— Мен інімнің балаларымен сөйлестім. Олар жазды сенің ауылдағы үйіңде өткізеді! Балаларға жайлы және қауіпсіз болатындай бәрін дайындап қой!
Бұл сөздер Лаураны төбесінен мұздай су құйғандай есеңгіретіп жіберді. Қолындағы шанышқы ауада қатып қалды, ал кеудесінде баяу көтерілген құрғақ, күйдіретін ыстық сезілді. Осындайды айтып тұрған адамның дауысы соншалықты бейқам, тұз сұрағандай қарапайым болғанына сену қиын еді.
Бұл үймен ол бір жыл бойы өмір сүрді — күйеуі Қайрат екеуі оны алғаш тауып, иесіз, қисайған, көгерген, ескі ағаш иісі сіңген күйде көрген күннен бастап. Үй ауылдың шетінде, қарағай арасында орналасқан, сол кезде оған нағыз көмек қажет еді. Олар екеуі соған кірісті — жөндеп, сырлап, жамап-жасқап, перде тігіп, ауыл тіршілігіне бауыр басты. Қайрат кешке дейін балғамен жаңа есік жақтауын қағып, Лаура қабырғаларды сүргіледі, тозған әйнектерді тазалады, алдыңғы иесі — өзінің тәтесі Гүлнар қалдырған ескі әшекейлі әйнектерді жалтыратып қойды.
Кеш сайын екеуі әлі сырланбаған верандада отырып, қалай қарағай сыртындағы аспан қою көкке айналатынын үн-түнсіз бақылайтын. Сол сәттерде Лаура: «Міне, менің орным осы», — деп ойлайтын. Бөтен емес, уақытша емес. Өзінікі.
Бұл жазғы үй оған тәте Гүлнардан мұраға қалған еді — оны шын сүйген жалғыз туысы. Гүлнар екі жыл бұрын дүние салған, ал үй есік-терезесі тақтаймен қағылып, жабайы шырмауыққа оранып, ұмыт қалған. Кейін Қайрат екеуі келіп, ыс басқан бөлмелерге кіргенде ол: «Бәрін құтқарамыз», — деді. Сол сәтте Лаура тіпті көз жасына ие бола алмай, Гүлнардың алғашқы жалақысымен сатып алған сервиздің жартысы әлі сақталған шкафтың алдында жылады.
Сосын ұзақ жөндеу басталды, бір жылға созылған жұмыс екі жылға жетті. Кейін ыстық жаз келді — террасаны сырлап, плинтус қағып, шөп егілген құтыларды реттеп, соңғы ұсақ-түйекке дейін аяқтады. Енді бәрі дайын еді. Лаура ақыры жұмыс істей алатын болды. Ол мақалалар жазды, мәтіндерді өңдеді, сөз бен үнсіздіктің ырғақтарына үйренді. Қаланың пәтерінде ондай тыныштық болмайтын — үнемі біреу шулап тұратын: көрші, көлік дабылы, сирена, немесе тамшылаған құбыр. Ал мұнда тек қарағай сыбдыры, алыстан естілетін пойыздың күрілі және дыбыстарынан тануға үйренген құстар ғана бар еді.
Кеңседегі бәрі ойындағыдай шықты: ашық қабырға, баққа қарайтын терезе алдында ағаш үстел, сүйікті кітаптарға толы сөре. Бұл — тек жұмыс пен тыныс алуға арналған, артық ештеңесі жоқ кеңістік еді.
Бірақ бұл тыныштық ұзаққа созылмады.
Қыркүйек ортасында қайны енесі — Елмира келді. Айтуынша, «Үйді қандай етіп өзгерткендеріңді көргім келеді». Лаура қарсы болмады — ұялатын ештеңе жоқ. Елмерамен бірге Қайраттың әпкесі — Сәуле, екі баласымен келді. Кішкентайы тоғыз жастағы ұл ағашқа лезде өрмелеп кетті, ал қыз бала, үлкені, балмұздақ сұрап жылап тұр, ал балмұздақ жоқ. Сәуле бұрылып та қарамай, әлдене күңкілдеп жүр еді.
Елмира қонақ бөлмесінің ортасында ревизордай тұрып алды: көзі өткір, ұқыпты, ұсақ детальды да қалт жібермейтін. Сөгіп алатындай ештеңе жоқ — үй жарқырап тұр, ағаш пен шөп иісі аңқиды.
— Міне, керемет екен, — деді Елмира айналаға қарап. — Тіпті жайлы…
Сөзі мұқият айтылған: әрі мақтау, әрі аздап күмән. Лаура күлімсіреді.
— Барлығын Қайрат көп істеді, — деді ол сабырмен.
— Әрине, — деп бас изеді Елмира. — Қайрат әрдайым сондай ғой.
Сәуле перделерді қолымен сипап, бұрыш-бұрышты қарап шықты. — Әдемі. Шынымен әдемі. Мен осында мәңгі қалар едім.
— Мен де қаламын. Жазға дейін, — деді Лаура.
— Нағыз жұмақ қой бұл жер. Тыныш, ауа таза, орман… Біздің Алматыда жазда нағыз ыстық тозақ, — деді Сәуле мұңая.
Лаураның арқасынан белгісіз салқын сезім сырғып өтті. Елмираның үнінде «бұның соңы бұлай бітпейді» деген реңк бар еді.
Шай үстінде терраста отырды. Балалар бір-бірімен айқайлап, шыны сындырып, розмариннің бұтақтарын сындырды. Елмира бәрін өз үйіндегідей бақылап отырды, тіпті мына үйді өзі салғандай ықыласпен.
— Саған осында жиірек келіп тұрған дұрыс болар еді, — деді ол Сәулеге кесе артынан қарап. Бұл ұсыныс емес, бұйрық секілді шықты.
— Күтінем, әрине, — деді Лаура тыныш. — Тек алдын ала ескертіп келіңіздер. Мен жұмыс істеймін, кейде қабылдай алмай қалуым мүмкін.
Елмира көзін сығырайтты. — Біз бөтен емеспіз ғой.
— Білем. Бірақ бәрібір алдын ала.
— Әй, қойшы, — деді Сәуле, жымиып. — Біз ұзаққа емес қой.
Лаура үндемеді. Қайрат көзін тайдырды. Олар кеткен соң, Лаура алма ағашының сынған бұтағына және кіреберістегі аударылған герань құтыларына ұзақ қарап тұрды.
— Уайымдама, — деді Қайрат жай дауыспен. — Олар тек көруге келді ғой.
— Мен уайымдап тұрған жоқпын, — деді Лаура. — Мен ескертіп тұрмын.
Қыс жұмысбен өтті. Ауылдағы үй қар астында тұрды, ал Лаура оны ерекше сағынышпен еске алатын — тек өзінікін күткендей. Наурызда апта, күн санай бастады, тұқым сеуіп, нан мен шөп толы қаптарын жинады. Сәуір басында бәрі дайын еді. Олар келіп, үйдің қысты жақсы өткізгенін көрді. Күн жылы, жер суық, көктем алдындағы иіс ерекше. Бәрі мінсіз.
Сол күні жексенбі түскі ас кезінде телефон шыр ете қалды. Дыбыс қойғышта — Елмираныкі, көңілді, сенімді үн:
— Инедей жақсы жаңалық! Мен айттым ғой Сәуленің балалары жазды сендермен өткізеді деп! Балалар бақытты болады! Керемет шешім емес пе?!
Лаура шанышқыны үстелге жай қойды. Тыңдап отыр: таза ауа, ауылдың пайдасы, өзің онсыз да сонда боласың — ыңғайлы ғой, деген уәждер.
Қайрат үндемеді, тек бас изеді. Лаура жай ғана айтты:
— Күте тұрыңыз. Елмира, сіз Сәуленің балалары жазды біздің үйде өткізеді деп шештіңіз бе?
— Иә, — деді ол жеңіл. — Не бар сонда шешетін?
— Бұл туралы бізбен ақылдастыңыз ба?
— Міне, сол туралы айтып жатырмын ғой.
— Бірақ сіз балаларға айттыңыз ба?
— Олар сондай қуанды! — Елмираның дауысы жұмсарып, салтанатты шықты. — Ауыл, табиғат, шалғын…
— Жоқ, — деді Лаура.
— Не дегеніңіз?
— Жоқ. Балалар ауылда жазды өткізбейді.
— Неліктен? — сұрады Елмира таңырқап.
— Себебі мен ол жерде жұмыс істеймін. Ол — менің орным. Және сіз менің орныма шешім қабылдай алмайсыз.
Үнсіздік созылды. Елмираның үні өзгере бастады: — Бұл — отбасы, Лаура. Сен түсінесің ғой?
— Түсінемін. Бірақ жауабым бәрібір “жоқ”.
— Балалар, таза ауа, табиғат! Сонша қайғы қыласың ба…
— Жоқ дей аламын. Бұл менің үйім.
Тыныштық. Сосын өткір сөздер, реніш. Әңгіме ештеңемен бітпеді. Олардың арасындағы тыныштық кернеулі, тіпті сыңғырлағандай болды.
Қайрат жерге қарады. — Мүмкін, жұмсақтау айтар едің…
— Мүмкін, мен тек “жоқ” деп айтар едім, — деді Лаура. — Ол алғаш бастаған сәтте-ақ.
Ол үндемеді.
Лаура оған ұзақ қарады. От пен мұздың ортасында өмір сүріп үйренген адамға. — Қайрат, біз сөйлесуіміз керек, — деді.
Ол басын изеді. Лаура әр сөзін мұқият құрап, баяу сөйледі — қабырға тұрғызғандай: берік, нақты, сызатсыз.
— Сенің анаң біздің өмірімізге қатысты шешімдерді бізбен кеңеспестен қабылдайды. Күзде де солай болды, енді тағы. Және мен “жоқ” деген сайын бәрі таңқалады, мен бір тәртіп бұзғандай… — Ол кідірді. — Мен түсінем, ол сенің анаң. Бірақ сен менімен өмір сүріп отырсың. Айтшы шындықты: сен үшін бірінші орында кім?..
Жалғасы сәл төменде, бірінші пікірде.
See translation
— Мен інімнің балаларымен сөйлестім. Олар жазды сенің ауылдағы үйіңде өткізеді! Балаларға жайлы және қауіпсіз болатындай бәрін дайындап қой!
