Қайын енесі отбасылық кешкі ас кезінде оның астынан орындықты жұлып алған сәтте, жүкті әйел жерге құлап түсті — ал тыныштықты жарып өткен жанайқай ұзын үстел басындағы әңгімені бір сәтте тоқтатты…
Ол кеште Қайдаровтар әулетінің сарайы хрусталь шамдардың жарқыраған сәулесіне малынып тұрды; жылтыратылған мәрмәр едендер шам жарығын айнадай шағылыстырды. Хрусталь бокалдар сыңғырлап, сыпайы жымиыстар мен баяу күлкіге араласып,
қуырылған қозы етінің иісі қымбат әтірлердің жұпарымен үйлесіп жатты. Бұл — Ернар Қайдаровтың өңірлік директор қызметіне тағайындалуын атап өтетін салтанатты кеш болуға тиіс еді. Бірақ сыртқы әсемдіктің астында көзге көрінбейтін бір кернеу созылып тұрғандай еді — үзіліп кетуге шақ қалған ішектей.
Үлкен жаңғақ ағашынан жасалған үстелдің басында 63 жастағы Мәрзия отырды — талғамды, салқынқанды, мінезі мұздай. Ол ондаған жыл бойы осы әулетті жүзіндегі пышақтай өткір күлкінің ар жағында жасырынған темірдей қатал мінезімен басқарып келген. Үстелдің арғы жағында келіні — Айым отырды, сегіз айлық жүкті, сабырлы, қардай ақ жібек көйлегі дөңгеленген ішін нәзік қоршап тұрған. Оның алақаны әрдайым қарнында — еріксіз, бірақ қорғанышты күйде еді.
Мәрзия оны ешқашан қабылдамаған.
«Қазақтың шет аймағынан шыққан қыз Қайдаровтар әулетінде? Ә?» — деп бір күні менсінбей күліп қойған еді. Сол түні дауысы жұмсақ шыққанмен, көзінде мұздай ызғар жылтырап тұрды.
— Айым, жаным, — деді Мәрзия тост айту кезінде әндете сөйлеп, — қандай… жайнап тұрсың. Нұрлан сені жақсы бағып жатқан сияқты. Оның жүрегі кең еді ғой.
Қонақтардың біразы абдырай күліп қойды — мұның әзіл екенін де, мазағы екенін де түсіне алмай. Айым сәл ғана жымиып, өзіне тидірмей отырды. Ернардың жақ сүйегі қатаң тартыла түсті.
— Анашым, өтінем, — деді ол ақырын.
— Ой, тым сезімтал болмашы, — деп қолын бір сілтеді Мәрзия. — Мен тек шағын әзіл айтып отырмын ғой.
Бірақ ол «әзілдер» бітпеді. Кеш бойы ол Айымды шаншып өтудің жаңа амалдарын тауып отырды: сөйлеу әдебі, киіну мәнері, шыққан тегі. Айым сабырын жоғалтпай, ішін сипап қойып, ішіндегі сәбиіне сыбырлай берді: Бәрі жақсы, қызым. Терең дем ал.
Содан соң… сол сәт туды.
Басты тағам әкелінгенде, Айым ауыр табақты әрең ұстап тұрған даяшыға көмектесу үшін орнынан тұрды. Бұл — ниеті таза, ойланбай жасалған мейірімді қадам еді. Бірақ қайтадан орнына отыра бергенде, Мәрзияның жүзікке толы жіңішке саусақтары кенеттен орындықтың арқалығын ұстай алып — оны бірден шетке тартып жіберді.
Орындық сырғып кетті.
Мәрмәр едендегі өткір сықыр, сосын ауыр соққы жаңғырықты.
Қонақтар демін ішіне тартты.
— Қызым! — деп айқай салды Айым, дауысы отты найзағайдай жарқ етіп.
Көйлегінің төменгі жағында қара қошқыл қан жайылып бара жатты. Ернар орнынан атып тұрып, өзінің де орындығын құлатып, Айымның қасына тізерлей отыра кетті.
— Айым! Айым, шыдашы! — деді ол, даусы қалтырап.
Бөлме тып-тыныш болып қатып қалды. Мәрзияның беті қуарды.
— Мен… мен ондайды қаламадым… — деді күбірлеп. Бірақ барлығы бірнеше секунд бұрын оның ернінде ойнаған сол сұмдық, білінер-білінбес мысқылды анық көрген болатын.
— Жедел жәрдем шақырыңдар! — деп ақырды Ернар. — Дереу!
