— Балаларды алып кет те, жоғал. Пәтер – менікі. Мен басқа адам таптым.
Мен бөлменің ортасында тұрдым, ойымда тек бір нәрсе: Бекзат ешқашан шын құжаттарды көрмегені қандай жақсы.
— Жина енеңді де кет! Мен басқа таптым!
Ол кілттерді комодқа лақтырды, тіпті біздің үйлену суретіміз тұрған рамка сәл шайқалып кетті. Он бес жыл бұрын мен осы еркекке қарап, өзімді жолым болды деп ойлағанмын. Ұзын бойлы, әзілі бар, өзіне сенімді — жиырма жеті жаста мұндай мінезді күш деп қабылдайсың.
Енді менің алдымда ханзада емес, ашумен қызарған, өз ашуына тұншыққан, менің өмірімді менің орныма басқаратын әдет тапқан еркек тұрды.
Бірақ санамда кеше телефоннан естіген сыбырлаған сөзі қайта жаңғырды:
— Әй, несін аласың одан, Салтанат, бір жүйкеңнің жауы ғана. Есесіне пәтері тамаша. Көшіп келеміз де, адамдай өмір сүреміз.
Кеше асүйде тұрып, кеселерді сүртіп жатып, оның қай пәтер туралы айтып тұрғанын бірден түсінбегенмін.
Сөйтсем — менің пәтерім туралы.
— Мені естіп тұрсың ба, жоқ па?! — деп Бекзат айқай салды. — Салтанат күтіп отыр! Ал сен өзіңе арзандау бірдеңе табарсың. Сенің деңгейің сол!
Сол сөздер. Сол үн. Сол бос сезім. Бірақ енді ол сөздер ауыртпады. Тек бәрін өз орнына қойды.
Мен кітапты жауып, алақаныммен қысып ұстап, оған қарадым.
Ол бөлмені аралап жүр, жаңа қожайынына қандай жиһаз қалатынын таңдап жүргендей. Теледидар, диван, перде — бәріне меншігіндей көз тастады. Әсіресе терезеге қараған сәттегі жеңістей көзқарасы күлкілі еді. Соңғы үш жылда бес жұмыс ауыстырған еркек менің қонақ бөлмемде тұрып, маған қалай өмір сүруді үйретіп тұр.
— Ал ана Салтанатқа не дедің? — дедім тыныш қана. — Пәтер сенікі деп пе?
Ол сәл тұрып қалды.
Көзінде жылт еткен таңданыс жылдам сөнді. Артынша баяғы өктемдік қалды:
— Ал кімнің сонда? Мен тіркеуде тұрмын, мен күйеуіңмін! Заң бойынша бәрі ортақ!
Мен терезеге келдім. Сыртта кешкі сіркіреп жаңбыр жауды. Шамдардың жарығы әйнекте янтарь нүктелеріндей шашырайды. Төменде біреу итін серуендетіп жүр, біреу дүкеннен пакет ұстап қайтуда — өмір кәдімгі арнасымен ағып жатыр, дәл осы пәтерде он бес жылдық некенің қирап жатқаны сезілмейтіндей.
Сол кезде бір күн есіме түсті — он жыл бұрын. Бекзат сол күні бүкіл айлығын картада ұтқызды. Артынан мен жинаған, асүй жөндеуге арналған ақшаны да жұмсады. Екі күн бойы соңымнан еріп, ант су ішті: «Бұл соңғы рет, бәрін қайтарам» деді.
Ал түнде сыбырлап: — Айгүл, үйді кепілге қойып, несие алайықшы. Мен тез ұтып, бәрін қайтарып берем, — деді.
Сол кезде мен алғаш рет қорықтым. Кедейліктен емес, айқайдан емес — оның өзгенікіне ие болуға бейім мінезінен қорықтым.
Таңертең үнсіз құжаттарды алып, банк ұяшығына апарып салдым. Тек тығып қойдым. Түсіндірмесіз.
Қазір, терезе алдында тұрып, түсіндім: бұл — сол некедегі ең ақылды қадамым болған.
— Мені мүлде естімейсің бе? — деп ол үстелді жұдырықпен соқты. — Мен кіммін сонда, ауа ма?
— Жоқ, — дедім баяу. — Сен — арамтамақсың. Он бес жыл менің ақшама өмір сүріп, әлі де мені қорлай алатын адамсың.
— Қалай дәтің барады?! Мен жұмыс істедім ғой!
— Қайда? — дедім тура көзіне қарап. — Сол бес жұмыстың қайсысында? Қайсынан кетіп, «бәрі ақымақ» деп шыққаның ба?
— Енді бәрі өзгереді! — деп айқайлады ол. — Салтанаттың таныстары бар, ол көмектеседі маған…
Сөзі үзіліп қалды.
Мен жымиып қойдым. Әрине. Тағы да бір әйел, бәрін оның орнына шешіп беретін: жұмысын, жайлылығын, сенімін. Ал пәтер тағы да қосымша сый.
— Түсінікті, — дедім бас изеп. — Демек, мен саған өз әлсіздігіңді еске салатыныммен де кедергі екенмін.
Ол маған қарай ұмтылды, бірақ бір адым жетпей тоқтады. Ішімде бір нәрсе оны тоқтатып тастады. Қорқыныш емес. Қорқыныштың жоқтығы.
Бұл жылдар бойы мен үндемедім, жуас болдым, үміттендім — мүмкін, өзгерер деп. Өзгермеді. Тек менің ыңғайлылығыма үйренді.
— Айгүл, цирк жасама, — деді ол жұмсарып. — Тыныш ажырайсақшы. Айқай-шусыз.
Тыныш. Мұндай сөзді әдетте шешімді сен үшін алдын ала қабылдап қойғандар айтады.
— Бекзат, сен пәтердің құжаттарын өміріңде көріп пе едің? — дедім.
— Айырмашылығы не?
— Жақында білесің, айырмашылықтың қандай екенін.
Ол көзін сығырайтты, күдікті ойы баяу қимылдады. Бірақ кеш еді. Мен енді ештеңеден қорықпайтынмын.
Түнде ол қонақ бөлмеде жатты, есікті тарс жапты. Мен ұйықтамадым. Жыламадым. Тек төбеге қарап жатып, басымды айналдыратын бостандықты сезіндім.
Таңертең ол әдеттегіден ерте тұрып, иіссу сеуіп, күлімдеп шықты — сүйіктісіне емес, жаңа өмірге сұхбатқа бара жатқандай.
Есіктің арты жабылған сәтте мен бірден слесарьға қоңырау шалдым.
— Тез арада құлыптарды ауыстырсаңыз.
— Кілттеріңіз жоғалды ма? — деді қария.
— Жоқ, — дедім. — Жай ғана ерім шектен шығып кетті.
Ол жұмыс істеп жатқанда мен банкке барып келдім. Ұяшық орнында. Құжаттар да. Бәрі менің атымда. Некеге дейін алынған. Таза, заңды.
Үйге оралғанда көп жылдан бері бірінші рет өзімді сергек сезіндім. Ашулы емес — дәлді.
Тура бес кезінде есік дүрс ете қалды.
— Айгүл! Неге есік ашылмайды?!
Мен жақындадым.
— Ашылады, — дедім сабырмен. — Тек басқа кілтке.
Тыныштық. Сосын оның дауысы қарлығып шықты:
— Не істедің сен?
Мен жымидым. Ол әлі ең басты нәрсені білмейтін.
Оқиғаның жалғасы алғашқы пікірде
— Балаларды алып кет те, жоғал.
