Не, не мына не істедің?! — деп айқай салды енесі, дауыл кіріп кеткендей түрмен. — Үш күннен кейін менің мерейтойым, мен енді қонақтардың алдына мына түріммен қалай шығамын?! Данияр! Данияр, осында кел тез! Қарашы, әйелің не істеді! Мені адам танымастай қылды! Енді не істейміз бұнымен? Қуып шық оны, естіп тұрсың ба? Бірден!
Айжан үнсіз тұрды, бәрі рас болып жатқанына сене алмай. Қолдары қалтырап кетті. Енесінің бетінде қызыл дақ бар еді — шаш бояуға арналған жаңа кремнен қалған із. Бірақ Айжан ол үшін жамандық ойламаған — тек мерекеге аздап түрін жаңартпақ болған… Оны қайдан білсін, жаңа бояу осындай дау шығар деп.
Ал бәрі қуаныштан басталған. Айжан қыз балаға жүкті екенін білгенде, көзіне жас алып қуанған еді. «Қыз болса, шашын тарап, әдемі етектер кигізем, күлкісі үйге шапағат әкеледі» деп армандайтын. Дәрігерлер ультрадыбыспен «қыз болады» дегенде, екеуі бақыттан күлді. Қыздарын Ләйла деп атады. Ләйла туғанда, қою қара бұйра шаштары бар еді, ойыншық қуыршақтай көрінді.
Қыз туған соң жас отбасы уақытша Даниярдың анасымен бірге тұруға шешім қабылдады. Сәуле оған қарсы болса да, ұлын ренжіткісі келмеді — ұлының қызуқандылығынан және тағы да алыстап кетуінен қорқатын. Олардың бұрын да талай даулары ұзақ үнсіздікке ұласатын.
Сәуле өмір бойы басшылық қызметтер атқарып, бәрі өз айтқанындай болуға үйренген. Ал Айжан керісінше, еш себепсіз бас июді ұнатпайтын. Әсіресе ол жүкті болғанда жағдай тіптен шиеленісе түсті.
— Былай көп жемей-ақ қой, — дейтін Сәуле. — Тоғыз айда отыз кило қосаcың! Кейін қинайсың өзіңді, арықтай алмай! Күйеуің толып кеткен әйелге қалай қарайды сонда?
— Көп әйел бала емізген соң тез қалыпқа келеді, — тыныш жауап беретін Айжан. — Мен де олай етем.
— Қойшы, — Сәуле мырс етті. — Туыстарыңды көрдім ғой, шырағым. Генетикаң… айтқанда, сәтсіздеу. Артық салмақ тандырғандай жабысып қалады ғой.
— Мама, — араласты Данияр, — енді жетеді! Тамақты қызғанасың ба соған?
— Тамақты емес, сені аяймын! Сен сымбатты қызға ғашық болдың, ал ертең кіммен өмір сүресің? — деп енесі пышақтай сөзімен қадайтын.
— Мама, қой енді. Мен Айжанды қандай болса да сүйем. Сыртқы түрі маңызды емес.
— Әзірге солай ойлайсың. Бала туған соң көрерміз!
Айжан тезірек жеке тұруды армандайтын. Бірақ өздері салайын деген үй әлі біткен жоқ еді. Еңбекақылары жетпейтін — жөндеуге де, көшуге де ақша тапшы болды. Содан перзентханадан шыққанда, сәбимен енесінің пәтеріне қайтып келді. Кіре сала байқаса — балалар бөлмесі танымастай өзгеріп кеткен.
— Не істедіңіз?! — деп демін ұстап сұрады.
— Тәртіпке келтірдім, — деді Сәуле құрғақ үнмен. — Сенің суреттеріңнің бәрін қабырғадан жаптым. Төсек қасындағы кілемшені тастадым — шаң жинайды екен. Жұмсақ ойыншықтардың бәрін де шығарып тастадым — шаң, микроб толы. Ал соруық берме — тістің өсуін бұзады. Теңіз тұзымен жуындыр, сабынсыз. Бәрі қарапайым ғой!
Сөйтіп, олардың жасырын «суық соғысы» басталды. Айжан таласпауды Мақсат етті, бірақ іштей енесі өзіне қысым көрсетіп, ана болу құқығын тартып алғандай сезілді.
— Сізге рақмет кеңестер үшін, — бірде айтты Айжан, — бірақ қы
зымды өз қалауымша өсірейін. Сізде көзқарастар біраз ескірген, Сәуле апай.
— Аналықтың жасы болмайды, — деді енесі демін алып. — Мен жақсырақ білем!
Даниярға да оңай тимейтін. — Балам, қашаннан бері менің пікірім саған беделсіз болды? — деп сұрайтын Сәуле салқын үнмен.
— Мама, бізге ата-ана болуға мүмкіндік бер. Көмек керек болса, айтамыз. Әзірше араласпа.
Алты айлық Ләйла сүйкімді, мықты болып өсіп келе жатты, шаштары тіпті ұзара түсті. Сонда Сәуле тағы бір әңгіме бастады:
— Бір жасқа жетпей баланың басын міндетті түрде қыру керек! — деді ол.
— Неге? — деп сұрады Айжан. — Өздеріңіз қараңызшы, шашы қандай әдемі.
— Солай болу керек. Сонда қалың, мықты өседі.
— Ал мен естідім, оны бәріне жасау шарт емес, — деді сабырмен Айжан.
— Мені де, сені де, Даниярды да қырған, ештеңе болған жоқ қой! — ашуланды Сәуле. — Әлде баланы шаштаразға апару саған қиын ба?
Бір айдан соң, жаңа пәтерге көшкен кезде Айжан бәрі артта қалды деп ойлады. Бірақ Сәуле күн аралап келіп жүрді — кеңесімен, кінәлай сөйлеуімен, жаңа талаптарымен. Біресе перденің түсі ұнамайды, біресе «бала ескі шашта жүре
