Сен ешкім емессің, түсіндің бе? Осы өмір бойы мені тыңдайсың. Енді «қызды алып кет» сияқты бұйрықтарыңды естімейін. Анық па?
— Анық… — деп сыбырлады Айдана, оның қолы ақырында босай бастағанын сезіп.
Айдана бірнеше жыл бойы Мұратпен отасқан еді. Мұрат — ірі, өзіне сенімді, «айттым — бітті» дегенді ұстанатын ер адамдардың қатарынан. Сырт көзге тірек болатындай көрінетін, бірақ кейде шамадан тыс ашушаң, бәрін бақылағысы келетін және — одан да жаманы — өзінің «маңыздылығын» үйде де, сыртта да үнемі көрсеткісі келетін.
Айдана күйеуінен шамамен үштен бір аз табатын. Жеке колледжде ұстаз болып жұмыс істейтін, ал көбірек табу үшін өзін әбден шаршатуы керек еді. Ол мансап қууды өмірінің жалғыз мақсатына айналдырмайтын — өмір тек жұмыстан тұрмайды ғой. Еңбегі мәнді болғанымен, аса табысты емес еді.
Мұрат осыны жиі бетіне басатын, табыс айырмашылығын өзінің жетістігі сияқты көрсететін. Ол өзін «отбасының асыраушысы» деп жиі айтатын, ал айтқан кезде Айдана соған риза болуы тиіс секілді сөйлейтін.
Олар Мұрат ата-анасынан мұраға алған пәтерде тұратын. Анасы көп жыл бұрын қайтыс болып, үй соған қалған. Бірақ Мұрат бұл пәтерге өзі ештеңе қоспағанын жиі ұмытып кететін.
Кейін екеуі бірге үйді толық жөндеуден өткізді: сымдарды ауыстырды, жаңа ас үй орнатты, балалар бөлмесін жасады, терезелерді ауыстырып, балконды жабып, жылытып шықты. Жиһаз, техника, кілем, шам — бәрін бірге алған еді. Он екі жыл ішінде бұл үйде Айдананың қолы тимеген бір де бір сантиметр қалған жоқ — еңбегімен де, қаржысымен де үлес қосты.
Сонымен қатар, әрқайсысы өздеріне көлік алды, он жасар қыздары — Мерейді тәрбиелеп отырды. Бәрі тыныш, тұрақты сияқты көрінетін. Бірақ отбасы өмірі әрдайым түзу сызық емес.
Екі жылда бір рет қана ұрысып қалатын, ал ұрыс басталса — нағыз дауылға айналатын.
Сол кеш те болмашы нәрседен басталды. Айдана Мұраттан Мерейді би үйірмесінен алып келуін өтінген. Ол шаршап тұрған, кептелісте отырған, бірден ашуланып, Айдананы «үйде жылыда отырасың» деп айыптап, «бар ауыртпалықты маған тастайсың» деп күңкілдей жөнелді. Сосын бір ай бұрын «дұрыс» шам сатып алмағанын, жейдесін кір жуғышта бүлдіргенін, «бұрын мұқият болатын» екенін еске сала бастады.
— Мені бара аламын ба деп сұраудың өзі жоқ! — деп айқайлады ол.
— Мен тек өтіндім ғой. Бір аптада бір-ақ рет! Қалған екі күн Мерейді өзім алып келдім.
— Жарайды, — деп зекіп, тұтқаны қоя салды.
Сол күні Мерейді өзі алып келді, бірақ үйге бұрынғыдан да ашулы оралды.
Айдана паста мен етті соусты араластырып жатқан. Қарапайым, бірақ Мерей өте жақсы көретін ас. Базилик пен сарымсақ қосып, плитаны өшіріп, енді отыра бергенде, сыртқы есіктің ашылғанын естіді.
Мұрат пен Мерей кірді.
Қызы асүйге бір сәт те қарамай, үнсіз өтіп кетті. Үйреншікті «мама, сәлем» де жоқ, тіпті көзін де салмады. Күртешесін шешіп, бірден өз бөлмесіне кіріп кетті. Бұл оған мүлдем тән емес еді — Мерей кешке әрдайым анасына еркелеп, сөйлесіп отыратын.
Айдана бірден түсінді: бірнәрсе дұрыс емес.
Жауабы ұзақ күттірмеді. Есіктің аузында Мұрат тұрды. Беті ашудан қарауытып, тіпті тынысының өзі ауыр шығатын. Ол паста тұрған кастрюльге, сосын соус салынған табаға қарап, мысқылдай күлді:
— Бұл не, кешкі ас па?
— Иә, — деді Айдана сабырмен. — Паста ет соусымен. Мерейдің сүйіктісі.
— Паста, — деді ол баяу. — Тамаша. Өте «асыл» тағам екен. Бүгін сен «демалып», қызды алып келмегендіктен, ең болмаса дұрыс тамақ пісірсең болмас па еді?
Айдана терең дем алып, ашуын ішіне жұтып, орнынан тұрды.
— Мен шаштаразға бардым. Бір ай бұрын жазылғанмын. Шашымды жаңартқым келді. Сол үшін бара алмадым.
— Керемет. Демек, уақытың болған. Ал оны өзіңе жұмсадың, қызға емес, солай ма?
— Мұрат, — деді Айдана сабырмен, — өзің айтатынсың ғой, әйел өзіне қарауы керек деп.
— Енді басқаша айтып тұрмын! — деп шорт кесті ол. — Сен бұл үйде қандай жағдайда тұрып жатқанынды ұмытқан сияқсың.
Ол жақындап, қолын айқастырып, суық үнмен:
— Бұл пәтердің иесі кім екенін ұмытпа. Сен мұнда мен рұқсат еткендіктен ғана тұрып отырсың. Қаламасам — бір минутта-ақ далада қаласың, — деді.
Секунд өтті. Тағы бір секунд. Ауа ауырлап кетті.
Айдана он екі жыл өмірін бірге өткізген адамға қарады. Үй де, отбасы да бірге құрған адамға. Ал қазір ол оны ешкім емессің дейді. Қалаған сәтте қуып жібере алатынын айтады.
Ал бұл үйдің әр бұрышында — Айдананың еңбегі, естелігі, жүрегі.
Бірақ ол үйді Айданікі емес деп тұр.
Ішінде бірнәрсе сынды, бірақ Айдана жауап бермеді. Қолын сүртіп, тамақты тарелкелерге сала бастады.
— Ақыры бірдеңе айтпайсың ба? — Мұрат кенет оны қолынан қатты ұстай қалды. Қолы сонша қысылғаннан қасық қолынан түсіп кетіп, соустың тамшылары еденге шашылды.
Айдана селк етіп, енді мүлдем бөлек адамға айналып кеткен ерінің көзіне қарады.
— Жібер мені! — деді ол, қолын жұлып алуға тырысып. — Жібер! — деп қаттырақ айқайлады.
Бірақ Мұрат қолын одан сайын қысты. Күшін көрсеткеніне ләззаттанғандай.
— Сен ешкім емессің, түсіндің бе? Мен не десем — соны жасайсың. «Қызды алып кет» дегенді енді естімейін. Анық па?
