Біз қала орталығындағы шағын кафеде кездестік. Мен бірнеше минут бұрын келіп, терезе жанындағы үстелге отырдым. Көшеде өтіп жатқан адамдарды қарап отырып, жүрегімнің қалай соғып тұрғанын сездім. Осынша жыл өткен соң бәрі ұмытылған сияқты еді, бірақ сол сәтте ескі естеліктер қайтадан оралып жатты.
Біраздан кейін Динара келді. Ол есіктен баяу кірді, тіпті бір сәтке тоқтап, айналасына қарады. Мен оны бірден таныдым. Уақыт оның жүзінде де өз ізін қалдырған екен. Шашының арасында ақ жіптер пайда болыпты, ал көзінде шаршағандық байқалды.
Ол мені көргенде бір сәтке тоқтап қалды да, терең дем алып, маған қарай жүрді.
— Сәлем, — деді ол жай ғана.
— Сәлем, — деп жауап бердім мен.
Бірнеше секунд үнсіздік орнады. Даяшы келіп, біз кофе тапсырыс бердік. Ол кеткен соң Динара қолдарын үстел үстіне қойып, саусақтарын бір-біріне қысып отырды.
— Сен мені көргің келмеген шығар, — деп бастады ол. — Мен оны түсінемін.
Мен үндемедім.
— Мен саған көп жылдан бері хабарласқым келді, — деп жалғастырды ол. — Бірақ батылым жетпеді.
Мен жай ғана күрсіндім.
— Бұл тек ақша туралы емес еді, Динара, — дедім ақырында. — Мәселе менің анамның соңғы күніне дейін жанында болғанымда еді. Ал сен бізден алыстап кеттің.
Ол басын төмен түсіріп, баяу ғана басын изеді.
— Білемін. Ол кезде мен тек өзімді ойладым. Егер бәрін өзіме қалдырсам, өмірім жақсы болады деп ойладым.
Ол біраз үнсіз қалды.
— Бірақ бәрі мен ойлағандай болған жоқ.
Мен оған мұқият қарадым.
— Анамның үйін бірнеше жыл бұрын сатуға тура келді, — деді ол баяу. — Қаржылық қиындықтар болды. Кейін пәтерді де саттым. Көп қателік жасадым.
Оның сөздерін естігенде мен ешқандай қуаныш сезбедім. Тек біртүрлі тыныш мұң ғана болды.
— Мен сенен ештеңе сұрауға келген жоқпын, — деді ол тезірек. — Тек кешірім сұрағым келді.
Біз тағы біраз уақыт үнсіз отырдық.
Сол кезде мен соңғы жиырма жылды ойладым. Нұрлан екеуміздің өмірімізді қалай нөлден бастағанымызды, қаншама еңбек еткенімізді, біртіндеп бәрін өзіміз құрып шыққанымызды.
— Білесің бе, — дедім мен ақырында, — мен саған ұзақ уақыт қатты ренжідім.
Динара көзін көтеріп маған қарады.
— Тіпті сені ешқашан кешіре алмаймын деп ойладым.
Ол ештеңе айтпады.
— Бірақ уақыт өте келе мен бір нәрсені түсіндім, — дедім мен. — Біздің өмірімізді мұра емес, өз еңбегіміз өзгертеді.
Ол таңдана қарады.
— Нұрлан бір кезде маған бір сөз айтқан, — деп жалғастырдым. — Өмір бәрін өз орнына қояды деген.
Динараның жүзінде әлсіз үміт пайда болды.
— Ол дұрыс айтқан екен, — дедім мен жай ғана. — Біз бәрін өз күшімізбен жасадық. Үйіміз бар, жұмысымыз бар, өз ісіміз бар.
— Балаларың қалай? — деп сұрады ол абайлап.
— Айдос жұмыс істейді, ал Аружан оқуын аяқтауға жақын, — дедім мен күлімсіреп.
Динара да әлсіз ғана жымиды.
— Бұны естігеніме қуаныштымын.
Тағы да қысқа үнсіздік орнады.
— Сонда… бір күні мені кешіруің мүмкін бе? — деп сұрады ол баяу.
Мен біраз ойланып отырдым.
— Мен болған жағдайды ұмыттым деп айта алмаймын, — дедім шындықты айтып. — Бірақ мен енді сол ренішпен өмір сүргім келмейді.
Оның көздері жасаурап кетті.
— Бүгін кездесуге келгеніңе рақмет, — деді ол.
— Мен де келер-келмесімді білмедім, — деп мойындадым. — Бірақ бұл әңгіме керек болған шығар.
Біз кафеде тағы біраз уақыт отырдық. Өмір туралы, өткен жылдар туралы, балалар туралы сөйлестік.
Бұл толық татуласу болған жоқ. Осынша жылдан кейін бәрі бір сәтте өзгеріп кетуі мүмкін емес еді. Бірақ менің ішімде бір ауырлық кеткендей болды.
Біз орнымыздан тұрған кезде Динара бір сәтке тоқтап, мені құшақтады. Оның құшағы сақ әрі ұялшақ еді.
— Мүмкін тағы сөйлесерміз, — деді ол.
— Мүмкін, — деп жауап бердім.
Үйге қайтып келе жатып, мен Нұрланның жиырма жыл бұрын айтқан сөздерін есіме алдым. Ол кезде бұл жай ғана жұбату сияқты көрінген.
Ал қазір мен оның сөзінің қаншалықты дұрыс екенін түсіндім.
Өмір бізге әрқашан күткенімізді бере бермейді. Кейде біз үшін өте маңызды болып көрінетін нәрселерді алып кетеді.
Бірақ оның орнына басқа нәрселер береді — тәжірибе, күш, отбасы және жан тыныштығы.
Ал кейде, көп жылдан кейін, өткеннің жарасын жауып, жүректе ауырлықсыз алға жүруге мүмкіндік береді.
