті.
— Мен сізді қатты құрметтеймін.
Залдан мақұлдаған гуіл көтерілді. Біреу қол соқты, артынан тағы бірі — ақыры қол шапалақтау бүкіл залды толтырды.
Мәриям ханым қозғалмай отырды. Оның көзі Ержанның қолына түсті — күс-күс, еңбекпен қажыған қолдар. Сол сәтте ол олардан әлсіздік емес, беріктік көрді.
— Айсұлу, — деді ол әдеттегіден бәсеңірек. — Егер… егер мен саған әділетсіздік көрсетсем…
Айсұлу көзін көтерді. Оның жанарында жеңіс те, паңдық та жоқ еді. Тек шаршау мен шынайылық бар.
— Мен ешқашан ештеңе дәлелдегім келген жоқ, — деді ол. — Тек қабылданғым келді.
Мәриям ханым басын сәл изеді.
— Енді түсіндім.
Ержан орнына қайтпақ болып бұрылды, бірақ Айдос оны тоқтатты.
— Жоқ, — деді ол. — Осында қалыңыз. Бізбен бірге.
Сол кеште алғаш рет Ержан шетте емес, төрде — басты үстелде отырды. Даусын көтермей-ақ, өз орнын алған адамдай.
Музыка қайтадан баяу ойнай бастады. Адамдар сөйлесті, күлді, бірақ бәрі бір нәрсені сезді: бұл кештен кейін ештеңе бұрынғыдай болмайды.
Ал Айдостың жанында отырған Айсұлу бір нәрсені анық білді: ол сол кеште тек мүлік алған жоқ. Ол шындықты алды. Және әкесінің қадір-қасиетін алды.
