– Мен үйге оралдым, қуанышқа бөлен! Маған да қателесуге құқығым бар! Ал сен – шаңырақтың шырағын сақта, ренжіген патшайым болуды қой! Есікті аш, Ләйлә.
– Сен мына есеп-қисапқа жәндікке қарағандай қарайсың, – деді Ерлан, көзін қағаздан алмай, нивелирдің әйнегін мұқият сүртіп. – Бір-екі теңге жетпей қалды. Болады ондай. Өмір мұнымен бітпейді.
– Ерлан, ол небәрі сәл ғана аз алды. Бұл сәтсіздік емес, тек жүйенің ақауы, кездейсоқтық, – деді Ләйлә жұмсақ үнмен, күйеуін сабырға бөлеуге тырысып. Ішінде бәрі шиыршық атып бара жатқан. – Көктемде егер бюджет шықпай жатса, резервті қолданамыз деп келіспеп пе едік?
– Қайдағы, кете бер, резерв? – деді ол, құралын қойып, көзілдірігінің суық қорабын жарыққа жылтыратып.
– Мотоцикл, – деді Ләйлә, көзін көтеріп. – Гаражда екі жылдан бері тұрған «Кавасаки». Сенің әріптесің айтып жүрген сатып алушы әлі де қызығып жүр. Сол ақша қызымыздың бірінші оқу жылына жетеді. Кейін грантқа ауысар. Айдана өте дарынды, сен өзің білесің.
– Жоқ.
Бұл сөз ауыр тас секілді үнсіздікті жарып түсті. Ерлан көзілдірігін шешіп, оны жейдесінің етегімен сүртті.
– Ерлан, өтінемін, – деді Ләйлә даусын әрең ұстап. – Ол мотоцикл бекер тұр. Сен өзің айтқансың ғой, бұрынғы реакция жоқ, енді ол сен үшін қауіпті. Ал Айдана үшін бұл – мүмкіндік, болашақ. Біз – ата-анамыз. Сен уәде бергенсің.
– Мотоцикл сатылмайды. Тақырып бітті, – деді ол сабырлы үнмен. Көз артында мұздай немқұрайлылық тұрды. – Әркім өз сәтсіздігіне өзі жауапты. Қабылданбады ма? Демек, дайындалмады. Мен жалқаулық үшін ақша шашпаймын.
– Жалқау дейсің бе? Ол түндермен ұйықтамады ғой, Ерлан! Сен өзің оның жобаларына таң қалғансың! – Ләйләнің үні дір етіп, болаттай шыңдалды. – Сенің темірге қызығың қызыңнан да артық па?
– Байк темір-терсек емес. Оның өз жоспары бар. Болды, әңгіме тәмам.
Ләйлә көз алдына қабырға көргендей болды – тегіс, суық, бір жарықсыз. «Бәлкім, ол жай шаршаған шығар, ертең ойынан қайтар», – деген үміт сөніп қалды. Ол үнсіз кетіп бара жатып, артындағы ерінің немқұрайлылығын сезді.
Айдана қараңғы бұрышта отырды. Көзінде жас жоқ, бірақ от бар. Әкесі эмоциясын үнемдейтін, бірақ бүгін оның суығы шектен асты. Ләйлә шай әкелді, ештеңе демеді – бос жұбату айтқысы келмеді.
Үш апта өтті. Үйдің ішін тұншықтырған салқындық жайлап алды. Ерлан ештеңе болмағандай жүр: тамақ ішіп, кабинетін жапты, демалыс сайын жоғалып, бөтен темекінің иісін әкелетін. Ләйлә білетін – ол бар уақытын ағасының жесірі Сәуле мен оның ұлы Нұрдаулетте өткізеді.
Апаттан кейін, ағасы Тәлғат қайтқалы, Ерлан қатайып, тұйықталып кетті. Сонда Ләйлә өзі қолдап еді: «Сәулеге, балаға көмектес, жалғыз қалмасын» деген. Сол көмек мейірім болар деп ойлаған.
Сенбі таңында телефон шырылдады.
– Сәлем, Ләйләш! – сыңғырлаған дауысымен сөйледі Сәуле. – Мен сендерге үлкен алғыс айтайын деп едім! Сендер нағыз құтқарушысыңдар!
– Неге алғыс? – деді Ләйлә, цемент сүртіп. Мозаика жапсырып отырған.
– Нұрдаулетке сыйлық үшін! – күлді Сәуле. – Ерлан кеше сол мотоциклді әкелді! «Ағасы атынан кәмелетке толғанына тарту», – деді. Бала қуанып, түнімен гараждан шыққан жоқ. Сондай әсерлі, Ләйләш! Тәлғат мақтанар еді.
Ләйлә орындыққа отыра кетті. Әлем айналып бара жатты.
– Оның туған күні бір ай бұрын еді ғой, – деді ол салқын үнмен.
– Е, бастысы – көңіл ғой! – деп Сәуле сөйлеген күйі тұтқаны қойды.
Телефон екпіні басылды. Қара экранда – Ләйләнің бозарған жүзі. Үстел үстінде мозаиканың сынған әйнектері жатты, кенеттен ол сол бөлшектерден өзінің үзіліп қалған өмірін көргендей болды.
Кешке Ерлан оралғанда, үйдегі үнсіздік тұншықтырып тұрды. Айдана залда кітап оқыған түр танытты. Ләйлә терезе алдында тұрды.
– Сен мотоциклді Нұрдаулетке беріпсің, – деді ол тыныш үнмен.
Ол кәстөмінің ілгегін ағытып тұрып, сәл сескенді, сосын өзін жиып, паң кейіпке енді.
– Иә. Баланың техникаға қызығушылығы бар. Ер балаға пайдалы ғой.
– Пайдалы дейсің бе? – деді Ләйлә жақындай түсіп. – Қызыңның болашағын бір ғана қимыл үшін құрбан еттің бе? Тек «ұрпақ» үшін бе?
– Бұрмалап сөйлеме! – деп кесіп тастады ол. – Айдана қыз бала. Оқуға тағы барар, орын табылады. Ал Нұрдаулет – біздің тұқымның жалғасы. Тәлғатқа уәде бергенмін – оны қадағалаймын деп. Ер бала ғой ол. Айдана тұрмысқа шықса фамилиясын өзгертеді.
Дәлізден әлсіз тырсыл естілді. Айдана есік аузында тұр екен, жүзі ағарған. – Сонда мен жай ғана қызбын, ал ол – мұрагер ме?
– Бастама! – деді Ерлан күрсініп. – Сенің өмірің оңайырақ. Ер балаға мінез керек. Мотоцикл соны береді.
Ол иығымен соғып өте шықты. Айдана анасын қарады. Көзінде жас жоқ, тек қатқан салқындық бар.
Ләйлә тұрып қалды. Апталап жиналған күйініш енді ашуға айналып бара жатты.
Келесі күндер – суық соғыс. Ерлан кеш қайтатын, үтіктелген көйлек киіп, «жұмыста аврал» деп түсіндіретін. Ләйлә үндемеді, бірақ бәрін білді. Ол тек бір нәрсені күтті – дәлелді.
Сәрсенбі күні ол телефонын ұмытып кетті. Экран жыпылықтады. «Сәуле» дегеннен хабарлама: «Күтем. Сенсіз үй – қираған мола. Сен Тәлғатқа ұқсайсың, бірақ тірісің. тез кел. Нұрдаулет кетті». Жоғарысында хаттар:
Ерлан: «Аз қалды. Үйде бәрі жалықтырды. Сенің жаныңда тірімін».
Кешке ол бос шелекпен кіргенде, дәлізде Ләйлә тұрды. Қасында – екі спорт сөмке.
– Бір жерге жиналдың ба? – деді ол мысқылмен.
– Жоқ. Бұл жолы сен кетесің, Ерлан. Қазір.
– Не? – күлкісі жоғалды. – Неден шығардың мұны?
– Мен хаттарыңды көрдім. Бар енді, тынысың ашылатын жерге. Сәулеңе бар. Сенің «мұрагеріңе». Ағаңның көлеңкесіне бар.
Ол қызарып, қолын көтерді, бірақ Ләйлә шегінбеді. Көзінде мұздай салқын сабыр тұрды.
– Өте жақсы, – деп айқай салды Ерлан. – Әлдеқашан кеткім келіп жүрген. Мына батпақтан шаршадым. Тек менен талап етесіңдер! Ол жақта мен еркекпін, банкомат емеспін…
Дәл осы сәтте ауа тоңып қалғандай болды. Айдана баяу анасына жақындады. Қолында гараждың кілттері бар еді.
– Мен үйге оралдым, қуанышқа бөлен! Маған да қателесуге құқығым бар! Ал сен – шаңырақтың шырағын сақта, ренжіген патшайым болуды қой! Есікті аш, Ләйлә.
