Мен отбасымды асыраймын, ал сен бос нәрселерге ақша кетіресің, – деді Марқ, орындықтың арқалығына сүйеніп, ал ауа бірден найзағай алдындағыдай қоюланып кетті.
Біз Ерлан мен Айнұрдың ауласында отыр едік — сенбі кеші, қақталып жатқан еттің иісі, батуттағы балалардың күлкісі. Бәрі тыныш, тіпті мінсіз еді, ол сол сөзді айтқанша. Мен оның осы сөйлемін он екі жылдан бері естіп келемін. Дәл коммуналдық төлемдердей тұрақты – тек айырмашылығы, оларды мен төлеймін.
– Марқ, тым қатал айттың ғой, – деп күліп қойды Ерлан, шарабын жұтып.
– Неге? Шындық қой. Мен тоқсан бес табам, ол – сексен екі. Ипотеканы мен төлеймін, көлікті ұстаймын. Ал ол – киім, косметика, маникюр, – деді ол өзіне риза кейіппен, тыңдарманның бәрі оның жағында екеніне сенімді түрде.
Айнұр маған қарады. Сол қараста үнсіз: «Тағы да үндемейсің бе?» деген бар еді. Мен бокалімді столға қойып, көзілдірігімді шешіп, жанына қойдым.
– Марқ, – дедім сабырлы, суық үнмен. – Соңғы бір айда үйге не алдың? Үш зат ата.
Ол кірпігін қақты.
– Не дегенің?
– Дәл сол. Ас-ауқат, тұрмыстық химия, Ләйләнің киімі. Қайсы болса да. Үш нәрсе.
Арамызды үнсіздік басып қалды. Ерлан шайнауын тоқтатты, Айнұр күлімсіреуін салфеткамен жасырып қойды.
Марқ қолын айқастырып, әдеттегі «қорған» қалпына түсті.
– Мен ипотеканы төлеймін. Отыз екі мың. Ай сайын. Жанармай. Сақтандыру.
– Бұл екеуі ғана, – дедім мен. – Екеуі де өзің үшін. Ипотека – екеуміздің үйімізге, ал жанармай – сенің көлігіңе. Мен автобус пен метро қолданам.
– Сонда?
– Сонда, үш адамға азық-түлік – жиырма сегіз мың. Коммуналка – жеті. Ләйләнің мектебі мен жүзу үйірмесі – он екі. Баланың киімі – бес. Тұрмыстық химия – үш жарым. Тізімді жалғастырайын ба?
Марқ мені басқа тілде сөйлегендей қарады.
– Міне, осының бәрі менің жалақымнан, – дедім сөзімді тамамдап. – Сол «еріккеннің шығыны» деген сексен екі мыңнан.
Ерлан жөткірініп қойды.
– Марқ, шах және мат қой бұл, – деді ол.
Марқтың жүзі қызарып кетті. Үйге үнсіз қайттық. Ләйлә артқы орындықта ұйықтап жатты, мен терезеден фардың шағылысқан жарығына қарап отырдым. Басымда сандар айналып жүрді. Мен бухгалтермін, өмірді олармен көрем.
Сексен екі мыңның ішінен өзіме жиырма мың қалады. Оның он мыңы – жол, түскі ас. Киім, косметика, маникюрге – он мың. Міне, менің «өзімшілдігімнің» бағасы.
Ал оның тоқсан бесінің ипотека, сақтандыру мен бензиннен кейін елу бес мыңы қалады. Өзіне. Өз «ерекше маңызын» сезінуіне кететін шығын. Жиырма жеті мың тұратын құлаққаптар. Он тоғыз мыңдық кроссовкалар – «денсаулыққа инвестиция». Подпискалар, ойындар, бизнес-ланчтар. Еркекше есептейді – бірақ нақтысын есептемейді.
Он екі жыл.
Ләйләне ұйықтатып болған соң, мен ас үйде отырдым. Марқ шай құйып, сөйледі:
– Сен мені қорладым деді.
– Мен бар болғаны сандарды айттым.
– Қонақтардың көзінше.
– Ал сен қонақтардың көзінше мені бекерге ақша шашады дедің. Теңестік қой, демек.
Ол қасықты үстелге сарт еткізді – қатты емес, бірақ ашумен.
– Мен жұмыс істеймін, шаршаймын, ал бір бума қарақұмықтың қанша тұратынын білуге міндетті емеспін!
Мен тұрып, тоңазытқыштың есігін аштым.
– Қарашы. Мынау бәрі менің ақшама алынған. Сүт – 790 теңге. Тауық еті – 3400. Май – 2100. Қызанақ – 2800.
Ол тоңазытқышқа түпсіз тұңғиықтай қарап қалды.
– Не ұсынбақсың?
– Эксперимент, – дедім мен. – Бір ай тек сенің жалақыңа өмір сүрейік. Бәрі: ипотека, коммуналка, азық-түлік, мектеп, үйірме, бензин. Бәрі сенің тоқсан бесіңнен. Менің сексен екім бөлек есепшотта. Қол тимейді.
Ол иығын қиқаң еткізді:
– Оңай.
Өзіне сенімді сол көзқарас — дәл сүйікті командасына ставка қойғандағыдай.
– Бірінен бастаймыз ба? – деді ол.
– Бірінен.
Қол алыстық. Отбасы ретінде емес. Келісім жасаған тараптардай.
Айдың бірі келді.
Жалақы — 954 120 теңге. Ипотека – минус 320 000. Қалды 634 000. Бензин – 58 000. Сақтандыру – 42 000. Қалғаны – 534 000.
Марқ алғаш рет биыл дүкенге өзі барды. Мен үйде қалдым: «Сен ғой асыраушы, бәрін білесің» дедім. Бір сағаттан соң келді. Үш пакет. Чек – 74 000.
– Бұл үш күнге жетеді, – дедім.
– Сонда не?
– Егер осылай тамақтансақ, айда жетпіс мың кетеді.
– Күнде стейк алмаймын ғой.
Төрт күннен кейін стейктер бітті. Авокадо қарайып, ас тұзсыз қырыққабат атаулы көрмей қалды. Ләйлә шанышқымен шұжықты итеріп:
– Папа, дұрыс тамақ болады ма? – деді.
Мен үнсіз сол табақтан жедім.
Коммуналка келгенде – 73 000 теңге. Оның картасында қалғаны 380 000. Жалақыға дейін 25 күн.
Алтыншы күні Ләйләнің мұғалімі қоңырау шалды:
– Мырза Марқ, ұзарған сабақтың ақысы екі күн кешіктірілді…
Жалғасы сәл төменде, бірінші пікірде.
